Ustowo

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ustowo
Ustowo
{{{grafika_opis}}}
Powiat Policki
Gmina Kołbaskowo
Sołectwo
[ Strona internetowa miejscowości.]

Ustowo (niem. Güstow) – wieś w powiecie polickim, w gminie Kołbaskowo leżąca nad Odrą Zachodnią (konkretnie, nad Kanałem Kurowskim stanowiącym jej odnogę).

Historia

W Ustowie odkryto wiele śladów z młodszej epoki kamienia, oraz osadę kultury pucharów lejkowatych, z terenu której podczas prac wykopaliskowych wydobyto liczne fragmenty glinianych naczyń i przedmiotów krzemiennych oraz kościanych, szczątki ludzkie, zwierząt i ryb w kilku nawarstwieniach kulturowych, złożone w kilku jamach. Następne ślady osadnictwa pochodzą z epoki brązu, tj. cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej. Na terenie Ustowa odnaleziono wiele śladów związanych z wpływami rzymskimi, oraz kilka wczesnośredniowiecznych osad datowanych na VIII-XII w.

Ustowo wymieniane jest po raz pierwszy w źródłach w 1240 roku, gdy Barnim I nadał biskupowi kamieńskiemu Konradowi II dziesięcinę z miejscowości Wostow z 30 włókami. Następnie wzmiankowane jest 25 lutego 1243 roku w dokumencie księcia Barnima I o płaceniu dziesięciny klasztorowi cysterek w Szczecinie. W 1255 roku wieś dodatkowo płaciła dziesięcinę biskupstwu w Kamieniu Pomorskim. 8 stycznia 1267 roku Barnim I, nadał prawa do wsi Ustowo i Przecław klasztorowi cysterek ze Szczecina. 31 marca 1300 roku książę Otto I przekazał kościół i wieś Będargowo oraz połowę dziesięciny ze wsi Kamieniec kościołom w Ustowie, Gumieńcach oraz kościołom św. Ducha i św. Mikołaja w Szczecinie. Od 1445 roku wieś należała do rodziny von Wussow, również kościół posiadał tu swoje posiadłości. Po reformacji Ustowo stało się częścią domeny państwowej, lecz do 1624 roku część wsi nazywano majątkiem klasztornym. Wieś składała się z majątku rodziny von Wussow i gminy wiejskiej. Ustowo wymieniane było na mapie Pomeranie Ducatus Tabula z 1635 roku. Od 1741 roku wieś po licznych podziałach majątkowych przeszła w ręce rodziny von Schmeling, która za zgodą króla sprzedała wieś Fryderykowi von Herr. W 1797 roku majątek kupił von Bonin, a z części dzierżawę posiadał również von Sydow.

W 1813 roku majątek został zniszczony w znacznym stopniu i w 1815 roku von Bonin sprzedał Ustowo szczecińskiemu konsulowi Brode. W 1862 roku wieś została kupiona przez rodzinę Runge za 160 tys. tal. W 1886 roku majątek obejmował 1800 mórg gruntów uprawnych, 600 mórg łąk, natomiast pozostałe 68 morgi zajmowały zabudowania, ogrody, drogi oraz nieużytki. Uprawiano głównie: pszenicę, jęczmień, żyto, owies, fasolę, ziemniaki oraz koniczynę i buraki pastewne. Łąki dawały 13 fur siana z morgi, we wsi przeprowadzono niewielkie prace melioracyjne. W majątku zatrudnionych było 2 inspektorów, ogrodnik, pasterz, 10 rodzin robotników dniówkowych, 16 osób służby oraz kowal i stelmach. Do majątku należała również oberża. Pogłowie majątku wynosiło: 30 koni, 80 krów, 1200 owiec oraz 15 świń. Hodowla koni związana byłą ze stadniną koni na Pomorzanach. Prowadzono liczne procesy uszlachetniania, poprzez krzyżówkę bydła z bydłem holenderskim. Owce uszlachetnione rasy Negretti dawały rocznie około 400 jagniąt. Na terenie wsi znajdowały się duże pokłady torfu, jednak jego wydobycie było niewielkie. We wsi znajdowało się 5 pełnych gospodarstw, każde o powierzchni ok. 54 mórg oraz kilkunastu zagrodników. W 1892 roku majątek Ustowo należał do G. Runge, majątek liczył wówczas 536 ha, w tym 426 ha zajmowały pola uprawne z ogrodami, 104 ha zajmowały łąki i 6 ha pastwiska. Hodowla liczyła 47 koni, 104 sztuk rogacizny w tym 65 krów oraz 750 owiec. W 1939 roku właścicielami majątku w Ustowie byli Ludwig Heidborn oraz Mark Wölsickendorf. Majątek liczył wówczas 405 ha powierzchni, z czego 255 ha stanowiły grunty rolne i ogrody, 72,5 ha łąki, 70 ha pastwiska oraz 7,5 ha drogi i nieużytki rolne. Hodowla obejmowała 55 koni, 420 sztuk rogacizny z tego 132 krów oraz 180 sztuk trzody chlewnej. Zarządcą majątku był Hans Markwardt. W 1900 roku roku wieś liczyła 728 mieszkańców, w 1905 - 651 mieszkańców, w 1910 roku - 625 mieszkańców, w 1919 roku 609 mieszkańców, w 1925 roku 634 a w 1933 roku 776 mieszkańców. W 1939 roku we wsi wraz z majątkiem znajdowało się 55 budynków mieszkalnych i 33 zabudowania gospodarczych. Liczba mieszkańców wynosiła 834 mieszkańców w 147 rodzinach. Było tam też 12 komorników, którzy utrzymywali się z pracy dniówkowej w fabrykach na Pomorzanach oraz w Szczecinie.

15 października 1939 roku Ustowo wraz z 833 mieszkańcami zostało włączone do miasta Szczecina.

Ustowo w kwietniu 1945 roku znalazło się na linii frontu i poniosło duże straty w zabudowie od sowieckiego ostrzału artyleryjskiego oraz podczas bezpośrednich walk 22 kwietnia podczas szturmu przez 65 Armię Uderzeniową II Frontu Białoruskiego. Po wojnie Ustowo zostało zasiedlone przez polskich osadników. We wsi zamieszkali głównie rolnicy, jednak z czasem rolnictwo zaczęło zanikać ze względu na bliskość Szczecina i większy rynek pracy. W 1998 roku Ustowo liczyło 275 mieszkańców, w tym 50 osób utrzymujących się z rolnictwa. Było tu wówczas 19 gospodarstw rolnych. We wsi było 4 gospodarstwa o wielkości 1 ha, 8 o wielkości od 1 do 5 ha, 4 gospodarstwa o wielkości od 5 do 10 ha, 2 od 10 do 15 ha, oraz jedno gospodarstwo powyżej 15 ha. Powierzchnia gruntów rolnych wynosiła 409 ha, w tym 283 ha stanowiły grunty orne. Na 150 ha powierzchni zasiewów, 70 ha zajmował rzepak, a pozostałą część gruntów, ok. 60 ha- zboża. We wsi znajdowały się 74 budynki, z tego 25 % stanowiła nowa zabudowa powstała po 1945 roku. W Ustowie funkcjonował Spółdzielnia Kółek Rolniczych „Nad Odrą”. Obecnie Ustowo zamieszkuje 349 osób.


IES64.png
Autor opracowania: Marek Łuczak