Historia Krzymowa: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
 
Krzymów (niem. Hanseberg) - wieś w gminie Chojna. Dzisiejsza nazwa pochodzi o wyludnionej w okresie średniowiecza (?) wsi Crimowe.
 
Krzymów (niem. Hanseberg) - wieś w gminie Chojna. Dzisiejsza nazwa pochodzi o wyludnionej w okresie średniowiecza (?) wsi Crimowe.
  
Krzymów, podobnie jak cała ziemia chojeńska, jest "owocem trzynastowiecznej kolonizacji"<ref>M. Gierke, Z dziejów Krzymowa do 1945 roku, w: Wokół PGR-u. Krzymów i jego mieszkańcy, red. R. Skrycki, Chojna 2014.</ref>. Założono go w tym czasie, o czym świadczy późnogotycki kościół z końca XIII wieku. W źródłach Krzymów pojawia się w dopiero w XIV w. W 1337 roku właścicielem Krzymowa był ród von Sydow, działał tu młyn i karczma. Z czasem pola krzymowskie ulegały parcelacji i należały do miasta Chojna, rodów rycerskich Wedell, Ellingen, Strutz. W połowie XVII w. znalazły się w jednym reku: najpierw rodu von Strutz, potem znowu von Sydow. Z czasem dochodziło do kolejnych, częstych zmian właścicielskich (w latach 1809 - 1815 właścicielem był książę Hardenberg, wielki reformator ustroju Prus). Sytuacja ustabilizowała się, gdy właścicielem majątku w 1816 kupiec berliński Johann Heinrich Neumann; w rękach rodu majątek pozostał aż do 1945 roku. Z tego okresu pochodzi dzisiejszy kształt dworu i założenia parkowego oraz rozległe zabudowania gospodarcze. W przededniu II wojny światowej we wsi mieszkało ok. 700 osób.
+
Krzymów, podobnie jak cała ziemia chojeńska, jest "owocem trzynastowiecznej kolonizacji" (M. Gierke, ''Z dziejów Krzymowa do 1945 roku'', w: ''Wokół PGR-u...''). Założono go w tym czasie, o czym świadczy późnogotycki kościół z końca XIII wieku. W źródłach Krzymów pojawia się w dopiero w XIV w. W 1337 roku właścicielem Krzymowa był ród von Sydow, działał tu młyn i karczma. Z czasem pola krzymowskie ulegały parcelacji i należały do miasta Chojna, rodów rycerskich Wedell, Ellingen, Strutz. W połowie XVII w. znalazły się w jednym reku: najpierw rodu von Strutz, potem znowu von Sydow. Z czasem dochodziło do kolejnych, częstych zmian właścicielskich (w latach 1809 - 1815 właścicielem był książę Hardenberg, wielki reformator ustroju Prus). Sytuacja ustabilizowała się, gdy właścicielem majątku w 1816 kupiec berliński Johann Heinrich Neumann; w rękach rodu majątek pozostał aż do 1945 roku. Z tego okresu pochodzi dzisiejszy kształt dworu i założenia parkowego oraz rozległe zabudowania gospodarcze. W przededniu II wojny światowej we wsi mieszkało ok. 700 osób.
  
 
Przed II wojną światową we wsi mieszkali także polscy robotnicy (na starym cmentarzu znajdują się dwa polskie nagrobki z 1929 roku z nazwiskami Konstanty Jędrasiak i Antoni Zachowicz. W czasie II wojny światowej w Krzymowie znajdował się niewielki obóz jeniecki lub miejsce zbiorowego zamieszkiwania robotników przymusowych, przede wszystkim Polaków.
 
Przed II wojną światową we wsi mieszkali także polscy robotnicy (na starym cmentarzu znajdują się dwa polskie nagrobki z 1929 roku z nazwiskami Konstanty Jędrasiak i Antoni Zachowicz. W czasie II wojny światowej w Krzymowie znajdował się niewielki obóz jeniecki lub miejsce zbiorowego zamieszkiwania robotników przymusowych, przede wszystkim Polaków.

Wersja z 21:39, 23 lis 2014

Krzymów (niem. Hanseberg) - wieś w gminie Chojna. Dzisiejsza nazwa pochodzi o wyludnionej w okresie średniowiecza (?) wsi Crimowe.

Krzymów, podobnie jak cała ziemia chojeńska, jest "owocem trzynastowiecznej kolonizacji" (M. Gierke, Z dziejów Krzymowa do 1945 roku, w: Wokół PGR-u...). Założono go w tym czasie, o czym świadczy późnogotycki kościół z końca XIII wieku. W źródłach Krzymów pojawia się w dopiero w XIV w. W 1337 roku właścicielem Krzymowa był ród von Sydow, działał tu młyn i karczma. Z czasem pola krzymowskie ulegały parcelacji i należały do miasta Chojna, rodów rycerskich Wedell, Ellingen, Strutz. W połowie XVII w. znalazły się w jednym reku: najpierw rodu von Strutz, potem znowu von Sydow. Z czasem dochodziło do kolejnych, częstych zmian właścicielskich (w latach 1809 - 1815 właścicielem był książę Hardenberg, wielki reformator ustroju Prus). Sytuacja ustabilizowała się, gdy właścicielem majątku w 1816 kupiec berliński Johann Heinrich Neumann; w rękach rodu majątek pozostał aż do 1945 roku. Z tego okresu pochodzi dzisiejszy kształt dworu i założenia parkowego oraz rozległe zabudowania gospodarcze. W przededniu II wojny światowej we wsi mieszkało ok. 700 osób.

Przed II wojną światową we wsi mieszkali także polscy robotnicy (na starym cmentarzu znajdują się dwa polskie nagrobki z 1929 roku z nazwiskami Konstanty Jędrasiak i Antoni Zachowicz. W czasie II wojny światowej w Krzymowie znajdował się niewielki obóz jeniecki lub miejsce zbiorowego zamieszkiwania robotników przymusowych, przede wszystkim Polaków.

Po wojnie w Krzymowie już w 1946 został utworzony zespół Państwowych Nieruchomości Ziemskich, który przejął zarząd gruntami od Urzędu Ziemskiego w Dębnie. W skład PNZ wchodziły także majątki w Czartoryji, Drozdowie i Raduniu. Z nich w 1949 utworzono zespół Państwowych Gospodarstw Rolnych, a w 1957 - Kombinat PGR Chojna z siedzibą w Krzymowie, który przetrwał do likwidacji w 1991 roku. W jego skład wchodziły samodzielne gospodarstwa: Krzymów, Graniczna, Czartoryja, Godków, zaś ogólna powierzchnia upraw wynosiła 4 838 ha. Krzymów należał do największych gospodarstw i składał się z folwarków: Krzymów, Stoki, Raduń Duży i Raduń Mały oraz Krzymówek. Powierzchnia upraw: 2 900 ha.

Zabytki

Bibliografia

  • K. Kalita-Skwirzyńska, M. Opęchowski, Hanseberg / Krzymów, Berlin 2008.
  • Wokół PGR-u. Krzymów i jego mieszkańcy, red. R. Skrycki, Chojna 2014.