Jerzy Benedykt Tuz: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 43: Linia 43:
 
:''W początkach sierpnia zgłosiła się do wydziału zdrowia położna Bogda Mielczarek z mężem. Skierowałem ich jako pierwszych pracowników na Jagiellońską. Szpitala tego, pustego i bez wyposażenia, pilnowało małżeństwo dwojga starszych Niemców. Kiedy Mielczarkowie doszli do budynku powitał ich dym wydobywający się z piwnicy. Niemców już nie było. Dowiedziałem się o tym bezzwłocznie i natychmiast popędziłem na pomoc. Własnymi siłami ugasiliśmy pożar i od zera zaczęliśmy zbierać wyposażenie. Część narzędzi ocaliliśmy z ognia, część stanowił mały zestaw laparotomijny wyniesiony przeze mnie z obozu jenieckiego. Brak szyb uzupełniliśmy szabrując je z okolicznych pustych domów, łóżka z bezpańskiego więzienia''.  
 
:''W początkach sierpnia zgłosiła się do wydziału zdrowia położna Bogda Mielczarek z mężem. Skierowałem ich jako pierwszych pracowników na Jagiellońską. Szpitala tego, pustego i bez wyposażenia, pilnowało małżeństwo dwojga starszych Niemców. Kiedy Mielczarkowie doszli do budynku powitał ich dym wydobywający się z piwnicy. Niemców już nie było. Dowiedziałem się o tym bezzwłocznie i natychmiast popędziłem na pomoc. Własnymi siłami ugasiliśmy pożar i od zera zaczęliśmy zbierać wyposażenie. Część narzędzi ocaliliśmy z ognia, część stanowił mały zestaw laparotomijny wyniesiony przeze mnie z obozu jenieckiego. Brak szyb uzupełniliśmy szabrując je z okolicznych pustych domów, łóżka z bezpańskiego więzienia''.  
 
Część narzędzi dla szpitala na Jagiellońskiej przeniósł dr Tuz z opuszczonego szpitala na Pomorzanach.<br>
 
Część narzędzi dla szpitala na Jagiellońskiej przeniósł dr Tuz z opuszczonego szpitala na Pomorzanach.<br>
[[Plik:Jerzy Tuz 3.jpg|right|thumb|<small>Dr J. Tuz z urodzonymi w Szczecinie synami: Andrzejem, Wojciechem i Jerzym</small]  
+
 
 +
[[Plik:Jerzy Tuz 3.jpg|right|thumb|<small>Dr J. Tuz z urodzonymi w Szczecinie synami: Andrzejem, Wojciechem i Jerzym</small]]<br>
 +
 
Po rezygnacji z pracy w wydziale zdrowia pełnił obowiązki dyrektora szpitala miejskiego na Jagiellońskiej. W lipcu [[1947]] r. szpital ten oddano MSW, a J. Tuz został zatrudniony w nowo otwartym Wojewódzkim Szpitalu PCK na oddziale chirurgii dziecięcej. W [[1948]] r. przeszedł do Kliniki Chirurgicznej [[Tadeusz Mieczysław Sokołowski|prof. T. Sokołowskiego]]. W [[1950]] r. obronił doktorat na [[Pomorski Uniwersytet Medyczny|Pomorskiej Akademii Medycznej]]. W [[1952]] r. mianowany przez Ministra Zdrowia wojewódzkim specjalistą w zakresie chirurgii na terenie woj. koszalińskiego. W kwietniu [[1953]] r. skierowany do pracy na stanowisko dyrektora szpitala powiatowego i ordynatora chirurgii w Stargardzie z zachowaniem funkcji specjalisty dla woj. koszalińskiego. W [[1963]] r. opuścił Pomorze Zachodnie.<br>
 
Po rezygnacji z pracy w wydziale zdrowia pełnił obowiązki dyrektora szpitala miejskiego na Jagiellońskiej. W lipcu [[1947]] r. szpital ten oddano MSW, a J. Tuz został zatrudniony w nowo otwartym Wojewódzkim Szpitalu PCK na oddziale chirurgii dziecięcej. W [[1948]] r. przeszedł do Kliniki Chirurgicznej [[Tadeusz Mieczysław Sokołowski|prof. T. Sokołowskiego]]. W [[1950]] r. obronił doktorat na [[Pomorski Uniwersytet Medyczny|Pomorskiej Akademii Medycznej]]. W [[1952]] r. mianowany przez Ministra Zdrowia wojewódzkim specjalistą w zakresie chirurgii na terenie woj. koszalińskiego. W kwietniu [[1953]] r. skierowany do pracy na stanowisko dyrektora szpitala powiatowego i ordynatora chirurgii w Stargardzie z zachowaniem funkcji specjalisty dla woj. koszalińskiego. W [[1963]] r. opuścił Pomorze Zachodnie.<br>
 
   
 
   

Wersja z 13:05, 3 wrz 2021

Jerzy Benedykt Tuz
Dr med. chirurg ortopeda
brak zdjecia
Data urodzenia 21 marca 1910
Miejsce urodzenia Łuków
Data śmierci 6 maja 1987
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie
Narodowość polska


Jerzy Benedykt Tuz (1910–1987) - dr med. chirurg ortopeda

Życiorys

Jerzy B. Tuz urodził się 21 marca 1910 r. w Łukowie jako drugi syn z pięciorga dzieci Marii z Uszyńskich i Wacława Tuza, prawnika, w niepodległej Polsce prokuratora w Białej Podlaskiej i działacza społecznego na Podlasiu. Był bratankiem warszawskiego lekarza dra Stanisława Tuza i inż. Adama Tuza, jednego z twórców pierwszego w Polsce Muzeum Kolejnictwa w Warszawie.

W roku 1928 ukończył Gimnazjum Męskie im. J.I. Kraszewskiego w Białej Podlaskiej. W latach 1928–1934 odbył studia lekarskie na Uniwersytecie Warszawskim uzyskując dyplom lekarza w styczniu 1935 r. Po studiach odbył służbę w Centrum Wyszkolenia Sanitarnego oficerów rezerwy w Warszawie i półroczny staż w batalionie piechoty morskiej. Przeszedł półroczny staż na wszystkich oddziałach warszawskiego szpitala PCK, gdzie do lipca 1938 r. był asystentem oddziału chirurgicznego. Od sierpnia 1938 r. pracował na oddziale ortopedycznym Szpitala Ubezpieczalni Społecznej. Równocześnie w latach 1937–1938 ukończył kurs chirurgii polowej, uzyskując stopień podporucznika rezerwy.

Zmobilizowany w końcu sierpnia 1939 r. i przydzielony do kompanii sanitarnej 8 Dywizji Piechoty, wymaszerował ze swoją jednostką w kierunku Mławy. Po przegranej bitwie z Niemcami wrócił do Warszawy, gdzie 10 września otrzymał rozkaz zorganizowania szpitala polowego na Grochowie. Wkrótce szpital ewakuowano do Śródmieścia, a Jerzy Tuz został odkomenderowany do szpitala w budynku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdzie pozostał do końca obrony Warszawy operując dniami i nocami jako jedyny chirurg w placówce.

Dr Jerzy Tuz (z lewej) z żoną Marią i gośćmi przed ich szczecińskim domem. Pośrodku dr Jan Kortas, przed 1963 r.

Podczas okupacji niemieckiej pracował nadal w Warszawie w Szpitalu Ubezpieczalni Społecznej. Wstąpił do Armii Krajowej (pseudonim „Kędziorek”, „Michał”). Prowadził tajne szkolenia sanitariuszek Wojskowej Służby Kobiet, opatrywał rannych w działaniach dywersyjnych. W Powstaniu Warszawskim był lekarzem w szpitalach powstańczych w Śródmieściu, kolejno przy ul. Mazowieckiej, w gmachu PKO przy ul. Świętokrzyskiej i przy ul. Wilczej 10/Hożej 13.

Po kapitulacji Powstania ewakuowany z rannymi do Gross Lübars, następnie przeniesiony do Altengrabow (Stalag XIA). Zarówno podczas dwudniowego przejazdu wagonami ewakuacyjnymi do Niemiec, jak i w obozach opiekował się rannymi, w tym wielu ciężko. Jak sam wspominał, jako więzień był dowożony przez wachmana rowerem na konsultacje i operacje ortopedyczne w sąsiadujących obozach jenieckich.

Po wyzwoleniu Altengrabow przez Armię Czerwoną, 20 maja 1945 r. przekroczył Odrę udając się do Warszawy. Tu przekonał się, że dom, w którym mieszkał i do którego rodzina przewiozła cenne pamiątki jest stertą gruzu.

12 lipca 1945 r. Jerzy Tuz przyjechał do Szczecina jako trzeci lekarz Polak. Następnego dnia udał się do Zarządu Miasta, a później do Frauenklinik (ul. Piotra Skargi), gdzie zajął mały pokoik w części dla personelu. Już nazajutrz późnym wieczorem wykonał pierwszą w polskim Szczecinie pilną operację uwięźniętej przepukliny. Asystowała przy operacji tylko jedna niemiecka pielęgniarka.

Po kilku dniach J. Tuza wezwał prezydent miasta Piotr Zaremba. Powierzył mu kierowanie wydziałem zdrowia oraz funkcję naczelnego lekarza miejskiego. Pierwszym poleceniem jakie otrzymał było zorganizowanie szpitala na 1000 łóżek dla zakaźnie chorych. Dr Tuz wybrał na ten cel budynki poniemieckiego Zakładu Opiekuńczego dla Starców przy ul. Arkońskiej, powierzając dyrekcję szpitala nowo przybyłemu do Szczecina dr. Romualdowi Orłowskiemu.

W sierpniu 1945 r., po konsultacji z dr. Tuzem, Prezydent Zaremba postanowił przekazać szpital przy ul. Skargi Wojsku Polskiemu. Dla dra Tuza wiązało się to z przeprowadzką do opuszczonej willi przy ul. Mickiewicza, opróżnionej z mebli i częściowo pozbawionej okien. Jak się okazało willa należała przed wojną do niemieckiego lekarza. Wskazywały na to pozostawione książki medyczne. Niebawem przyszedł list od dawnego właściciela. Znajomi zawiadomili go, że w jego byłym domu zamieszkał lekarz, który w Warszawie stracił wszystko w Powstaniu. Wobec tego Niemiec prosił, aby jego kolega po fachu dr Tuz przyjął dom w Szczecinie, łącznie z książkami, i używał jak swoją własność.

Kolejnym poleceniem była organizacja szpitala ogólnego dla ludności w śródmieściu. Dr Tuz wybrał szpital przy ul. Jagiellońskiej. Dzięki ogromnemu wysiłkowi doktora i garstki jego współpracowników, w krótkim czasie udało się szpital uruchomić. Zbieranie wyposażenia szpitalnego tak opisuje dr Tuz w liście do kolegi z tamtych lat, późniejszego prof. J. Kortasa:

W początkach sierpnia zgłosiła się do wydziału zdrowia położna Bogda Mielczarek z mężem. Skierowałem ich jako pierwszych pracowników na Jagiellońską. Szpitala tego, pustego i bez wyposażenia, pilnowało małżeństwo dwojga starszych Niemców. Kiedy Mielczarkowie doszli do budynku powitał ich dym wydobywający się z piwnicy. Niemców już nie było. Dowiedziałem się o tym bezzwłocznie i natychmiast popędziłem na pomoc. Własnymi siłami ugasiliśmy pożar i od zera zaczęliśmy zbierać wyposażenie. Część narzędzi ocaliliśmy z ognia, część stanowił mały zestaw laparotomijny wyniesiony przeze mnie z obozu jenieckiego. Brak szyb uzupełniliśmy szabrując je z okolicznych pustych domów, łóżka z bezpańskiego więzienia.

Część narzędzi dla szpitala na Jagiellońskiej przeniósł dr Tuz z opuszczonego szpitala na Pomorzanach.

Dr J. Tuz z urodzonymi w Szczecinie synami: Andrzejem, Wojciechem i Jerzym</small


Po rezygnacji z pracy w wydziale zdrowia pełnił obowiązki dyrektora szpitala miejskiego na Jagiellońskiej. W lipcu 1947 r. szpital ten oddano MSW, a J. Tuz został zatrudniony w nowo otwartym Wojewódzkim Szpitalu PCK na oddziale chirurgii dziecięcej. W 1948 r. przeszedł do Kliniki Chirurgicznej prof. T. Sokołowskiego. W 1950 r. obronił doktorat na Pomorskiej Akademii Medycznej. W 1952 r. mianowany przez Ministra Zdrowia wojewódzkim specjalistą w zakresie chirurgii na terenie woj. koszalińskiego. W kwietniu 1953 r. skierowany do pracy na stanowisko dyrektora szpitala powiatowego i ordynatora chirurgii w Stargardzie z zachowaniem funkcji specjalisty dla woj. koszalińskiego. W 1963 r. opuścił Pomorze Zachodnie.

W latach 1963–1965 dr J. Tuz był ordynatorem oddziału chirurgii w szpitalu powiatowym w Ostrołęce, w latach 1965–1979 ordynatorem chirurgii w szpitalu powiatowym w Mławie, skąd przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Komorowie pod Warszawą.

Zmarł 6 maja 1987 r. Pochowany w grobowcu rodzinnym na warszawskich Powązkach.

Ordery i odznaczenia

  • 1946 – Srebrny Krzyż Zasługi za zasługi położone przy usprawnianiu administracji publicznej;
  • 1983 - Warszawski Krzyż Powstańczy;
  • 1985 - Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”.

Bibliografia

  • Archiwa rodzinne
  • Głos Szczeciński [12 lipca 1985 r.]
  • Kortas Jan, Początki chirurgii polskiej w Szczecinie. // Przegląd Zachodniopomorski. - R. 6(35), z. 3 (1991) s. 129-142.
  • Szczecin dawniej i dzisiaj oraz informator / zebrali i oprac. Witold Świokło i Edward Moskalewicz. - Szczecin 1945.
  • Tuz Jerzy, Ankieta problematyki związanej z działalnością wojskowej służby zdrowia w kampanii wrześniowej 39 r. Mława, 13 lutego 1978 r. (maszynopis)



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Wojciech Tuz