Gesammt-Kirchenbibliothek

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 13:48, 9 wrz 2015 autorstwa Drukarka (dyskusja | edycje) (Utworzono nową stronę "'''Gesammt-Kirchenbibliothek''' (Gesammt-Kirchen Bibliothek von St. Jacobi-Stettin) - Zbiorcza Biblioteka Kościelna utworzona w 1814 roku w Szczecinie. ==Powstanie i...")
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gesammt-Kirchenbibliothek (Gesammt-Kirchen Bibliothek von St. Jacobi-Stettin) - Zbiorcza Biblioteka Kościelna utworzona w 1814 roku w Szczecinie.

Powstanie i działalność

Gesammt-Kirchen Bibliothek została powołana do życia w 1814 roku. W skład Zbiorczej Biblioteki Kościelnej weszły zbiory z następujących szczecińskich kościołów: św. Jakuba, św. Mikołaja, św. Jana, św. św. Piotra i Pawła i św. Ottona. Powstały w ten sposób księgozbiór ulokowano w kaplicy sąsiadującej z kościołem św. Jakuba. Wymienione kościoły przekazały następujące liczby zbiorów: Kościół św. Jakuba – 1122, Kościół św. Mikołaja - 61 (tylko tyle pozostało po pożarze w 1811 r.), Kościół św. Jana Ewangelisty – 341, Kościół św. Piotra i św. Pawła – 316, Kościół zamkowy św. Ottona - 60[1].

Trzon biblioteki stanowiły dzieła z XVI i XVIII wieku z zakresu teologii ewangelickiej, homiletyki, egzegetyki, prawa kościelnego oraz historii Kościoła z okresu przed i po reformacji. Pokaźny był zbiór wydawnictw historycznych, m.in. z dziełami pomorskich historyków – Thomasa Kantzowa, Paula Friedeborna, Johannesa Micraeliusa, Ludwiga Brüggemanna, Johanna Carla Daehnerta, Johanna Carla Conrada Oelrichsa, Thomasa Heinricha Gadebuscha. Obok tego notowano pozycje z matematyki, geografii, przyrody, filozofii i pedagogiki.

Zbiory biblioteczne dostępne były dla duchownych nie tylko ze Szczecina, ale i regionu pomorskiego. Natomiast od czytelników świeckich, chcących korzystać z książek, wymagano uzyskania stosownego poręczenia od osoby duchownej. Wypożyczenia dokonywano na okres trzech miesięcy po uprzednim wypełnieniu specjalnego rewersu. Przewidziano także wypożyczenia zamiejscowe, realizowane drogą pocztową za stosowną opłatą. Raz w roku, pod koniec sierpnia, zbiory kościelne podlegały inwentaryzacji[2]

Administratorami kościelnej librarii byli kolejni archidiakoni.

W 1900 roku w całych Niemczech uroczyście obchodzono 500.lecie urodzin Johanna Gutenberga. Swój udział w tych obchodach miał także Szczecin. Pastor kościoła św. Jakuba, Conrad Scipio w dzienniku „Neue Stettiner Zeitung” opublikował tekst prezentujący 20 inkunabułów, czyli druków z XV stulecia z kościelnej zbiornicy.

W murach kaplicy przykościelnej księgozbiór przechowywano do października 1908 roku kiedy to władze kościelne (Ministeriums der Stadtkirchen Stettins) podjęły decyzję o przekazaniu wszystkich ksiąg w depozyt do Stadtbibliothek (Biblioteka Miejska). Tym sposobem zbiory biblioteki publicznej powiększyły się o 4.300 woluminów (w tym wiele klocków)[3], 20 tomów średniowiecznych rękopisów i dużą liczbę starodruków. Z powodu dotychczasowych, niewłaściwych warunków przechowywania ksiąg, część z nich była uszkodzona i zaniedbana. Kolekcja kościelna pozbawiona też była katalogu i wykazu zbiorów[4].

Sprawozdania z działalności Stadtbibliothek za lata 1909/10 donoszą o rozpoczęciu opracowania przejętych zbiorów jak i o tym, że wydawnictwa wielotomowe są w pewnej części zdekompletowane. Z drugiej strony informowano, iż znaleziono w przekazanym zbiorze znaczącą liczbę rękopisów[5]. Opracowanie zbiorów kontynuowano w kolejnych latach. Do 1924 roku władze kościelne łożyły na rzecz utrzymania i opracowania książek roczną opłatę w wysokości stu marek. Aktualnie, w zbiorze starych druków Książnicy Pomorskiej w Szczecinie znajdują się dzieła opatrzone pieczęcią „Gesammt-Kirchen -Bibliothek zu Stettin”. To egzemplarze, które szczęśliwie przetrwały II wojnę i okres powojennego rozpraszania księgozbiorów.

Przypisy

  1. W. Boehmer, De pomeranorum historia literaria. Berolini, 1824, s. 92-93.
  2. .Katalog der Gesammt-Kirchen-Bibliothek zu Stettin. Stettin, 1862, s.[3].
  3. dzieł współoprawnych
  4. S. Siadkowski, Ksiąznica Miejska w Szczecinie w latach 1901-1945. Szczecin 1960, s.20.[maszynopis w zbiorach Książnicy Pomorskiej].
  5. Sprawozdania z działalności Stadtbibliothek za lata 1909/10



Bibliografia

  • Katalog der Gesammt-Kirchen-Bibliothek zu Stettin. Stettin, 1862.
  • Szajko, Urszula. Z dziejów czytelnictwa w Szczecinie w pierwszym stuleciu drukarstwa. W: Przegląd Zachodniopomorski, 1979, z.3, s.112.
  • Kosman Janina. Z dziejów bibliotek pruskiej w pruskiej prowincji Pomorze w XIX i początakch XX wieku. Szczecin, 2013, s.115-118.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Alicja Łojko