Jan Jurczak

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Jurczak
bibliograf, bibliotekarz
Data urodzenia 30 marca 1923
Miejsce urodzenia Krościenko
Data śmierci 27 marca 2000
Miejsce śmierci Koszalin


Jan Jurczak (1923-2000) - bibliograf, bibliotekarz Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Koszalinie


Życiorys

Jan Jurczak urodził się 30 marca 1923 r. w Krościenku koło Ustrzyk Dolnych jako jedyne dziecko Stefana i Teodory z domu Katyńskiej. Ojciec był rolnikiem. Rodzice zmarli gdy miał niespełna 9 lat wówczas zajęli się nim sąsiedzi. Pomagał im w gospodarstwie, pasł krowy, oporządzał obory, pracował w polu. Tak zarabiał na swoje utrzymanie. Nowi opiekunowie posłali go do szkoły, gdzie ukończył 7 klas szkoły powszechnej. Wojnę wspomina jako „pięć lat okupacji na przemian niemieckiej i radzieckiej, (…) noce pełne grozy, okrutne mordy dokonywane na Polakach przez UPA” [1].

Po wojnie znalazł się w Krakowie. Tu jako sierota zgłosił się do Państwowego Domu Dziecka. Mimo dorosłego wieku zapewniono mu bezpłatny pobyt i posłano do zasadniczej szkoły zawodowej, którą ukończył w 1951 r.

Jako robotnik wykwalifikowany pracował w przedsiębiorstwach budowlanych w Krakowie i Nowej Hucie. Rozpoczął nowe, samodzielne życie. Upatrywał lepszej przyszłości w dalszej nauce. Wybrał dwuletnie Zaoczne Liceum Bibliotekarskie w Krakowie, w którym złożył egzamin dojrzałości. Po ukończeniu liceum w 1953 r., dostał nakaz pracy i został zatrudniony w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Białogardzie, gdzie pracował od lipca 1953 r. do końca stycznia 1955 r.

W styczniu 1955 r. ożenił się z Julianną z domu Roskosz. W tym samym roku w grudniu urodził się syn Adam a pięć lat później córka Anna.

Żona rodzinnie była związana z okolicami Niemodlina w województwie opolskim, więc Jan Jurczak poszukał pracy w tym regionie. Objął stanowisko kierownika Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Niemodlinie, później był instruktorem. Pracował tu od lutego 1955 r. do końca roku 1961 r.

Pracując w Niemodlinie, postanowił poszerzyć swoją wiedzę z zakresu bibliotekoznawstwa. W 1957 roku, rozpoczął zaoczne studia na kierunku bibliotekoznawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim. Ukończył je w 1965 r. i uzyskał tytuł magistra bibliotekoznawstwa ze specjalnością: praca przy starodrukach.

W 1962 r. porzucił Niemodlin na rzecz Koszalina, w styczniu otrzymał etat w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Koszalinie. Decyzję o przeniesieniu na Pomorze uzasadniał zauroczeniem „morzem i ziemią koszalińską, pełną lasów, rozległych jezior, zabytków słowiańskiej przeszłości” [2].

Do Koszalina przyjechał z fasonem, na „mechanicznym koniu” - motocyklu, który był wtedy całym jego majątkiem. Żonę z dwojgiem dzieci zostawił w Niemodlinie. Na utrzymanie ich trojga przesyłał prawie całe swoje miesięczne wynagrodzenie. Żona wspomagała domowy budżet dorabiając.

W Koszalinie nie miał żadnych szans na otrzymanie mieszkania. Szczupłość zasobów finansowych nie pozwalała na opłacanie noclegów w hotelu. Przełożeni pozwolili mu nocować w filii biblioteki przy ulicy Młyńskiej. Po wyjściu czytelników z biblioteki, rozkładał na dywanie koc do spania, a na dwupalnikowej kuchence gotował posiłek. Słuchał radia, uczył się i czytał.

Poza tym pilnie poszukiwał jakiegoś większego lokum, aby sprowadzić rodzinę. W tym celu, w wolne dni wędrował po okolicznych, koszalińskich wsiach, szukając jakiegoś opuszczonego gospodarstwa. Od lat marzył o własnym domu z sadem, z orną ziemią. W Skwierzynce koło Koszalina znalazł opuszczony i zrujnowany dom, z walącymi się budynkami gospodarczymi, zdziczałym sadem, zapuszczonym ogrodem i kawałkiem pola. Pierwsze podanie o nabycie tego domu, pomieszczeń gospodarczych i należnej do niego ziemi spotkało się z odmową urzędu, ze względu na brak udokumentowanego przygotowania rolniczego. Jednak po ukończeniu kursu i ponowieniu wniosku, dom wraz przyległościami stał się jego własnością.

Wielka radość przerodziła się w entuzjazm przy porządkowaniu i naprawie domu. Do wstępnie naprawionego budynku sprowadził rodzinę. W porządkowaniu pomagali życzliwi sąsiedzi.

Jan Jurczak w koszalińskiej bibliotece zajął się organizowaniem służby informacyjno-bibliograficznej ze szczególnym naciskiem na piśmiennictwo regionalne. Temu służyły tworzone zestawienia bibliograficzne i bibliografie zagadnieniowe dotyczące zbiorów regionalnych w ujęciu tematycznym. Gdy nie było komputerów i internetowych wyszukiwarek bibliograficzne zestawienia tematyczne były nieocenionym źródłem wiedzy dla naukowców, piszących prace magisterskie, rozprawy naukowe, a także artykuły prasowe. Taki warsztat informacyjny tworzył w bibliotece koszalińskiej Jan Jurczak – bibliograf, jak lubił o sobie mówić.

Gromadził dokumenty wydawane w naszym regionie, książki, czasopisma, druki ulotne, dokumenty życia społecznego. W tym celu utrzymywał kontakt ze wszystkimi sieciami bibliotek w byłym województwie koszalińskim. Gromadzenie i katalogowanie „pomorzanów” z terenu byłego województwa koszalińskiego stało się przyczynkiem do kilkutomowej Bibliografii Pomorza Zachodniego wydanej wspólnie przez koszalińska i szczecińską WiMBP.

W Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Koszalinie z czasem doszedł do stanowiska starszego kustosza. Piastował obowiązki m.in. kierownika działu informacyjno-bibliograficznego, kierownika referatu ds. bibliografii regionalnej. Współpracował z Koszalińskim Ośrodkiem Naukowo-Badawczym w zakresie sporządzania okresowych zestawów bibliograficznych dot. województwa koszalińskiego do periodyku „Koszalińskie Studia i Materiały”. Wartość jego bibliografii została doceniona przez prof. Tadeusza Gasztolda w artykule „Bibliografie Jana Jurczaka bibliotekarza i bibliografa w WBP w Koszalinie” [3].

Wśród autorytetów bibliotekarskich wymienia Jana Frankowskiego, z którym spotkał się jeszcze w Białogardzie. Jan Frankowski był bardzo zasłużonym, pierwszym dyrektorem biblioteki w Kołobrzegu, człowiekiem o ogromnej wiedzy, współtwórcą Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Po przyjeździe do powojennego Kołobrzegu zbierał cenne księgi z opuszczonych dworów i pałaców dla polskich bibliotek. Jan Jurczak czuł się jako bibliograf spadkobiercą tej pionierskiej pracy.

W bibliotece koszalińskiej przepracował 27 lat. Na emeryturę przeszedł ostatecznie 31 grudnia 1989. Jan Jurczak z uznaniem wspominał lata pracy w bibliotece: podkreślał serdeczność, bliskość i szczerość relacji koleżeńskich, doceniał dobroć ludzi, troskliwość przełożonych i niemal rodzinną atmosferę panującą w miejscu pracy. Przełożeni doceniali z kolei jego pracowitość, wiedzę i charakter.

Prócz rzetelnej pracy zawodowej i pracy w gospodarstwie zajmował się działalnością społeczną, na rzecz Skwierzynki i Koszalina. Był członkiem m.in. Związku Młodzieży Polskiej (od 1951); Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (od 1962, m.in. 1964-1968 – I sekretarz POP przy WiMBP); Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich (m.in. 1962-1966 – skarbnik); Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej (od 1970); Towarzystwa Pamiętnikarstwa Polskiego (od 1977); Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej; Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.

Zmarł 27 marca 2000. Pochowano go na Cmentarzu Komunalnym w Koszalinie.

Przypisy

  1. Jurczak Jan, Bibliotekarz – kustosz – rolnik // Pionierzy Ziemi Koszalińskiej i ich wspomnienia, Koszalin, Stowarzyszenie Przyjaciół Koszalina [i in.], 2000, s. 52-55.
  2. Tamże.
  3. Gasztold Tadeusz, Bibliografie Jana Jurczaka bibliotekarza i bibliografa w WBP w Koszalinie, „Ilustrowany Kurier Polski (wyd.CDW), 1980, nr 110, s. 8.


Odznaczenia

  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Srebrny Krzyż Zasługi
  • Odznaka Tysiąclecia
  • Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”
  • Odznaka „Za zasługi dla rozwoju województwa koszalińskiego”
  • Odznaka „Zasłużony dla Miasta. Koszalina”

Bibliografia

  1. Akta osobowe Jana Jurczaka z archiwum Koszalińskiej Biblioteki Publicznej
  2. Gasztold Tadeusz, Bibliografie Jana Jurczaka bibliotekarza i bibliografa w WBP w Koszalinie, „Ilustrowany Kurier Polski (wyd.CDW), 1980, nr 110, s. 8
  3. Jurczak Jan, Bibliotekarz – kustosz – rolnik. W: Pionierzy Ziemi Koszalińskiej i ich wspomnienia, Koszalin, Stowarzyszenie Przyjaciół Koszalina [i in.], 2000, s. 52-55
  4. Sylwetki pracowników bibliotek publicznych województwa koszalińskiego, „Bibliotekarz Zachodniopomorski” 1975 nr 4, s.35
  5. Trzeciak Łukasz, [Referat o Janie Jurczaku wygłoszony w Książnicy Pomorskiej 9 maja 2017?]
  6. Jan Jurczak w bibliotece w Niemodlinie. W: strona internetowa Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Niemodlin –www.biblioteka-niemodlin.pl [online]. [Przeglądany 16.12.2020]. Dostępny w : http://www.biblioteka-niemodlin.pl/o-bibliotece/historia-biblioteki



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Małgorzata Zychowicz