Archiwum Państwowe w Szczecinie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 2: Linia 2:
 
{{Obiekt infobox
 
{{Obiekt infobox
 
|obiekt              = Archiwum Państwowe w Szczecinie
 
|obiekt              = Archiwum Państwowe w Szczecinie
|obiekt_grafika      = obiekt_brak.jpg
+
|obiekt_grafika      = WKZ Archiwum Panstwowe 1.JPG
 
|grafika_opis        =  
 
|grafika_opis        =  
 
|nazwa_niemiecka    = Staatsarchiv
 
|nazwa_niemiecka    = Staatsarchiv
Linia 11: Linia 11:
 
|mapa_link          =  
 
|mapa_link          =  
 
}}
 
}}
 +
[[Plik:WKZ Archiwum Panstwowe 5.JPG|thumb|right]]
 +
[[Plik:WKZ Archiwum Panstwowe 6.JPG|thumb|right]]
 
{{Zabytek|nr 880 z dnia [[4 lutego]] [[1980]]}}
 
{{Zabytek|nr 880 z dnia [[4 lutego]] [[1980]]}}
 
{{koordynaty|53.430074|14.549294|umieść=na górze}}
 
{{koordynaty|53.430074|14.549294|umieść=na górze}}

Wersja z 13:25, 18 paź 2012

Archiwum Państwowe w Szczecinie
Archiwum Państwowe w Szczecinie
Nazwa niemiecka Staatsarchiv
Lokalizacja św. Wojciecha 13
Data budowy 1899-1900
[ Zobacz Archiwum Państwowe w Szczecinie na mapie.]
WKZ Archiwum Panstwowe 5.JPG
WKZ Archiwum Panstwowe 6.JPG
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 880 z dnia 4 lutego 1980[1]

Geolokalizacja: 53.430074,14.549294

Archiwum Państwowe w Szczecinie - instytucja (jednostka) prowadząca działalność archiwalną z siedzibą przy ulicy Wojciecha

Okres do 1945 roku

Początki tej instytucji wiążą się z dziejami Księstwa Pomorskiego, które uformowało się w początkach XII w, a rozpadło w połowie w XVII w. Historyczne archiwum istniało także na Pomorzu w okresie panowania szwedzkiego i brandenburskiego. Stało się profesjonalną placówką w okresie pruskim (początki XVIII w. do 1945 roku), dziedzicząc wcześniejsze zbiory.

Archiwum w Szczecinie (niem. Staatsarchiv) formalnie utworzono w 1831 roku z siedzibą w byłym zamku książęcym (współcześnie Zamek Książąt Pomorskich). Do zasobu przejęto wówczas akta rejencji, sądów, różnych fundacji i archiwalia kościelne.

W 1900 roku pruskie władze centralne sfinansowały budowę nowego gmachu, w którym do dzisiaj archiwum ma swoją siedzibę. Własna siedziba umożliwiła archiwistom szczecińskim prowadzenie w szerszym zakresie niż dotychczas prac archiwalnych. Zaowocowało to m.in. przejęciem dużej ilości akt historycznych z terenu Pomorza. Dyrektorami placówki od 1901 roku byli kolejno:

Odbudowa po wojnie

Następstwem drugiej wojny światowej było znaczne rozproszenie zasobu. W 1942 r., w obawie przed skutkami nalotów bombowych, rozpoczęto ewakuację archiwaliów do wybranych miejscowości na terenie Pomorza. W konsekwencji z magazynów archiwalnych wywieziono ok. 80% zasobu.

Polska służba archiwalna rozpoczęła oficjalną działalność w Szczecinie 1 sierpnia 1945 roku Kierownictwo placówki objął Bolesław Tuhan-Taurogiński, przedwojenny archiwista, opiekun zbioru Radziwiłłów, który podjął trud gromadzenia rozproszonego zasobu. Tak oto po stronie polskiej i niemieckiej rozpoczął się proces zbierania rozproszonego zasobu i tworzenia dwóch jakby nowych, historycznych archiwów w oparciu o dawne zbiory szczecińskiego Staatsarchiv.

W końcu 1950 roku w magazynach archiwalnych zgromadzono ponad 4 tys. m.b. akt – obok dokumentacji władz i urzędów państwowych były tu akta miejskie, kościelne, a także różnych instytucji i stowarzyszeń. Część zasobu nie powróciła jednak do magazynów archiwalnych, została zniszczona lub zaginęła w nieznanych okolicznościach (np. Archiwum Miasta Szczecina), niektóre zaś historyczne dokumenty znalazły się w zbiorach Landesarchiv w Greifswaldzie. W 1950 r. archiwum przejęło pierwsze akta polskie. Dyrektorami placówki byli po wojnie:

Zasoby

W najstarszej grupie archiwaliów Archiwum Państwowego w Szczecinie znajdują się dokumenty pergaminowe i papierowe dotyczące m.in. miast pomorskich; najciekawsza jest kolekcja dokumentów gryfińskich, czy też dokument z 1293 r., będący potwierdzeniem lokacji Szczecina na prawie magdeburskim. Kancelaria książąt pomorskich (dynastia Gryfitów) reprezentowana jest przez dwa niezwykle ważne dla badań historycznych zespoły – Archiwum Książąt Szczecińskich oraz Archiwum Książąt Wołogoskich. Zawierają one bardzo cenne wiadomości o stosunkach wewnętrznych oraz kontaktach zagranicznych państwa pomorskiego. Podstawowe materiały do badań stosunków społeczno-ekonomicznych zawierają akta miejskie, sądowe, zespoły administracji kościelnej, fundacji, klasztorów czy szpitali. Uzupełniają je rękopisy i spuścizny, w których znajdują się m.in. zbiory Loepera, Wehrmanna, Bohlena, Loewego, obrazujące całokształt problemów związanych z najdawniejszymi dziejami Pomorza Zachodniego.

Dla XIX i pierwszej połowy XX w. najważniejsze są materiały powstałe w wyniku działalności pruskiej administracji państwowej. Na czoło wysuwają się tutaj akta Naczelnego Prezydium Prowincji Pomorskiej, Rejencji Szczecińskiej, w dalszej kolejności akta wytworzone przez wydziały powiatowe, sądy, władze miejskie landratury.

Zabytek

Obiekt wpisany do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod numerem 880 (decyzja Kl.I.5340/1/80 z dnia 4 lutego 1980, nazwa na liście: archiwum (zespół)).[1]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml