Aleksander Omieczyński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksander Omieczyński
nauczyciel, działacz polonijny w Niemczech
brak zdjecia
Data urodzenia 12 grudnia 1909
Miejsce urodzenia Trzciana k. Sztumu
Data śmierci 10 września 1941
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 44-1-13)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Aleksander Omieczyński (1909-1941) – nauczyciel, działacz polonijny w Niemczech

Życiorys

Aleksander Omieczyński urodził się 12 grudnia 1909 roku w Trzcianie k. Sztumu (obecnie wieś Trzciano) w rodzinie chłopskiej.

Uczęszczał do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego w Lubawie Wlkp., które ukończył w 1930 roku. Praktykę nauczycielską odbywał w szkołach powszechnych w Grudziądzu i na Kaszubach. W 1933 roku wyjechał do Wrocławia, co było konsekwencją wydania zakazu przez niemieckie władze oświatowe na objęcie stanowisk kierowniczych i nauczanie w polskich szkołach w Osławie Dąbrowie i Płotowie. We Wrocławiu podjął działalność w polskich placówkach kulturalnych. W 1933 roku ożenił się z Ludwiką Rezner, z którą miał troje dzieci – Leszka, Bożenę i Nadzieję.

W listopadzie 1934 roku na polecenie Związku Polaków w Niemczech został skierowany do Szczecina z zadaniem odbudowy polskiego szkolnictwa na tym terenie, a także organizacji placówek polonijnych w mieście. Przy wydatnej pomocy polskiego konsula generalnego w Szczecinie, Heliodora Sztarka, doprowadził do reorganizacji i aktywności towarzystw polonijnych. Stanął na czele m.in. Związku Polaków w Niemczech, Związku Polskich Robotników Rolnych i Polskiego Towarzystwa Szkolnego. Kierował również Domem Polskim, który wkrótce stał się centrum życia kulturalnego i oświatowego dla Polaków mieszkających w Szczecinie. Tu m.in. organizował okolicznościowe uroczystości i obchody świąt państwowych, występy polskich artystów i zespołów. Ze względu na dwukrotne cofnięcie mu przez władze niemieckie uprawnień do nauczania, prowadził tajne kursy oświatowe.

Już w 1935 roku założył zespół muzyczny, teatrzyk i chór dziecięcy. Powołał do życia drużynę harcerską „Gryf” i Gromadę Zuchów „Wiewiórki”. Organizował coroczne wyjazdy dzieci na kolonie do Polski. Działał także wśród młodzieży i dorosłych, organizując Chór „Chopin”, orkiestrę i teatr amatorski.

Utrzymywał bliskie kontakty z polskimi robotnikami sezonowymi zatrudnionymi w okolicach Szczecina. Organizował w terenie punkty oświatowe, w których prowadził tajne kursy nauczania języka polskiego, historii, geografii. Zakładał biblioteki. Kolportował prasę polską. Zakładał oddziały Związku Polaków w terenie.

Reprezentował szczecinian na Kongresie Polaków w Niemczech, który się odbył 6 marca 1938 roku w Berlinie.

W Szczecinie nawiązał współpracę z polskim wywiadem, przekazując wiele cennych informacji berlińskiej placówce o kryptonimie „Bombaj”. Inwigilowany przez gestapo, został aresztowany 3 czerwca 1939 roku i osadzony w szczecińskim więzieniu. Później został wywieziony do obozów koncentracyjnych w Oranienburgu i we Flossenburgu. W 1941 roku ponownie został przywieziony do Szczecina i postawiony przed sądem.

Skazany na karę śmierci pod zarzutem zdrady stanu, został stracony przez powieszenie 10 września 1941 roku w więzieniu przy Elisabethstraße (obecnie Kaszubska) w Szczecinie. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 44-1-13).

Ciekawostki

  • Działalność drużyny harcerskiej „Gryf”, założonej przez Aleksandra Omieczyńskiego, przybliża film dokumentalny Andrzeja Androchowicza Pierwsza szczecińska z 1971 roku
  • Od 1970 roku harcmistrz Aleksander Omieczyńskim jest patronem Liceum Ogólnokształcącego w Gryfinie
  • Imię Aleksandra Omieczyńskiego nosiła Szkoła Podstawowa nr 62 przy ul. Mazurskiej 40 w Szczecinie (obecnie Centrum Kształcenia Sportowego)



Bibliografia




IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz