Cmentarzysko w Gronowie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Cmentarzysko w Gronowie Cmentarzysko kurhanowe z okresu rzymskiego z Gronowa (niem. Gross Grünow), woj. zachodniopomorskie, pow. drawski, gm. Ostrowice Opis: W Grono...")
 
Linia 1: Linia 1:
 +
__NOTOC__
 +
__NOTOC__
 +
{{Pomnik infobox
 +
|pomnik_nazwa        = Groby książęce z Lubieszewa
 +
|pomnik_grafika      = Groby książęce w Lubieszewie 4.jpg
 +
|grafika_opis        = Kurhan nr 2 na stanowisku Lubieszewo „Sandberg”
 +
|autor                =
 +
|lokalizacja          = Lubieszewo
 +
|data_powstania      = I w. n. e.
 +
|materiał            =
 +
}}
 
Cmentarzysko w Gronowie
 
Cmentarzysko w Gronowie
  
Linia 27: Linia 38:
 
*Wołągiewicz Ryszard. Pole orne ludności kultury wielbarskiej z okresu wczesnorzymskiego w Gronowie na Pomorzu, „Wiadomości Archeologiczne” 42/2, 1977, s. 227-242.
 
*Wołągiewicz Ryszard. Pole orne ludności kultury wielbarskiej z okresu wczesnorzymskiego w Gronowie na Pomorzu, „Wiadomości Archeologiczne” 42/2, 1977, s. 227-242.
 
*Wołągiewicz Ryszard. Cmentarzysko kurhanowe kultury wielbarskiej w Gronowie w świetle badań w latach 1973-1976, „Materiały Zachodniopomorskie” 22 (1976), 1977, s. 71-93.
 
*Wołągiewicz Ryszard. Cmentarzysko kurhanowe kultury wielbarskiej w Gronowie w świetle badań w latach 1973-1976, „Materiały Zachodniopomorskie” 22 (1976), 1977, s. 71-93.
 +
 +
{{AutorP|[[User:Bartłomiej Rogalski|dr Bartłomiej Rogalski]]}}
 +
{{RedaktorP|[[User:Sylwia Wesołowska|Sylwia Wesołowska]]}}
 +
[[Kategoria:Pomeranica]]
 +
[[Kategoria:Gronowo]]
 +
[[Kategoria:Gmina Złocieniec]]
 +
[[Kategoria:Powiat drawski]]
 +
[[Kategoria:Pomeranica - Muzealnictwo]]
 +
[[Kategoria:Pomeranica - Archeologia]]
 +
[[Kategoria:Pomeranica zredagowane 2018]]
 +
[[Kategoria:Pomeranica - Zabytki]]

Wersja z 11:37, 16 sty 2019


Groby książęce z Lubieszewa
Groby książęce z Lubieszewa
Kurhan nr 2 na stanowisku Lubieszewo „Sandberg”
Lokalizacja Lubieszewo
Data powstania I w. n. e.
Wymiary {{{wymiary}}}

Cmentarzysko w Gronowie

Cmentarzysko kurhanowe z okresu rzymskiego z Gronowa (niem. Gross Grünow), woj. zachodniopomorskie, pow. drawski, gm. Ostrowice

Opis: W Gronowie odkryto cmentarzysko z okresu wpływów rzymskich złożone z 56 grobów, z których 49 posiadało nasypy kurhanowe oraz kręgu kamiennego. Pochówki odznaczały się bogatym wyposażeniem. Cmentarzysko określone jako stan. 2 położone jest około 1750 m na S od wsi Gronowo i około 1000 m na E od drogi wiodącej z Gronowa do Złocieńca Cmentarzysko datowane jest od fazy A3/B1 do C1a okresu wpływów rzymskich, czyli od przełomu er do 2. Poł. III w n.e. Groby płaskie (jeden szkieletowy, pozostałe ciałopalne), czyli pozbawione nasypów kurhanowych tworzyły, z dwoma wyjątkami osobne skupisko odległe o około 40 m na NE od zespołu kurhanów. Szczególnie interesujących jest 8 kurhanów, pod którymi odsłonięto ślady orki, prawdopodobnie będącej elementem obrzędowości pogrzebowej. Pochówki odznaczały się bardzo bogatym wyposażeniem. W 18 grobach (2 groby płaskie i 16 kurhanowych – fot. 1) znaleziono m.in. 30 fibul. Wśród nich uwagę zwracają okazy z metali szlachetnych oraz wykonane z brązu i zaopatrzone w złote i srebrne aplikacje (fot. 3 i 5) Są one świadectwem przejęcia przez społeczność użytkującą cmentarzysko stylistyki tzw. baroku wielbarskiego. Do tej grupy zapinek należą m.in. srebrne okazy wariantu Almgren 120/123, 201, 202, 213; oraz brązowe egzemplarze z aplikacjami ze złotej blachy wariantów Almgren 96, 126; 127 i 128. Ten sam nurt stylistyczny reprezentują srebrne i złote zawieszki, bransolety oraz klamerki kolii zdobione techniką filigranu (fot. 4, 6 i 8). Świadectwem kontaktów dalekosiężnych społeczności Gronowa z prowincjami rzymskimi łączyć należy obecność w wyposażeniu grobów z Gronowa zapinek z brązu wariantów Almgren 67, 67/68 i 68 o stylistyce norycko-panońskiej doby Tyberiusza, dalej 64 paciorków ze szkła różnej formy, a także 6 naczyń z brązu. Wymienić tu można dzban typu Eggers 125; zestaw naczyń z brązu złożony z sita i czerpaka typów Eggers 160; misę typu Eggers 99/100 oraz fragmenty wiadra typu Eggers 44-48 i jednego naczynia nieokreślonego. Produktem warsztatu rzymskiego jest także naczynie ze szkła z kurhanu 11, zachowane we fragmentach nie pozwalających na identyfikacje formy. Grób 1/1926 zawierał dwa rzymskie gliniane talerze wykonane w technice „terra sigillata” (fot. 7). Z tradycją obszaru nadłabskiego i naddunajskiego Barbaricum łączyć należy m.in. zapinkę „trombkowatą” wariantu Almgren 74 z kurhanu 27. Fibule tej formy spotykane są na terenach nadłabskich, południowobałtyckich, rzadziej w Skandynawii. Z tym samym środowiskiem kulturowym wiązać należy także dwie wczesne zapinki oczkowate wariantu Almgren 53 odkryte w kurhanie 28. Są one spotykane na Pomorzu Wschodnim, północnym Mazowszu, wyspach duńskich oraz na terenach nadłabskich. Z kurhanów 14 i 22 pochodzą z kolei dwa okazy zapinek Almgren 41. Fibule te badacze interpretują jako dowód na wpływy kulturowe kultury wielbarskiej. Osobną kategorię zabytków stanowią 23 ostrogi z brązu znalezione w 12 grobach (fot. 2). Klasyfikować je należy do grup I, II, IV i V według K. Godłowskiego. Groby w Gronowie nie zawierały broni zgodnie z konsekwentnie kultywowaną obrzędowością kultury wielbarskiej. Być może wobec jej braku ostrogi stanowiły akceptowany substytut uzbrojenia w grobach wojowników. Ceramika z cmentarzyska (29 naczyń z 24 grobów) odpowiada typologicznie formom charakterystycznym dla kultury wielbarskiej. W ujęciu Ryszarda Wołągiewicza na cmentarzysku w Gronowie wystąpiły naczyniagrup ID, III, III/IVA, VIA, VIIIB, IXA, XaA, XbA, XIIB, XIIC, XIIIA, XIIIB, XIVA, XV i XVIA. Chronologicznie zespoły z Gronowa podzielić można na 4 grupy: Grupa A odpowiadająca fazom A3/B1a i B1b, obejmuje zapinki Almgren 67, 67/68, 68, 53 oraz sprzączkę do pasa typu Madyda-Legutko D1. Zabytki te pochodzą z grobów płaskich i najstarszych kurhanów położonych w południowo-wschodniej partii nekropolii. Grupa B, odpowiadająca fazom B2b i B2c, skupia zapinki Almgren 110/113, sprzączki do pasa Madyda-Legutko D17, ostrogi grupy Godłowski V oraz naczynia grup III i XV według Wołągiewicza. Włączyć tu należy także importowane naczynia z brązu typów Eggers 125 i 160 oraz ceramikę typu Terra Sigillata. Również te zespoły zlokalizowane były w południowo-wschodniej części cmentarzyska. Grupa C, odpowiadająca fazom B2b i B2/C1, skupia m.in. zapinki Almgren 41, 127/128, 142 i 203, sprzączki do pasa typu Madyda-Legutko D11 oraz ostrogi grupy Godłowski I a także importowaną situlę typu Eggers 44-48. Wśród ceramiki do grupy C włączyć należy naczynia grup XIIC, XIIIC. Zespoły tej grupy wystąpiły na zachodnich, północnych i wschodnich obrzeżach cmentarzyska. Grupa D, odpowiadająca fazom B2/C1-C1a, odznacza się obecnością zapinek bogato zdobionych techniką granulacji, filigranu i blaszanych aplikacji oraz fibul z metali szlachetnych. Wymienić tu należy zapinki Almgren 95-96, 127, 128, 41, 201, 202 i 2013. Do grupy D włączono także sprzączki do pasa typów Madyda-Legutko D7 i G16, ostrogi Godłowski II i IV a także importowana misę z brązu typu Eggers 99/100. Historia: Cmentarzysko odkryto w XIX w.; w latach 1881, 1887 i 1890 pastor Plato ze Złocieńca przeprowadził amatorskie wykopaliska na 9 kurhanach. W kwietniu 1926 r. odkryto grób szkieletowy podczas budowy drogi z Gronowa do Złocieńca. Pochówek ten oznaczony dzisiaj jako 1/1926, posiadał wyjątkowo bogate wyposażenie. Odkryto metalowe elementy stroju, przybory toaletowe, ostrogi z brązu, ceramikę, 3 naczynia z brązu (dzban, cedzidło, czerpak), 2 talerze terra sigillata. Informacje o tym odkryciu przekazano do muzeum szczecińskiego. Kolejne groby jamy zlokalizowano zimą 1939/40r. podczas budowy autostrady Berlin-Szczecin-Gdańsk. Cztery z nich ostały amatorsko wyeksplorowane przez H. Hinza i dr. Fausta – społecznych opiekunów zabytków z Drawska. Badania systematyczne badania wykopaliskowe cmentarzyska w Gronowie przeprowadził w latach 1973-1976 Ryszard Wołągiewicz z ramienia Muzeum Narodowego w Szczecinie. Badaniami objęto 29 kurhanów oraz 2 groby płaskie.

Bibliografia

  • Machajewski Henryk. Gronowo. Ein Gräberfeld der Wielbark-Kultur in Westpommern (=Monumenta Archaeologica Barbarica 18). Warszawa-Szczecin-Gdańsk, 2013.
  • Wołągiewicz Ryszard. Gronowo 1973 – badania na cmentarzysku kurhanowym z okresu wpływów rzymskich, „Materiały Zachodniopomorskie” 19 (1973), 1976, s. 129-167.
  • Wołągiewicz Ryszard. Gronowo 1974. Badania na kurhanowym cmentarzysku kultury wielbarskiej, „Materiały Zachodniopomorskie” 20 (1974), 1977, s. 129-167.
  • Wołągiewicz Ryszard. Pole orne ludności kultury wielbarskiej z okresu wczesnorzymskiego w Gronowie na Pomorzu, „Wiadomości Archeologiczne” 42/2, 1977, s. 227-242.
  • Wołągiewicz Ryszard. Cmentarzysko kurhanowe kultury wielbarskiej w Gronowie w świetle badań w latach 1973-1976, „Materiały Zachodniopomorskie” 22 (1976), 1977, s. 71-93.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Bartłomiej Rogalski