Bramy wodne: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 25: Linia 25:
* [[Ulica Bednarska|Brama Pomostu Mniszego]].<br/><br/>
* [[Ulica Bednarska|Brama Pomostu Mniszego]].<br/><br/>
Pomosty, zbudowane z drewna, z czasem po umocnieniu nabrzeża uległy skróceniu, a dwa z nich - Pomost Rzeźniczy, po przeistoczeniu się w [[Most Kłodny|Most Kłodny]], oraz - Pomost Długi w [[Most Długi|Most Długi]], osiągnęły drugi brzeg rzeki. W 2. połowie [[XVIII wiek]]u znaczenie pomostów zaczęło zanikać. To właśnie pomosty ładunkowe dały nazwy ulicom prowadzącym w głąb miasta, co wynika z wpisów w księgach miejskich i innych dokumentach, że „ulica /.../ prowadziła w kierunku tego lub owego pomostu”, natomiast bramy w części nosiły inne nazwy, wchodząc jednocześnie w [[Obwarowania miejskie Szczecina|miejski system obronny]]. Podczas [[Fortyfikacje pruskie|pruskiej rozbudowy fortyfikacji]] furty ostały się. Ostatnie z nich: [[Brama Kłodna|''Baumtor'']], [[Ulica Rybaki|''Fischertor'']], [[Ulica Środowa|''Mehltor'']], zostały rozebrane dopiero w [[1827]] roku. Liczba pomostów ładunkowych była mniejsza, wg Fredricha są to pomosty:
Pomosty, zbudowane z drewna, z czasem po umocnieniu nabrzeża uległy skróceniu, a dwa z nich - Pomost Rzeźniczy, po przeistoczeniu się w [[Most Kłodny|Most Kłodny]], oraz - Pomost Długi w [[Most Długi|Most Długi]], osiągnęły drugi brzeg rzeki. W 2. połowie [[XVIII wiek]]u znaczenie pomostów zaczęło zanikać. To właśnie pomosty ładunkowe dały nazwy ulicom prowadzącym w głąb miasta, co wynika z wpisów w księgach miejskich i innych dokumentach, że „ulica /.../ prowadziła w kierunku tego lub owego pomostu”, natomiast bramy w części nosiły inne nazwy, wchodząc jednocześnie w [[Obwarowania miejskie Szczecina|miejski system obronny]]. Podczas [[Fortyfikacje pruskie|pruskiej rozbudowy fortyfikacji]] furty ostały się. Ostatnie z nich: [[Brama Kłodna|''Baumtor'']], [[Ulica Rybaki|''Fischertor'']], [[Ulica Środowa|''Mehltor'']], zostały rozebrane dopiero w [[1827]] roku. Liczba pomostów ładunkowych była mniejsza, wg Fredricha są to pomosty:
[[Plik: Bramy wodne.1.jpg|700px|thumb|right|Położenie bram wodnych na widoku miasta Szczecina od zachodu pod koniec XVI wieku<br/>A – a -Ulica Kłodna -Brama Kłodna, 1. -pomost Rzezaków/ Most Kłodny<br/>B – b -Ulica Rybaki -Brama Rybacka, 2. -pomost Rybny<br/>C – c -Ulica Środowa -Brama Mączna, 3. -pomost Środowy<br/>D – d -Ulica Kurza Stopka -Brama Bycza (Cebulowa), 4. -pomost Kurzej Stopki<br/>E – e -Ulica Opłotki -Furta bez nazwy (''die Hack''),<br/>F – f -Ulica Osiek -Brama Mariacka, 5. -pomost Kleryków,<br/>G – g -Ulica Darguja -Brama Mostu Długiego, 6. -pomost Długi/ Most Długi,<br/>H – h -Ulica Mostowa (Stare Miasto) -Furta bez nazwy (''Havening''),<br/>I – i -Ulica Bednarska -Brama Pomostu Mniszego, 7. -pomost Mniszy.]]  
[[Plik: Bramy wodne.1.jpg|700px|thumb|right|Położenie bram wodnych na widoku miasta Szczecina od zachodu pod koniec XVI wieku<br/>A – a -Ulica Kłodna -Brama Kłodna, 1. -pomost Rzezaków/ Most Kłodny,<br/>B – b -Ulica Rybaki -Brama Rybacka, 2. -pomost Rybny,<br/>C – c -Ulica Środowa -Brama Mączna, 3. -pomost Środowy,<br/>D – d -Ulica Kurza Stopka -Brama Bycza (Cebulowa), 4. -pomost Kurzej Stopki,<br/>E – e -Ulica Opłotki -Furta bez nazwy (''die Hack''),<br/>F – f -Ulica Osiek -Brama Mariacka, 5. -pomost Kleryków,<br/>G – g -Ulica Darguja -Brama Mostu Długiego, 6. -pomost Długi/ Most Długi,<br/>H – h -Ulica Mostowa (Stare Miasto) -Furta bez nazwy (''Havening''),<br/>I – i -Ulica Bednarska -Brama Pomostu Mniszego, 7. -pomost Mniszy.]]  
* [[Ulica Lazurowa|Koronny]],  
* [[Ulica Lazurowa|Koronny]],  
* [[Ulica Kłodna|Rzezaków]],  
* [[Ulica Kłodna|Rzezaków]],  
Linia 35: Linia 35:
* [[Ulica Bednarska|Mniszy]].
* [[Ulica Bednarska|Mniszy]].
<br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/>
<br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/><br/>
== Galeria ==
== Galeria ==
<gallery>
<gallery>

Wersja z 18:50, 27 sty 2019

Przykład bramy wodnej
Przykład bramy wodnej
Brama Wodna w Wismarze (Pomorze Przednie)
Nazwa niemiecka Wassertor
Lokalizacja Am Hafen 1, Wismar, Niemcy
Data budowy 1450
[ Zobacz Przykład bramy wodnej na mapie.]

Geolokalizacja: 53.896626,11.461136

Bramy wodne, zwane także furtami, usytuowane były w średniowiecznych murach miejskich od strony rzeki Odry, umożliwiając dostęp do nabrzeża i usytuowanych tam pomostów ładunkowych. Ich wygląd znamy niestety tylko z niezbyt precyzyjnych przekazów ikonograficznych.

Wykaz bram wodnych i powiązanych z nimi pomostów ładunkowych

Na całej długości muru miejskiego ciągnącego się wzdłuż brzegów rzeki Odry położone były tzw. bramy wodne (furty), a wzdłuż Nabrzeża Portowego (Bollwerk), na przedłużeniu ulic przechodzących przez te bramy, usytuowano pomosty ładunkowe przerzucone ponad bagnistym brzegiem Odry, i ułatwiające za- i wyładunek towarów na statki i okręty. Bramy wodne zbudowane były na rzutach prostokątów lub zbliżonych do kwadratu z przejazdem usytuowanym pod kondygnacją stanowiącą piętro obronne. Przykryte były dachem dwuspadowym, lub zwieńczone wieżą w kształcie stożka.
Carl Fredrich wymienia nazwy siedmiu bram:

Pomosty, zbudowane z drewna, z czasem po umocnieniu nabrzeża uległy skróceniu, a dwa z nich - Pomost Rzeźniczy, po przeistoczeniu się w Most Kłodny, oraz - Pomost Długi w Most Długi, osiągnęły drugi brzeg rzeki. W 2. połowie XVIII wieku znaczenie pomostów zaczęło zanikać. To właśnie pomosty ładunkowe dały nazwy ulicom prowadzącym w głąb miasta, co wynika z wpisów w księgach miejskich i innych dokumentach, że „ulica /.../ prowadziła w kierunku tego lub owego pomostu”, natomiast bramy w części nosiły inne nazwy, wchodząc jednocześnie w miejski system obronny. Podczas pruskiej rozbudowy fortyfikacji furty ostały się. Ostatnie z nich: Baumtor, Fischertor, Mehltor, zostały rozebrane dopiero w 1827 roku. Liczba pomostów ładunkowych była mniejsza, wg Fredricha są to pomosty:

Położenie bram wodnych na widoku miasta Szczecina od zachodu pod koniec XVI wieku
A – a -Ulica Kłodna -Brama Kłodna, 1. -pomost Rzezaków/ Most Kłodny,
B – b -Ulica Rybaki -Brama Rybacka, 2. -pomost Rybny,
C – c -Ulica Środowa -Brama Mączna, 3. -pomost Środowy,
D – d -Ulica Kurza Stopka -Brama Bycza (Cebulowa), 4. -pomost Kurzej Stopki,
E – e -Ulica Opłotki -Furta bez nazwy (die Hack),
F – f -Ulica Osiek -Brama Mariacka, 5. -pomost Kleryków,
G – g -Ulica Darguja -Brama Mostu Długiego, 6. -pomost Długi/ Most Długi,
H – h -Ulica Mostowa (Stare Miasto) -Furta bez nazwy (Havening),
I – i -Ulica Bednarska -Brama Pomostu Mniszego, 7. -pomost Mniszy.










Galeria

Bibliografia

  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Kozłowska I., Szczecińskie fortyfikacje nowożytne, rola fortyfikacji nowożytnych w kształtowaniu układu przestrzennego miasta Szczecina oraz wpływ analizy historycznej na współczesne działania projektowe i zakres ochrony konserwatorskiej. Rozprawa doktorska. Szczecin 2007 (zasoby internetowe: I. Kozłowska, Szczecińskie fortyfikacje nowożytne...)



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk