Jan Jurczak

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Jurczak
bibliograf, bibliotekarz
brak zdjecia
Data urodzenia 30 marca 1923
Miejsce urodzenia Krościenko
Data śmierci 27 marca 2000
Miejsce śmierci Koszalin
Miejsce spoczynku Cmentarz komunalny (Koszalin)
kwatera R-24, rząd 19, nr grobu 8
Lokalizacja grobu zobacz na mapie
Narodowość polska


Jan Jurczak (1923-2000) - bibliograf, bibliotekarz Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Koszalinie


Życiorys

Jan Jurczak urodził się 30 marca 1923 r. w Krościenku koło Ustrzyk Dolnych jako jedyne dziecko Stefana i Teodory z domu Katyńskiej. Ojciec był rolnikiem. Rodzice zmarli gdy miał niespełna 9 lat wówczas zajęli się nim sąsiedzi. Pomagał im w gospodarstwie, pasł krowy, oporządzał obory, pracował w polu. Tak zarabiał na swoje utrzymanie. Nowi opiekunowie posłali go do szkoły, gdzie ukończył 7 klas szkoły powszechnej. Wojnę wspomina jako „pięć lat okupacji na przemian niemieckiej i radzieckiej, (…) noce pełne grozy, okrutne mordy dokonywane na Polakach przez UPA” [1].

Po wojnie znalazł się w Krakowie. Tu jako sierota zgłosił się do Państwowego Domu Dziecka. Mimo dorosłego wieku zapewniono mu bezpłatny pobyt i posłano do zasadniczej szkoły zawodowej, którą ukończył w 1951 r.

Jako robotnik wykwalifikowany pracował w przedsiębiorstwach budowlanych w Krakowie i Nowej Hucie. Rozpoczął nowe, samodzielne życie. Upatrywał lepszej przyszłości w dalszej nauce. Wybrał dwuletnie Zaoczne Liceum Bibliotekarskie w Krakowie, w którym złożył egzamin dojrzałości. Po ukończeniu liceum w 1953 r., dostał nakaz pracy i został zatrudniony w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Białogardzie, gdzie pracował od lipca 1953 r. do końca stycznia 1955 r.

W styczniu 1955 r. ożenił się z Julianną z domu Roskosz. W tym samym roku w grudniu urodził się syn Adam a pięć lat później córka Anna.

Żona rodzinnie była związana z okolicami Niemodlina w województwie opolskim, więc Jan Jurczak poszukał pracy w tym regionie. Objął stanowisko kierownika Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Niemodlinie, później był instruktorem. Pracował tu od lutego 1955 r. do końca roku 1961 r.

Pracując w Niemodlinie, postanowił poszerzyć swoją wiedzę z zakresu bibliotekoznawstwa. W 1957 roku, rozpoczął zaoczne studia na kierunku bibliotekoznawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim. Ukończył je w 1965 r. i uzyskał tytuł magistra bibliotekoznawstwa ze specjalnością: praca przy starodrukach.

W 1962 r. porzucił Niemodlin na rzecz Koszalina, w styczniu otrzymał etat w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Koszalinie. Decyzję o przeniesieniu na Pomorze uzasadniał zauroczeniem „morzem i ziemią koszalińską, pełną lasów, rozległych jezior, zabytków słowiańskiej przeszłości” [2].

Do Koszalina przyjechał z fasonem, na „mechanicznym koniu” - motocyklu, który był wtedy całym jego majątkiem. Żonę z dwojgiem dzieci zostawił w Niemodlinie. Na utrzymanie ich trojga przesyłał prawie całe swoje miesięczne wynagrodzenie. Żona wspomagała domowy budżet dorabiając.

W Koszalinie nie miał żadnych szans na otrzymanie mieszkania. Szczupłość zasobów finansowych nie pozwalała na opłacanie noclegów w hotelu. Przełożeni pozwolili mu nocować w filii biblioteki przy ulicy Młyńskiej. Po wyjściu czytelników z biblioteki, rozkładał na dywanie koc do spania, a na dwupalnikowej kuchence gotował posiłek. Słuchał radia, uczył się i czytał.

Poza tym pilnie poszukiwał jakiegoś większego lokum, aby sprowadzić rodzinę. W tym celu, w wolne dni wędrował po okolicznych, koszalińskich wsiach, szukając jakiegoś opuszczonego gospodarstwa. Od lat marzył o własnym domu z sadem, z orną ziemią. W Skwierzynce koło Koszalina znalazł opuszczony i zrujnowany dom, z walącymi się budynkami gospodarczymi, zdziczałym sadem, zapuszczonym ogrodem i kawałkiem pola. Pierwsze podanie o nabycie tego domu, pomieszczeń gospodarczych i należnej do niego ziemi spotkało się z odmową urzędu, ze względu na brak udokumentowanego przygotowania rolniczego. Jednak po ukończeniu kursu i ponowieniu wniosku, dom wraz przyległościami stał się jego własnością.

Wielka radość przerodziła się w entuzjazm przy porządkowaniu i naprawie domu. Do wstępnie naprawionego budynku sprowadził rodzinę. W porządkowaniu pomagali życzliwi sąsiedzi.

Jan Jurczak w koszalińskiej bibliotece zajął się organizowaniem służby informacyjno-bibliograficznej ze szczególnym naciskiem na piśmiennictwo regionalne. Temu służyły tworzone zestawienia bibliograficzne i bibliografie zagadnieniowe dotyczące zbiorów regionalnych w ujęciu tematycznym. Gdy nie było komputerów i internetowych wyszukiwarek bibliograficzne zestawienia tematyczne były nieocenionym źródłem wiedzy dla naukowców, piszących prace magisterskie, rozprawy naukowe, a także artykuły prasowe. Taki warsztat informacyjny tworzył w bibliotece koszalińskiej Jan Jurczak – bibliograf, jak lubił o sobie mówić.

Gromadził dokumenty wydawane w naszym regionie, książki, czasopisma, druki ulotne, dokumenty życia społecznego. W tym celu utrzymywał kontakt ze wszystkimi sieciami bibliotek w byłym województwie koszalińskim. Gromadzenie i katalogowanie „pomorzanów” z terenu byłego województwa koszalińskiego stało się przyczynkiem do kilkutomowej Bibliografii Pomorza Zachodniego wydanej wspólnie przez koszalińska i szczecińską WiMBP.

W Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Koszalinie z czasem doszedł do stanowiska starszego kustosza. Piastował obowiązki m.in. kierownika działu informacyjno-bibliograficznego, kierownika referatu ds. bibliografii regionalnej. Współpracował z Koszalińskim Ośrodkiem Naukowo-Badawczym w zakresie sporządzania okresowych zestawów bibliograficznych dot. województwa koszalińskiego do periodyku „Koszalińskie Studia i Materiały”. Wartość jego bibliografii została doceniona przez prof. Tadeusza Gasztolda w artykule „Bibliografie Jana Jurczaka bibliotekarza i bibliografa w WBP w Koszalinie” [3].

Wśród autorytetów bibliotekarskich wymienia Jana Frankowskiego, z którym spotkał się jeszcze w Białogardzie. Jan Frankowski był bardzo zasłużonym, pierwszym dyrektorem biblioteki w Kołobrzegu, człowiekiem o ogromnej wiedzy, współtwórcą Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Po przyjeździe do powojennego Kołobrzegu zbierał cenne księgi z opuszczonych dworów i pałaców dla polskich bibliotek. Jan Jurczak czuł się jako bibliograf spadkobiercą tej pionierskiej pracy.

W bibliotece koszalińskiej przepracował 27 lat. Na emeryturę przeszedł ostatecznie 31 grudnia 1989. Jan Jurczak z uznaniem wspominał lata pracy w bibliotece: podkreślał serdeczność, bliskość i szczerość relacji koleżeńskich, doceniał dobroć ludzi, troskliwość przełożonych i niemal rodzinną atmosferę panującą w miejscu pracy. Przełożeni doceniali z kolei jego pracowitość, wiedzę i charakter.

Prócz rzetelnej pracy zawodowej i pracy w gospodarstwie zajmował się działalnością społeczną, na rzecz Skwierzynki i Koszalina. Był członkiem m.in.:

  • Związku Młodzieży Polskiej (od 1951);
  • Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (od 1962, m.in. 1964-1968 – I sekretarz POP przy WiMBP);
  • Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich (m.in. 1962-1966 – skarbnik);
  • Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej (od 1970);
  • Towarzystwa Pamiętnikarstwa Polskiego (od 1977);
  • Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej;
  • Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.

Zmarł 27 marca 2000. Pochowano go na Cmentarzu Komunalnym w Koszalinie.

Przypisy

  1. Jurczak Jan, Bibliotekarz – kustosz – rolnik // Pionierzy Ziemi Koszalińskiej i ich wspomnienia, Koszalin, Stowarzyszenie Przyjaciół Koszalina [i in.], 2000, s. 52-55.
  2. Tamże.
  3. Gasztold Tadeusz, Bibliografie Jana Jurczaka bibliotekarza i bibliografa w WBP w Koszalinie, „Ilustrowany Kurier Polski (wyd.CDW), 1980, nr 110, s. 8.


Odznaczenia

  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Srebrny Krzyż Zasługi
  • Odznaka Tysiąclecia
  • Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”
  • Odznaka „Za zasługi dla rozwoju województwa koszalińskiego”
  • Odznaka „Zasłużony dla Miasta. Koszalina”

Bibliografia

  1. Akta osobowe Jana Jurczaka z archiwum Koszalińskiej Biblioteki Publicznej
  2. Gasztold Tadeusz, Bibliografie Jana Jurczaka bibliotekarza i bibliografa w WBP w Koszalinie, „Ilustrowany Kurier Polski (wyd.CDW), 1980, nr 110, s. 8
  3. Jurczak Jan, Bibliotekarz – kustosz – rolnik. W: Pionierzy Ziemi Koszalińskiej i ich wspomnienia, Koszalin, Stowarzyszenie Przyjaciół Koszalina [i in.], 2000, s. 52-55
  4. Sylwetki pracowników bibliotek publicznych województwa koszalińskiego, „Bibliotekarz Zachodniopomorski” 1975 nr 4, s.35
  5. Trzeciak Łukasz, [Referat o Janie Jurczaku wygłoszony w Książnicy Pomorskiej 9 maja 2017?]
  6. Jan Jurczak w bibliotece w Niemodlinie. W: strona internetowa Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Niemodlin –www.biblioteka-niemodlin.pl [online]. [Przeglądany 16.12.2020]. Dostępny w : http://www.biblioteka-niemodlin.pl/o-bibliotece/historia-biblioteki



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Małgorzata Zychowicz