Cmentarz żydowski (Banie)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.

Cmentarz żydowski w Baniach

Cmentarz w Baniach ulokowany był około 1 km na północ od miasta, w pobliżu miejsca gdzie Gartenstraße (obecnie ulica Ogrodowa) łączyła się z Birkenweg (obecnie ulica Brzozowa)[1] Zajmował niewielki obszar na okolicznych łąkach. Otoczony był niskim murem kamiennym i obsadzony drzewami. Został założony prawdopodobnie w XVIII wieku. O jego istnieniu w tym okresie zaświadcza najstarszy zachowany nagrobek z 1741 roku. W tym czasie oficjalnie w mieście mieszkały tylko dwie rodziny żydowskie. Po wprowadzeniu w 1812 roku edyktu Fryderyka Wilhelma III zapewniającego żydowskim mieszkańcom Prus prawa obywatelskie ich liczba w mieście szybko zaczęła wzrastać, np. w roku 1871 w Baniach mieszkały już 103 osoby wyznania mojżeszowego[2] Cmentarz został zdewastowany w latach 30. XX wieku przez zwolenników hitleryzmu. Po II wojnie światowej zarastał, a na jego terenie ubywało marmurowych macew, które przetrwały okres nazistowski. W latach 60. XX wieku można było na nim zobaczyć jeszcze kilkanaście nagrobków, w kolejnych latach stopniowo ich ubywało. W latach 90. wycięto większość otaczających go drzew. W 2007 roku władze gminy Banie podjęły decyzję o uporządkowaniu i zabezpieczeniu kirkutu wpisanego do rejestru zabytków w 1994 roku[3] Oczyszczono teren i lipową aleję dojazdową. Na cmentarzu wyeksponowano zachowaną granitową macewę z 1741 roku z hebrajską inskrypcją oraz kilka ocalałych późniejszych nagrobków i ich pozostałości. Przed wejściem została ustawiona tablica informacyjna w trzech językach – polskim, angielskim i niemieckim.

Przypisy

  1. Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer, 1989, s. 29.
  2. W tym czasie Banie miały 3043 mieszkańców. Patrz:Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung, Berlin 1874, s. 32-33.
  3. Opęchowski Mirosław, Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie, [w:] Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku, red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński, Warszawa 2007, s.387.


Bibliografia

  • Barran, Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer, 1989.
  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin, 1874, s. 32-33.
  • Opęchowski, Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa, 2007, s. 377-395.
  • Salinger, Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. II. New York, 2006.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Anna Bartczak