Widoki Szczecina Roberta Geisslera

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Widok zamku, skrzydło południowe od strony dziedzińca 1869 r., litografia
Gmach Towarzystwa Ubezpieczeniowego Germania przy obecnej Al. Niepodległości, 1869 r., litografia
Nowy Główny Odwach i obecna Brama Portowa, 1869 r., litografia
Obecna ul. Wyszyńskiego, 1869 r., litografia
Obecny Plac Batorego, 1869 r., litografia
Rynek Węglowy, 1869 r., litografia
Widok Rynku Siennego, 1869 r., litografia
Widok zza nowego Mostu Kolejowego, 1869 r., litografia
Wschodnia pierzeja Rynku Siennego, 1869 r., litografia

Widoki Szczecina Roberta Geisslera

Autor

Robert Geissler urodził się w 1819 roku w Getyndze, a zmarł w 1893 roku w Grossenschneen koło Getyngi. Był wszechstronnie utalentowany. Czynny był jako malarz, litograf, drzeworytnik, ilustrator oraz pisarz. Przygotowanie do zawodu rozpoczął od nauki u witrażysty H.F. Wedermeyera Młodszego w Getyndze. Następnie studiował w Akademii Sztuki w Kassel. Pracował w kilku miastach, początkowo w Celle, potem w Hanowerze, w latach 18551866 w Hamburgu i pobliskiej Bremie, wreszcie w Berlinie.

Wychodząc naprzeciw ówczesnemu rozkwitowi turystki w kręgach mieszczańskich podjął się przygotowywania wydawnictw z tej dziedziny. Pisał i publikował przewodniki i opracowania turystyczne i krajoznawcze, albumy widoków. Współpracował z informatorem „Pariser Weltausstellung-Berichte” oraz lipskim czasopismem ilustrowanym „Illustrierte Zeitung”. Jednocześnie malował pejzaże i portrety.

Widoki Szczecina

Geissler należał do artystów, którzy przyczynili się do ponownego ożywienia litografii ilustracyjnej. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku wykonał z natury bądź na podstawie fotografii liczne cykle widoków miast głównie z terenu środkowych i północnych Niemiec. Litografie rysowane na podstawie tych kompozycji wydawał we własnej oficynie Lithographische Institut w Berlinie, a drukiem zajmowały się lokalne firmy. Jeden z cykli poświęcił Szczecinowi.

Album von Stettin zawierający 24 dwubarwne litografie podzielone na dwie serie po 12 arkuszy wydała szczecińska oficyna Dannenberg und Dühr w 1869 roku. Geissler litografował kompozycje na podstawie własnych rysunków z natury. Album zawierał ogólne widoki miasta, takie jak Szczecin ukazany z Mostu Długiego, widok na miasto z nabrzeża portowego z nowym żelaznym mostem kolejowym, nabrzeże statków parowych oraz widoki ulic i placów: Speicherstrasse (ul. Zbożowa), Untere Breite Strasse (prowadziła do Mostu Długiego, nie istnieje), Kohlmarkt (nie istnieje), Rossmarkt (pl. Orła Białego), Heumarkt (Rynek Sienny), Paradeplatz (pl. Żołnierza Polskiego), Lindenstrasse (ul. 3 Maja), Victoriaplatz (pl. Batorego).

Wiele grafik upamiętniało godne uwagi budowle: zamek (Zamek Książąt Pomorskich) od strony dziedzińca, Jakobikirche (katedrę św. Jakuba), Königstor (Bramę Królewską), giełdę przy Rynku Siennym, Gimnazjum Mariackie (Liceum Ogólnokształcące nr IX), teatr miejski (położony przy Paradeplatz, obecnym pl. Żołnierza Polskiego), marmurowy pomnik króla Prus Fryderyka Wielkiego dłuta Johanna Gottfrieda Schadowa, (obecnie stojący na dziedzińcu Muzeum Tradycji Regionalnych, Oddziału Muzeum Narodowego, przy ul. Staromłyńskiej 27), restaurację w gotyckiej piwnicy ratuszowej, ogród loży masońskiej Pod Trzema Cyrklami (teren Teatru Polskiego), a na terenie Nowego Miasta szkołę im Fryderyka Wilhelma (nie istnieje), nowe kasyno wojskowe (nie istnieje), nowy odwach przy Berlinertor (Bramie Portowej), koszary artylerii.

Zasługą Roberta Geisslera było upamiętnienie zarówno dawnego Szczecina, jego nabrzeży portowych, ulic i placów, zabytkowej architektury gotyckiej i barokowej jak i współczesnych mu gmachów wzniesionych w pierwszej połowie XIX wieku oraz zabudowy wojskowej i cywilnej tak zwanego Nowego Miasta, które wówczas dopiero powstawało na wzniesieniu nad dworcem kolejowym.

Widok stoczni Vulkan

Robert Geissler w ramach współpracy z lipskim pismem „Illustrierte Zeitung” wykonał całostronicowy drzeworyt z widokiem stoczni Vulkan w Szczecinie wydany w numerze z 8 kwietnia 1882 roku. Rycina zatytułowana „Die Stettiner Maschinenbau-Actiengesellschaft Vulcan in Bredow bei Stettin” (Szczecińskie Towarzystwo Akcyjne Budowy Maszyn Wulkan w Drzetowie pod Szczecinem) promowała stocznię. Miała formę panoramy podzielonej na trzy części umieszczone jedna pod drugą. Geissler przedstawił stocznię od strony wody. Budynki i urządzenia widoczne były w tle, a na pierwszym planie rytownik ukazał z profilu jednostki pływające (statki, okręty) wyprodukowane bądź znajdujące się w trakcie budowy w szczecińskim zakładzie. Były to korweta Stein, parowiec śrubowy Preussen, parowiec kołowy Kaiser, bagrownica parowa, dźwig pływający, torpedowiec Raketa w trakcie montowania takielunku, parowiec śrubowy Titania w doku pływającym, statek Olga podczas montażu wręg, statki budowane na zamówienie Chin, parowiec dwuśrubowy Astrachan, korweta pancerna Würtemberg.

Ryciny Roberta Geisslera stanowią obecnie cenne źródło ikonograficzne informujące o XIX-wiecznym Szczecinie, jego rozwoju architektonicznym, urbanistycznym i przemysłowym.

Bibliografia

  • Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart, hrsg. von Ulrich Thieme und Felix Becker, Bd. I-XXXVII, Leipzig 1907–1950, Bd. VIII, s. 355.
  • Białecki T., Szczecin na starych widokach XVI–XX wiek, Stettin auf alten Abbildungen 16.–20. Jahrhundert, Szczecin 1995, s. 107, il. 82, s. 137, il. 114, s. 170–172, il. 166, 167, 168, s. 189–190, il. 181, 182, s. 199, il. 189, s. 214, il. 206, s. 219, il. 211, s. 226, il. 219, s. 275, il. 277, s. 307, il. 332, s. 309–315, il. 336–344, 347.
  • Gwiazdowska E., Widoki Szczecina. Źródła ikonograficzne do dziejów miasta od XVI wieku do 1945 roku. Ansichten von Stettin. Ikonographische Quellen zur Stadtgeschichte vom 16. Jahrhundert bis zum Jahr 1945, Szczecin 2001, s. 330–336, il. 72–77.
  • Sauer B., Stettin vor 100 Jahren, „Pommern. Kunst, Geschichte, Volkstum“, 1977, nr 2, s. 27–29, nr 3, s. 14–15, 1978, nr 1, s. 22–23, nr 2, s. 27–28.
  • Stettin. Ansichten aus fünf Jahrhunderten. Szczecin. Widoki z pięciu wieków, bearbeitet von Andreas Blühm und Eckhard Jäger, Regensburg 1991, s. 20, il. 9 na s. 20, s. 187, 189, poz. kat. 64. z il.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Ewa Gwiazdowska