Cmentarz żydowski (Banie): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 13 wersji utworzonych przez 4 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 
__NOTOC__
 
__NOTOC__
'''Cmentarz żydowski w Baniach'''  
+
{{Zabytek|nr 1267 z dnia [[12 września]] [[1994]]}}
 +
{{Koordynaty|53.106263|14.659359}}
 +
'''Cmentarz żydowski w [[Banie|Baniach]]''' - ulokowany był około 1 km na północ od miasta, w pobliżu miejsca gdzie ''Gartenstraße'' (obecnie ulica Ogrodowa) łączyła się z ''Birkenweg'' (obecnie ulica Brzozowa)<ref>Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer, 1989, s. 29.</ref> Zajmował niewielki obszar na okolicznych łąkach. Otoczony był niskim murem kamiennym i obsadzony drzewami. Został założony prawdopodobnie w [[XVIII wiek]]u. O jego istnieniu w tym okresie zaświadcza najstarszy zachowany nagrobek z [[1741]] roku.
 +
W tym czasie oficjalnie w mieście mieszkały tylko dwie rodziny żydowskie.
  
Cmentarz w [[Banie|Baniach]] ulokowany był około 1 km na północ od miasta, w pobliżu miejsca gdzie ''Gartenstraße'' (obecnie ulica Ogrodowa) łączyła się z ''Birkenweg'' (obecnie ulica Brzozowa)<ref>Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer, 1989, s. 29.</ref> Zajmował niewielki obszar na okolicznych łąkach. Otoczony był niskim murem kamiennym i obsadzony drzewami. Został założony prawdopodobnie w XVIII wieku. O jego istnieniu w tym okresie zaświadcza najstarszy zachowany nagrobek z 1741 roku.
+
<gallery widths=180 heights=200 perrow=3 >
W tym czasie oficjalnie w mieście mieszkały tylko dwie rodziny żydowskie. Po wprowadzeniu w 1812 roku edyktu Fryderyka Wilhelma III zapewniającego żydowskim mieszkańcom Prus prawa obywatelskie ich liczba w mieście szybko zaczęła wzrastać, np. w roku 1871 w Baniach mieszkały już 103 osoby wyznania mojżeszowego<ref>W tym czasie Banie miały 3043 mieszkańców. Patrz:Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung, Berlin 1874, s. 32-33.</ref>
+
Plik:Kirkut w Baniach.JPG
Cmentarz został zdewastowany w latach 30. XX wieku przez zwolenników hitleryzmu. Po II wojnie światowej zarastał, a na jego terenie ubywało marmurowych macew, które przetrwały okres nazistowski. W latach 60. XX wieku można było na nim zobaczyć jeszcze kilkanaście nagrobków, w kolejnych latach stopniowo ich ubywało. W latach 90. wycięto większość otaczających go drzew.
+
Plik:Banie Kirkut01.JPG
W 2007 roku władze gminy [[Gmina Banie|Banie]] podjęły decyzję o uporządkowaniu i zabezpieczeniu kirkutu wpisanego do rejestru zabytków w 1994 roku<ref>Opęchowski Mirosław, Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie, [w:] Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku, red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński, Warszawa 2007, s.387.</ref> Oczyszczono teren i lipową aleję dojazdową. Na cmentarzu wyeksponowano zachowaną granitową macewę z 1741 roku z hebrajską inskrypcją oraz kilka ocalałych późniejszych nagrobków i ich pozostałości. Przed wejściem została ustawiona tablica informacyjna w trzech językach – polskim, angielskim i niemieckim.
+
Plik:Banie Kirkut02.JPG
 +
</gallery>
 +
Po wprowadzeniu w [[1812]] roku edyktu Fryderyka Wilhelma III zapewniającego żydowskim mieszkańcom Prus prawa obywatelskie ich liczba w mieście szybko zaczęła wzrastać, np. w roku [[1871]] w Baniach mieszkały już 103 osoby wyznania mojżeszowego<ref>W tym czasie Banie miały 3043 mieszkańców. Patrz:Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung, Berlin 1874, s. 32-33.</ref>
 +
Cmentarz został zdewastowany w latach 30. [[XX wiek]]u przez zwolenników hitleryzmu. Po II wojnie światowej zarastał, a na jego terenie ubywało marmurowych macew, które przetrwały okres nazistowski. W latach 60. XX wieku można było na nim zobaczyć jeszcze kilkanaście nagrobków, w kolejnych latach stopniowo ich ubywało. W latach 90. wycięto większość otaczających go drzew.
 +
W [[2007]] roku władze gminy [[Gmina Banie|Banie]] podjęły decyzję o uporządkowaniu i zabezpieczeniu kirkutu wpisanego do rejestru zabytków w 1994 roku<ref>Opęchowski Mirosław, Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie, [w:] Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku, red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński, Warszawa 2007, s.387.</ref> Oczyszczono teren i jesionową aleję dojazdową. Na cmentarzu wyeksponowano zachowaną granitową macewę z 1741 roku z hebrajską inskrypcją oraz kilka ocalałych późniejszych nagrobków i ich pozostałości. Przed wejściem została ustawiona tablica informacyjna w trzech językach – polskim, angielskim i niemieckim.
  
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}
 
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
 
+
* Barran, Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer, 1989.
*Barran, Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer, 1989.
+
* Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin, 1874, s. 32-33.
*Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin, 1874, s. 32-33.
+
* Opęchowski, Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa, 2007, s. 377-395.
*Opęchowski, Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa, 2007, s. 377-395.
+
* Salinger, Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. II. New York, 2006.
*Salinger, Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. II. New York, 2006.
 
 
 
 
==Linki zewnętrzne==
 
==Linki zewnętrzne==
 
+
* [http://www.kirkuty.xip.pl/banie.htm Cmentarze żydowskie w Polsce]
*[http://www.kirkuty.xip.pl/banie.htm Cmentarze żydowskie w Polsce]
+
* [http://www.sztetl.org.pl Wirtualny Sztetl]
*[http://www.sztetl.org.pl Wirtualny Sztetl]
+
{{AutorP|[[Użytkownik:A. Bartczak|Anna Bartczak]]}}
 
 
{{Autor|[[Użytkownik:A. Bartczak|Anna Bartczak]]}}
 
 
[[Kategoria:Pomeranica - Zabytki]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Zabytki]]
 
[[Kategoria:Pomeranica]]
 
[[Kategoria:Pomeranica]]
 +
[[Kategoria:Banie]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Cmentarze]]
 
[[Kategoria:Pomeranica - Cmentarze]]
[[Kategoria:Pomeranica - do sprawdzenia]]
+
[[Kategoria:Pomeranica FB]]
 +
{{DEFAULTSORT:Banie}}

Aktualna wersja na dzień 00:12, 8 gru 2014

200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 1267 z dnia 12 września 1994[1]

Geolokalizacja: 53.106263,14.659359

Cmentarz żydowski w Baniach - ulokowany był około 1 km na północ od miasta, w pobliżu miejsca gdzie Gartenstraße (obecnie ulica Ogrodowa) łączyła się z Birkenweg (obecnie ulica Brzozowa)[2] Zajmował niewielki obszar na okolicznych łąkach. Otoczony był niskim murem kamiennym i obsadzony drzewami. Został założony prawdopodobnie w XVIII wieku. O jego istnieniu w tym okresie zaświadcza najstarszy zachowany nagrobek z 1741 roku. W tym czasie oficjalnie w mieście mieszkały tylko dwie rodziny żydowskie.

Po wprowadzeniu w 1812 roku edyktu Fryderyka Wilhelma III zapewniającego żydowskim mieszkańcom Prus prawa obywatelskie ich liczba w mieście szybko zaczęła wzrastać, np. w roku 1871 w Baniach mieszkały już 103 osoby wyznania mojżeszowego[3] Cmentarz został zdewastowany w latach 30. XX wieku przez zwolenników hitleryzmu. Po II wojnie światowej zarastał, a na jego terenie ubywało marmurowych macew, które przetrwały okres nazistowski. W latach 60. XX wieku można było na nim zobaczyć jeszcze kilkanaście nagrobków, w kolejnych latach stopniowo ich ubywało. W latach 90. wycięto większość otaczających go drzew. W 2007 roku władze gminy Banie podjęły decyzję o uporządkowaniu i zabezpieczeniu kirkutu wpisanego do rejestru zabytków w 1994 roku[4] Oczyszczono teren i jesionową aleję dojazdową. Na cmentarzu wyeksponowano zachowaną granitową macewę z 1741 roku z hebrajską inskrypcją oraz kilka ocalałych późniejszych nagrobków i ich pozostałości. Przed wejściem została ustawiona tablica informacyjna w trzech językach – polskim, angielskim i niemieckim.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  2. Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer, 1989, s. 29.
  3. W tym czasie Banie miały 3043 mieszkańców. Patrz:Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung, Berlin 1874, s. 32-33.
  4. Opęchowski Mirosław, Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie, [w:] Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku, red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński, Warszawa 2007, s.387.

Bibliografia

  • Barran, Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer, 1989.
  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin, 1874, s. 32-33.
  • Opęchowski, Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa, 2007, s. 377-395.
  • Salinger, Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. II. New York, 2006.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak