Ulica Sienna

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Sienna
Śródmieście
Ulica Sienna
Ulica Sienna
  Nazwa pełna Sienna
  Nazwa niemiecka Heumarktstraße
  Osiedle Stare Miasto
  Dzielnica Śródmieście
  Długość (m)[i] 60,4
Zobacz ulicę na:
Mapa Google.
Google Street View.
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.
Ulica Sienna 1.JPG

Ulica Kiełbaśników, obecna Sienna

Na przełomie 1499/1500 roku kiełbaśnicy przenoszą się z pobliskiej ulicy Kaletniczej na pobliską ulicę Sienną, zajmując jej południowy odcinek, przylegający do Rynku Siennego (Heumarkt). Powoduje to zanik jej dotychczasowej nazwy, o czym świadczą kolejne zapisy w dokumentach źródłowych, cyt.: „nieopodal lub w miejscu [zwanym] „ (up der garbrederstrate ofte nagelstraten orde, 1499), „przy niedaleko miejsca położenia jednej z bud usytuowanej za domem przy „ (in der kuterstrate up dem orde mit eyner bode achter dem huse belegen in der garbrederstrate, 1532), „naprzeciw Rynku Siennego przy aptece [Heumarkt Nr. 1] obok „ (gegen den hoymarkt by der apoteke und up der garbrederstrate, 1533). W połowie XVI wieku, na krótki okres czasu, ponownie wraca tu nazwa „ulicy Nagla” (in der Nagelstraten, 1540). Ale już przed rokiem 1550 uliczka przyjmuje kolejną nazwę związaną z zawodem rzeźników, tj. „ulicy [będącej] miejscem [zamieszkania] rzezaków (kutherstraten orde, 1546).

Ulica Rzezaków, obecna Sienna

Jeszcze w 1548 roku kiełbaśnicy i rzezacy wspierali się wzajemnie, czego dowodem był otrzymany od Rady Miejskiej nowy, wspólny statut. Jednak wyraźna różnica interesów, spowodowana m.in. wyzwoleniem się rzezaków spod władzy rzeźników i wzmocnienie tym samym ich pozycji, powoduje, że na przełomie XV/XVI wieku wypierają kiełbaśników z ulicy Siennej, osiadłych w tym miejscu po tym, jak stracili swą pozycję na pobliskiej ulicy Kaletniczej. Świadczy o tym zapis, jaki pojawia się już w 1546 roku cyt.: „na ulicy [zamieszkałej przez] kaletników niedaleko miejsca [zwanego] ulicą” (in der budelerstrate up der Kutherstraten orde, 1546), i kolejny „na Rynku Siennym do miejsca [zamieszkałego przez] rzezaków i budynku starej apteki [Heumarkt Nr. 1]” (am hoymarkede tu der kuterstrate orde und der olden abbatekerschen husern, 1550). Z czasem jest to już oficjalna nazwa ulicy – „ulica Rzezaków” (Kueter Strass 1550, 1594, Kuter Stras 1625). Według informacji umieszczonej na planie miasta z 1721 roku, do obszaru ówczesnej ulicy Küterstrass należały parcele od nr 736 [40/Heumarktstraße 4] do 741 [44/ Heumarktstraße 12] przy obecnej ulicy Siennej, oraz dwie parcele od strony ulicy Kaletniczej (nr 740 [Beutlerstraße 60-59/13]). Nazwa Küterstraße obowiązywała do 1856 roku. Po 1856 roku ulica ta w ramach porządkowania starych nazw ulic została nazwana „ulicą rynku siennego” (Heumarktstraße).

Ulica Nagel (Nagelstraße), obecna Sienna

Pierwsze wzmianki o tej ulicy pojawiły się na początku XV wieku, była to wiadomość o „ulicy [zamieszkałej przez jeszcze małą rodzinę] Nagel” (lutteke nagelstrate, 1407). Zapis ten, odnotowany w księgach miejskich pochodzi z okresu, gdy rodzina Nagel stopniowo utrwalała swą pozycję w miejscu swego zamieszkania.

Dokładną lokalizację ulicy zamieszkałej przez rodzinę Nagel ułatwiają nam zapisy z 1421 r., i późniejsze, czego przykładem są wzmianki o przyległej do niej ulicy i miejscu zamieszkania szewca Mikołaja Sneberga [Clawes Sneberg], tu cyt.: „na ulicy, [nieopodal której] szewc Sneberg posiadał w swoim domu warsztat szewski” (in der remsniderstrate da Sneberch der schomakernu inne wanet hadde, 1421), „naprzeciw ulicy [zamieszkałej przez rodzinę] Nagel, gdzie stary Sneberg posiadał [także] swój dom” (jeghen der nagelstrate dar olde sneberch inne wanet hadde, 1422), „na ulicy, w [bezpośredniej bliskości] domu Clawesa Sneberga” (in der remsniderstrate negest bi Claws Sneberges hus, 1431). Te zapisy (jak pamiętamy z odcinka nr 9, ulica, to późniejsza Beutlerstraße (Kaletnicza), i kolejny, związany z pobliskim Rynkiem Siennym, tu cyt.: „na Rynku Siennym przy miejscu [zwanym] ulicą [zamieszkałą przez rodzinę] Nagel” (am hoienmarkede bi der nagelstraten orde, 1431), pozwalają nam przypuszczać, że jest to obecna uliczka Sienna, przylegająca od wschodu do Rynku Siennego. Także kolejne zapisy z ksiąg szosowych wiążą jej miejsce położenia z pobliską ulicą, zamieszkałą przez rymarzy, tu cyt.: „[w pewnym] miejscu przy ulicy [zamieszkałej przez rodzinę] Nagel nieopodal stojących tam dwóch kamiennych domów [pokrytych] jednym dachem na [pobliskiej] ulicy (orthus an der nagelstrate un 2 stenbuden under einem dake der dar iegen ouer stan in der remsniderstrate, 1448), „dom położony przy ulicy [położonej] tuż zaraz naprzeciw ulicy [zamieszkałej przez rodzinę] Nagel” (hus belegen in der remsniderstrate gelcke jegen der nagelstrate ouer, 1448).

W dostępnych nam opracowaniach historyków niemieckich, a także znanych mi autorów polskich, przyjmuje się, że nazwa tej ulicy pochodzi od niejakiego Hinrika Nagele, który w dokumentach źródłowych z 1420 roku występuje jako zarządzający łaźnią. Niestety, ani C. Fredrich (1926, 35), ani pozostali, którzy się na niego powołują, nie podają położenia tej łaźni, ani dokładnego miejsca zamieszkania Hinrika Nagele. Według słownika (średnio)-dolnoniemieckiego wyrażeniem „nagel” (negel, neil, nagal) określano drewniany lub żelazny (holte edder isern) gwóźdź, ale również drewniany gwoździk szewski, czyli szewski ćwiek, drewniany kołek (Mittelniederdeutsch., Bd. III, 150, łac. clavus). Zatem można by postawić tezę, że przodek tego łaziebnego był producentem gwoździ (gwoździarz), lub szewcem, który nosił przydomek „Kołek”.

Na przełomie 1499/1500 roku kiełbaśnicy przenoszą się z pobliskiej ulicy Kaletniczej na położoną obok, zamieszkałą przez rodzinę Nagel. Tym samym pojawia się dla niej określenie ulicy, o czym świadczą kolejne wzmianki w dokumentach źródłowych, tu cyt.: „niedaleko ulicy lub w miejscu [zwanym] ulicą [zamieszkałą przez rodzinę] Nagel” (up der garbrederstrate ofte nagelstraten orde, 1499), oraz „[…] naprzeciw Rynku Siennego przy aptece i koło „ (gegen den hoymarkt by der apoteke und up der garbrederstrate, 1533), ale już w 1. połowie XVI w. ponownie nazywana jest „ulicą [zamieszkałą przez rodzinę] Nagel” (in der Nagelstraten, 1540), zresztą niezbyt długo, gdyż przed 1550 r., po tym, jak osiedlający się na niej rzezacy uzyskali przewagę ekonomiczną nad kiełbaśnikami, ulica przyjmuje nazwę ulicy zamieszkałej przez rzezaków (kutherstrate orde, 1546), która dla niej obowiązywała do 1856 roku (Küterstraße). Według informacji umieszczonej na planie miasta z 1721 roku, do obszaru ówczesnej ulicy Küterstrass, która zastąpiła dotychczasową Nagelstrate, należały parcele od nr 736 [40/Heumarktstraße 4] do 741 [44/ Heumarktstraße 12] przy obecnej ulicy Siennej, oraz dwie parcele od strony ulicy Kaletniczej (nr 740 [Beutlerstraße 60-59/13]).

Z bliżej nieznanych powodów, w księgach szosowych z lat 1659-1681, ponownie pojawia się nazwa „Nagelstraße”, tym razem dla określenia północnej części ulicy Małej Odrzańskiej (Kleine Oderstraße), na odcinku między ulicą Baumstraße i Fischerstraße. Nazwa ta utrzymała się do 1856 roku. Należy tu dodać, że prawdopodobnie tym zapisem sugerował się Hugo Lemcke (1881, 11), lokując tutaj także ulicę zamieszkałą przez rymarzy (remsniderstrate, 1393), z uwagi na bliskość rzeki i położenie na krańcach miasta.

Biorąc pod uwagę wynikające z dokumentów źródłowych powiązanie ulicy zamieszkałej przez rymarzy z ulicą nagelstrate, Lemcke (1881, 17) mylnie uważał, że ta ostatnia w połowie XV wieku usytuowana była na całej długości ulicy Małej Odrzańskiej, a także na jej przedłużeniu przy kościele św. Mikołaja, dochodząc, jak czytamy w jednym z przekazów, aż do „Rynku Siennego obok miejsca [zwanego]”.

Galeria

Bibliografia



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk