Dom przedpogrzebowy (Szczecinek): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 3: Linia 3:
  
 
Dzisiejszy zbór kościoła ewangelicko-augsburskiego w [[Szczecinek|Szczecinku]] przy [[Ulica Wodociągowa (Szczecinek)|ulicy Wodociągowej]], w północno-wschodniej części miasta, przekształcony po II wojnie światowej z domu przedpogrzebowego gminy żydowskiej, to obecnie jedyny ślad po jednej z najliczniejszych na Pomorzu Zachodnim społeczności, która przez trzysta lat stanowiła istotny element krajobrazu kulturowego Szczecinka.  
 
Dzisiejszy zbór kościoła ewangelicko-augsburskiego w [[Szczecinek|Szczecinku]] przy [[Ulica Wodociągowa (Szczecinek)|ulicy Wodociągowej]], w północno-wschodniej części miasta, przekształcony po II wojnie światowej z domu przedpogrzebowego gminy żydowskiej, to obecnie jedyny ślad po jednej z najliczniejszych na Pomorzu Zachodnim społeczności, która przez trzysta lat stanowiła istotny element krajobrazu kulturowego Szczecinka.  
Prawdopodobnie w 1. połowie [[XVIII wiek]]u powstał w Szczecinku [[Cmentarz żydowski (Szczecinek|cmentarz żydowski]].
+
Prawdopodobnie w 1. połowie [[XVIII wiek]]u powstał w Szczecinku [[Cmentarz żydowski (Szczecinek)|cmentarz żydowski]].
 
W [[1829]] roku gmina odkupiła jeden z magazynów w pobliżu nekropolii i przebudowała go w [[1862]] roku na dom przedpogrzebowy. Była to niewielka, prosta jednokondygnacyjna budowla, w której poza odprawianiem obrzędów pogrzebowych, przechowywano także karawan. Do lat 80. [[XIX wiek]]u cmentarz i dom przedpogrzebowy znajdowały się na obszarze niezabudowanym, później jednak na terenie obok wieży ciśnień zaczęły pojawiać się pierwsze zabudowania, a działkę z budynkiem wymierzono i ogrodzono.
 
W [[1829]] roku gmina odkupiła jeden z magazynów w pobliżu nekropolii i przebudowała go w [[1862]] roku na dom przedpogrzebowy. Była to niewielka, prosta jednokondygnacyjna budowla, w której poza odprawianiem obrzędów pogrzebowych, przechowywano także karawan. Do lat 80. [[XIX wiek]]u cmentarz i dom przedpogrzebowy znajdowały się na obszarze niezabudowanym, później jednak na terenie obok wieży ciśnień zaczęły pojawiać się pierwsze zabudowania, a działkę z budynkiem wymierzono i ogrodzono.
 
Na przełomie XIX i [[XX wiek]]u liczba wyznawców judaizmu w Szczecinku stale malała. W [[1905]] roku było ich już o połowę mniej niż przed dziesięciu laty, a kolejne dwadzieścia lat później, w [[1924]] roku mieszkało tu już tylko 140 Żydów.
 
Na przełomie XIX i [[XX wiek]]u liczba wyznawców judaizmu w Szczecinku stale malała. W [[1905]] roku było ich już o połowę mniej niż przed dziesięciu laty, a kolejne dwadzieścia lat później, w [[1924]] roku mieszkało tu już tylko 140 Żydów.

Wersja z 09:44, 25 wrz 2013

Geolokalizacja: 53.712584,16.696551

Dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim w Szczecinku

Dzisiejszy zbór kościoła ewangelicko-augsburskiego w Szczecinku przy ulicy Wodociągowej, w północno-wschodniej części miasta, przekształcony po II wojnie światowej z domu przedpogrzebowego gminy żydowskiej, to obecnie jedyny ślad po jednej z najliczniejszych na Pomorzu Zachodnim społeczności, która przez trzysta lat stanowiła istotny element krajobrazu kulturowego Szczecinka. Prawdopodobnie w 1. połowie XVIII wieku powstał w Szczecinku cmentarz żydowski. W 1829 roku gmina odkupiła jeden z magazynów w pobliżu nekropolii i przebudowała go w 1862 roku na dom przedpogrzebowy. Była to niewielka, prosta jednokondygnacyjna budowla, w której poza odprawianiem obrzędów pogrzebowych, przechowywano także karawan. Do lat 80. XIX wieku cmentarz i dom przedpogrzebowy znajdowały się na obszarze niezabudowanym, później jednak na terenie obok wieży ciśnień zaczęły pojawiać się pierwsze zabudowania, a działkę z budynkiem wymierzono i ogrodzono. Na przełomie XIX i XX wieku liczba wyznawców judaizmu w Szczecinku stale malała. W 1905 roku było ich już o połowę mniej niż przed dziesięciu laty, a kolejne dwadzieścia lat później, w 1924 roku mieszkało tu już tylko 140 Żydów. W latach 30. XX wieku cmentarz został zdewastowany. Budynek domu przedpogrzebowego przetrwał Noc Kryształową (9/10 listopada 1938), kiedy spalono szczecinecką synagogę i zdewastowano inne budynki należące do gminy żydowskiej. W 1950 roku teren zniszczonej nekropolii został zrównany z ziemią. Dom pogrzebowy został przekazany do użytkowania zborowi ewangelicko-augsburskiemu, który urządził w nim kaplicę. W 1997 roku umieszczono na ścianie budynku tablicę w języku polskim informującą o jego historii.

Bibliografia

  • Gemeinden und Gutsbezirke der Provinz Pommern und ihre Bevölkerung. Berlin 1874.
  • Gemeindelexikon für die Provinz Pommern. Berlin 1908.
  • Karta ewidencyjna cmentarza. Koszalin 1988. Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie. Delegatura w Koszalinie.
  • Opęchowski Mirosław. Cmentarze żydowskie na Pomorzu Zachodnim. Stan zachowania, problemy konserwatorskie. W: Żydzi i ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku. Red. M. Jaroszewicz, W. Stępiński. Warszawa 2007, s. 377-395.
  • Salinger Gerhard. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns. T. 3, New York 2006.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Anna Bartczak