Bramy wodne

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Przykład bramy wodnej
Przykład bramy wodnej
Brama Wodna w Wismarze (Pomorze Przednie)
Nazwa niemiecka Wassertor
Lokalizacja Am Hafen 1, Wismar, Niemcy
Data budowy 1450
[ Zobacz Przykład bramy wodnej na mapie.]

Geolokalizacja: 53.896626,11.461136

Bramy wodne, zwane także furtami, usytuowane były w średniowiecznych murach miejskich od strony rzeki Odry, umożliwiając dostęp do nabrzeża i usytuowanych tam pomostów ładunkowych. Ich wygląd znamy niestety tylko z niezbyt precyzyjnych przekazów ikonograficznych.

Wykaz bram wodnych i powiązanych z nimi pomostów ładunkowych

Na całej długości muru miejskiego ciągnącego się wzdłuż brzegów rzeki Odry położone były tzw. bramy wodne (furty), a wzdłuż Nabrzeża Portowego (Bollwerk), na przedłużeniu ulic przechodzących przez te bramy, usytuowano pomosty ładunkowe przerzucone ponad bagnistym brzegiem Odry, i ułatwiające za- i wyładunek towarów na statki i okręty. Bramy wodne zbudowane były na rzutach prostokątów lub zbliżonych do kwadratu z przejazdem usytuowanym pod kondygnacją stanowiącą piętro obronne. Przykryte były dachem dwuspadowym, lub zwieńczone wieżą w kształcie stożka.
Carl Fredrich wymienia nazwy siedmiu bram:

Pomosty, zbudowane z drewna, z czasem po umocnieniu nabrzeża uległy skróceniu, a dwa z nich - Pomost Rzeźniczy, po przeistoczeniu się w Most Kłodny, oraz - Pomost Długi w Most Długi, osiągnęły drugi brzeg rzeki. W 2. połowie XVIII wieku znaczenie pomostów zaczęło zanikać. To właśnie pomosty ładunkowe dały nazwy ulicom prowadzącym w głąb miasta, co wynika z wpisów w księgach miejskich i innych dokumentach, że „ulica /.../ prowadziła w kierunku tego lub owego pomostu”, natomiast bramy w części nosiły inne nazwy, wchodząc jednocześnie w miejski system obronny. Podczas pruskiej rozbudowy fortyfikacji furty ostały się. Ostatnie z nich: Baumtor, Fischertor, Mehltor, zostały rozebrane dopiero w 1827 roku. Liczba pomostów ładunkowych była mniejsza, wg Fredricha są to pomosty:

Położenie bram wodnych na widoku miasta Szczecina od zachodu pod koniec XVI wieku
A – a -Ulica Kłodna -Brama Kłodna, 1. -pomost Rzezaków/ Most Kłodny,
B – b -Ulica Rybaki -Brama Rybacka, 2. -pomost Rybny,
C – c -Ulica Środowa -Brama Mączna, 3. -pomost Środowy,
D – d -Ulica Kurza Stopka -Brama Bycza (Cebulowa), 4. -pomost Kurzej Stopki,
E – e -Ulica Opłotki -Furta bez nazwy (die Hack),
F – f -Ulica Osiek -Brama Mariacka, 5. -pomost Kleryków,
G – g -Ulica Darguja -Brama Mostu Długiego, 6. -pomost Długi/ Most Długi,
H – h -Ulica Mostowa (Stare Miasto) -Furta bez nazwy (Havening),
I – i -Ulica Bednarska -Brama Pomostu Mniszego, 7. -pomost Mniszy.










Galeria

Bibliografia

  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Kozłowska I., Szczecińskie fortyfikacje nowożytne, rola fortyfikacji nowożytnych w kształtowaniu układu przestrzennego miasta Szczecina oraz wpływ analizy historycznej na współczesne działania projektowe i zakres ochrony konserwatorskiej. Rozprawa doktorska. Szczecin 2007 (zasoby internetowe: I. Kozłowska, Szczecińskie fortyfikacje nowożytne...)



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk