Gesammt-Kirchenbibliothek

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Gesammt Kirchenbibliothek 2.jpg

Gesammt-Kirchenbibliothek (Gesammt-Kirchen Bibliothek von St. Jacobi - Stettin) - Zbiorcza Biblioteka Kościelna utworzona w 1814 roku w Szczecinie.

Powstanie i działalność

Gesammt-Kirchenbibliothek została powołana do życia w 1814 roku. W skład Zbiorczej Biblioteki Kościelnej weszły zbiory z następujących szczecińskich kościołów: św. Jakuba, św. Mikołaja, św. Jana, św. św. Piotra i Pawła i św. Ottona. Powstały w ten sposób księgozbiór ulokowano w kaplicy sąsiadującej z kościołem św. Jakuba. Wymienione kościoły przekazały następujące liczby zbiorów:

Trzon biblioteki stanowiły dzieła z XVI i XVII wieku z zakresu teologii ewangelickiej, homiletyki, egzegetyki, prawa kościelnego oraz historii Kościoła z okresu przed i po reformacji. Pokaźny był zbiór wydawnictw historycznych, m.in. z dziełami pomorskich historyków – Thomasa Kantzowa, Paula Friedeborna, Johannesa Micraeliusa, Ludwiga Wilhelma Brüggemanna, Johanna Carla Dähnerta, Johanna Carla Conrada Oelrichsa, Thomasa Heinricha Gadebuscha. Obok tego notowano pozycje z matematyki, geografii, przyrody, filozofii i pedagogiki.

Gesammt Kirchenbibliothek 3.jpg

Zbiory biblioteczne dostępne były dla duchownych nie tylko ze Szczecina, ale i regionu pomorskiego. Natomiast od czytelników świeckich chcących korzystać z książek, wymagano uzyskania stosownego poręczenia od osoby duchownej. Wypożyczenia dokonywano na okres trzech miesięcy po uprzednim wypełnieniu specjalnego rewersu. Przewidziano także wypożyczenia zamiejscowe, realizowane drogą pocztową za stosowną opłatą.

Raz w roku, pod koniec sierpnia, zbiory kościelne podlegały inwentaryzacji[2].

Administratorami kościelnej librarii byli kolejni archidiakoni.

W 1900 roku w całych Niemczech uroczyście obchodzono 500-lecie urodzin Johanna Gutenberga. Swój udział w tych obchodach miał także Szczecin. Pastor kościoła św. Jakuba, Conrad Scipio w dzienniku „Neue Stettiner Zeitung” opublikował tekst prezentujący 20 inkunabułów, czyli druków z XV stulecia z kościelnej zbiornicy.

W murach kaplicy przykościelnej księgozbiór przechowywano do października 1908 roku kiedy to władze kościelne (Ministeriums der Stadtkirchen Stettins) podjęły decyzję o przekazaniu wszystkich ksiąg w depozyt do Biblioteki Miejskiej (Stadtbibliothek Stettin). Tym sposobem zbiory biblioteki publicznej powiększyły się o 4.300 woluminów (w tym wiele klocków)[3], 20 tomów średniowiecznych rękopisów i dużą liczbę starodruków. Z powodu dotychczasowych, niewłaściwych warunków przechowywania ksiąg, część z nich była uszkodzona i zaniedbana.

Sprawozdania z działalności Stadtbibliothek za lata 1909/10 donoszą o rozpoczęciu opracowania przejętych zbiorów jak i o tym, że wydawnictwa wielotomowe są w pewnej części zdekompletowane. Z drugiej strony informowano, iż znaleziono w przekazanym zbiorze znaczącą liczbę rękopisów. Opracowanie zbiorów kontynuowano w kolejnych latach.

Do 1924 roku władze kościelne łożyły na rzecz utrzymania i opracowania książek roczną opłatę w wysokości stu marek.

Gesammt Kirchenbibliothek 1.jpg

Aktualnie, w zbiorze starych druków Książnicy Pomorskiej w Szczecinie znajdują się dzieła opatrzone pieczątką „Gesammt-Kirchen-Bibliothek zu Stettin”. To egzemplarze, które szczęśliwie przetrwały II wojnę i okres powojennego rozpraszania księgozbiorów.

Przypisy

  1. W. Boehmer, De pomeranorum historia literaria. Berolini, 1824, s. 92-93.
  2. Katalog der Gesammt-Kirchen-Bibliothek zu Stettin. Stettin, 1862, s.[3].
  3. dzieł współoprawnych


Bibliografia

  • Katalog der Gesammt-Kirchen-Bibliothek zu Stettin. Stettin, 1862.
  • Jahresbericht der Stadtbibliothek Stettin. Stettin, 1909, 1910.
  • Urszula Barbara Szajko. Z dziejów czytelnictwa w Szczecinie w pierwszym stuleciu drukarstwa. W: Przegląd Zachodniopomorski, 1979, z.3, s.112.
  • Kosman, Janina. Z dziejów bibliotek pruskiej w pruskiej prowincji Pomorze w XIX i początkach XX wieku. Szczecin, 2013, s.115-118.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Alicja Łojko