Cmentarz żydowski (Nowogard): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (zamienił w treści „{{Autor|” na „{{AutorP|”)
 
(Nie pokazano 5 wersji utworzonych przez 3 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
__NOTOC__
__NOTOC__
'''Cmentarz żydowski w Nowogardzie'''
'''Cmentarz żydowski w Nowogardzie'''
 
Już w połowie [[XVIII wiek]]u w Nowogardzie mieszkało ponad 50 osób wyznania mojżeszowego, ale dopiero w następnym stuleciu powstał tu cmentarz żydowski<ref> Nie ma zgodności w sprawie konkretnej daty założenia kirkutu. Podawany jest rok [[1817]] i [[1848]] lub [[1850]].</ref>. Założono go na zachód od miasta między ''Gartenstrasse'' (obecnie ul. Wojska Polskiego) a ''Naugardersee'' (obecnie [[Jezioro Nowogardzkie]]). Teren gmina otrzymała od władz miejskich. Kirkut miał obszar 0,25 ha i był otoczony ceglanym murem z bramą. W [[1812]] roku w mieście mieszkało tylko 6 żydowskich rodzin. Do roku [[1849]] liczba członków gminy nowogardzkiej wzrosła do 69, a pół wieku później do 108 osób. Żydzi stanowili ok. 2% mieszkańców miasta i poza cmentarzem mieli także synagogę wybudowaną w latach 60. [[XIX wiek|XIX]] stulecia. Po kolejnych kilkudziesięciu latach, w [[1924]] roku w mieście było ich o połowę mniej – zaledwie 52 osoby, z których większość wyjechała z miasta w latach 30. [[XX wiek]]u.  
Cmentarz w [[Nowogard|Nowogardzie]] powstał w 1. połowie XIX wieku, choć już w połowie XVIII wieku w mieście mieszkało ponad 50 osób wyznania mojżeszowego. Założony został na zachód od miasta, przy ''Gartenstrasse'' (obecnie ulica Wojska Polskiego) na obszarze około 0,25 ha. Był bardzo potrzebny, gdyż liczba ludności żydowskiej stale wzrastała. W latach 70. XIX wieku w Nowogardzie mieszkało prawie 150 Żydów, stanowiąc około 2% społeczności miasta.
Podczas Nocy Kryształowej ([[9 listopada|9]]/[[10 listopada]] [[1938]]) synagoga została spalona, należy sądzić, że i kirkut nie uniknął zniszczeń. W kolejnych latach ulegał dalszej dewastacji. Obecnie na terenie nadal otoczonym zachowanym częściowo murem cmentarnym i porośniętym starodrzewem można nadal pod warstwą ściółki i bluszczu znaleźć fragmenty macew.
W okresie późniejszym liczba ta zaczęła maleć, w połowie lat 20. XX wieku spadając poniżej 50, a w latach 30. nie sięgała 40. W czasie Nocy Kryształowej (9/10 listopada 1938) kirkut został zdewastowany, a synagoga spalona.
{{Przypisy}}
Po II wojnie światowej cmentarz ulegał dalszej dewastacji. Wymaga uporządkowania i oznakowania. Na terenie kirkutu zachowały się pojedyncze fragmenty macew i starodrzew.
==Bibliografia==
==Bibliografia==
* Karta ewidencyjna cmentarza. Szczecin 1990. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
*Karta ewidencyjna cmentarza. Szczecin 1990. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
* Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer 1989.
*Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer 1989.
* Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
*Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
* Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.  
*Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.  
* Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. New York 2006.
*Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. New York 2006.
 
==Linki zewnętrzne==
==Linki zewnętrzne==
 
* [http://www.sztetl.org.pl/pl/article/nowogard/12,cmentarze/ Wirtualny Sztetl]
*[http://www.sztetl.org.pl/pl/article/nowogard/12,cmentarze/ Wirtualny Sztetl]
{{AutorP|[[Użytkownik:A. Bartczak|Anna Bartczak]]}}
 
 
{{Autor|[[Użytkownik:A. Bartczak|Anna Bartczak]]}}
[[Kategoria:Pomeranica]]
[[Kategoria:Pomeranica]]
[[Kategoria:Nowogard]]
[[Kategoria:Nowogard]]
[[Kategoria:Pomeranica - Cmentarze]]
[[Kategoria:Pomeranica - Cmentarze]]
[[Kategoria:Pomeranica - do sprawdzenia]]
[[Kategoria:Pomeranica FB]]
{{DEFAULTSORT:}}
{{DEFAULTSORT:Nowogard}}

Aktualna wersja na dzień 13:53, 17 kwi 2014

Cmentarz żydowski w Nowogardzie Już w połowie XVIII wieku w Nowogardzie mieszkało ponad 50 osób wyznania mojżeszowego, ale dopiero w następnym stuleciu powstał tu cmentarz żydowski[1]. Założono go na zachód od miasta między Gartenstrasse (obecnie ul. Wojska Polskiego) a Naugardersee (obecnie Jezioro Nowogardzkie). Teren gmina otrzymała od władz miejskich. Kirkut miał obszar 0,25 ha i był otoczony ceglanym murem z bramą. W 1812 roku w mieście mieszkało tylko 6 żydowskich rodzin. Do roku 1849 liczba członków gminy nowogardzkiej wzrosła do 69, a pół wieku później do 108 osób. Żydzi stanowili ok. 2% mieszkańców miasta i poza cmentarzem mieli także synagogę wybudowaną w latach 60. XIX stulecia. Po kolejnych kilkudziesięciu latach, w 1924 roku w mieście było ich o połowę mniej – zaledwie 52 osoby, z których większość wyjechała z miasta w latach 30. XX wieku. Podczas Nocy Kryształowej (9/10 listopada 1938) synagoga została spalona, należy sądzić, że i kirkut nie uniknął zniszczeń. W kolejnych latach ulegał dalszej dewastacji. Obecnie na terenie nadal otoczonym zachowanym częściowo murem cmentarnym i porośniętym starodrzewem można nadal pod warstwą ściółki i bluszczu znaleźć fragmenty macew.

Przypisy

  1. Nie ma zgodności w sprawie konkretnej daty założenia kirkutu. Podawany jest rok 1817 i 1848 lub 1850.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna cmentarza. Szczecin 1990. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.
  • Barran Fritz. Städte-Atlas Pommern. Leer 1989.
  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. New York 2006.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Anna Bartczak