Kępa Parnicka: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
Linia 12: Linia 12:
Jej powierzchnia wynosi 21,21 ha. Na północy [[Kanał Zielony]] oddziela ją od [[Łasztownia|Łasztowni]] natomiast w południowej części jest połączona z [[Wyspa Zielona|Wyspą Zieloną]] groblą usypaną przez stare koryto [[Parnica|Parnicy]].
Jej powierzchnia wynosi 21,21 ha. Na północy [[Kanał Zielony]] oddziela ją od [[Łasztownia|Łasztowni]] natomiast w południowej części jest połączona z [[Wyspa Zielona|Wyspą Zieloną]] groblą usypaną przez stare koryto [[Parnica|Parnicy]].
== Historia ==
== Historia ==
Od [[1243]] wyspa stanowiła własność miasta [[Szczecin]], i używana była jako miejsce wypasu bydła i pozyskiwania drewna. Niemiecka nazwa wyspy oznaczała dosłownie ''srebrną łąkę'' z uwagi na istniejącą tu swego czasu hutę srebra<ref>T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, ''Szczecin stary i nowy''. Szczecin: STK, [[1991]], s. 120; także [http://83.168.91.102/przewodnik/mst/01.htm Przewodnik po Szczecinie]</ref>. W [[XVII wiek]]u, w [[Fortyfikacje szwedzkie|okresie szwedzkim]] powstały na niej fortyfikacje, które z czasem rozebrano, rezerwując dla potrzeb [[Fortyfikacje pruskie|twierdzy pruskiej]] południowy cypel wyspy. Rozpoczęto osuszanie terenu, które wykorzystano na place budowy statków i składy drewna. W pierwszej połowie XIX wieku kupcy szczecińscy zaproponowali stworzenie nowej dzielnicy miasta na terenie Kępy Parnickiej. W [[1844]] Towarzystwo Budowy Kolei uzyskało zezwolenie na wybudowanie na terenie wyspy odcinka linii kolejowej do [[Stargard|Stargardu]]. [[1 maja]] [[1846]] na południowym skraju wyspy oddano do użytku drewniany most kolejowy przecinający wyspę na drewnianej konstrukcji, łączącej [[Szczecin Główny|dworzec szczeciński]] z mostem na rzece [[Parnica]] i trasą kolejową w kierunku Stargardu. Po wyrażeniu w dniu [[15 maja]] [[1845]] roku przez króla [[w;Fryderyk Wilhelm IV Pruski|Fryderyka Wilhelma IV]] zgody dopuszczającej zabudowę mieszkalną wyspy, przystąpiono do wytyczenia głównej ulicy ([[Ulica Leona Heyki]] oraz poprzecznych tworząc 10 kwarta łów zabudowy z centralnym placem rynkowym. W [[1850]] powstał drogowy [[Most Zielony]] łączący wyspę z [[Łasztownia|Łasztownią]] ponad Kanałem Zielonym (zastąpiony w [[1886]] r. mostem żelaznym), a [[1 listopada]] [[1854]] roku oddano do użytku drewniany most drogowy z podnoszoną klapą nazwany [[Most Nowy|Mostem Nowym]]. W tym samym roku nadano ulicom nazwy obowiązujące do [[1945]] roku, przy których stopniowo powstawała zabudowa przemysłowa i mieszkalna. Dotychczasowy kolejowy most drewniany zastąpił w [[1868]] roku nowy [[Most Kolejowy|kolejowy most obrotowy]] (''Eisenbahn-Drehbrücke'') o konstrukcji z żelaza połączony z przecinającym północną część wyspy wiaduktem kolejowym, na którym wybudowano blaszany tunel w celu ochrony przeciwpożarowej pobliskich składów drewna od iskier sypiących się z kominów przejeżdżających lokomotyw. Tunel został zdemontowany w [[1924]] r.<ref>[http://miasta.gazeta.pl/szczecin/51,84867,5476104.html?i=11 Stary Szczecin na fotografiach: Kanał Zielony, Kępa Parnicka i Łasztownia]</ref> W czasie II wojny światowej w magazynie ryb przy ulicy Leona Heyki 27b mieścił się jeden z licznych [[Obozy zbiorowego zakwaterowania robotników cudzoziemskich i jeńców wojennych na terenie Szczecina w latach 1939-1945|obozów zbiorowego zakwaterowania dla cudzoziemskich pracowników przymusowych]] (''Gemeinschaftslager – Holzstraße'' Nr. 27b). W [[1944]] większa część zabudowań Kępy Parnickiej została zniszczona w wyniku nalotu alianckiego.
Od [[1243]] wyspa stanowiła własność miasta [[Szczecin]], i używana była jako miejsce wypasu bydła i pozyskiwania drewna. Niemiecka nazwa wyspy oznaczała dosłownie ''srebrną łąkę'' z uwagi na istniejącą tu swego czasu hutę srebra<ref>T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, ''Szczecin stary i nowy''. Szczecin: STK, [[1991]], s. 120; także [http://83.168.91.102/przewodnik/mst/01.htm Przewodnik po Szczecinie]</ref>. W [[XVII wiek]]u, w [[Fortyfikacje szwedzkie|okresie szwedzkim]] powstały na niej fortyfikacje, które z czasem rozebrano, rezerwując dla potrzeb [[Fortyfikacje pruskie|twierdzy pruskiej]] południowy cypel wyspy. Rozpoczęto osuszanie terenu, które wykorzystano na place budowy statków i składy drewna. W pierwszej połowie XIX wieku kupcy szczecińscy zaproponowali stworzenie nowej dzielnicy miasta na terenie Kępy Parnickiej. W [[1844]] Towarzystwo Budowy Kolei uzyskało zezwolenie na wybudowanie na terenie wyspy odcinka linii kolejowej do [[Stargard|Stargardu]]. [[1 maja]] [[1846]] na południowym skraju wyspy oddano do użytku drewniany most kolejowy przecinający wyspę na drewnianej konstrukcji, łączącej [[Szczecin Główny|dworzec szczeciński]] z mostem na rzece [[Parnica]] i trasą kolejową w kierunku Stargardu. Po wyrażeniu w dniu [[15 maja]] [[1845]] roku przez króla [[w:Fryderyk Wilhelm IV Pruski|Fryderyka Wilhelma IV]] zgody dopuszczającej zabudowę mieszkalną wyspy, przystąpiono do wytyczenia głównej ulicy ([[Ulica Leona Heyki]] oraz poprzecznych tworząc 10 kwarta łów zabudowy z centralnym placem rynkowym. W [[1850]] powstał drogowy [[Most Zielony]] łączący wyspę z [[Łasztownia|Łasztownią]] ponad Kanałem Zielonym (zastąpiony w [[1886]] r. mostem żelaznym), a [[1 listopada]] [[1854]] roku oddano do użytku drewniany most drogowy z podnoszoną klapą nazwany [[Most Nowy|Mostem Nowym]]. W tym samym roku nadano ulicom nazwy obowiązujące do [[1945]] roku, przy których stopniowo powstawała zabudowa przemysłowa i mieszkalna. Dotychczasowy kolejowy most drewniany zastąpił w [[1868]] roku nowy [[Most Kolejowy|kolejowy most obrotowy]] (''Eisenbahn-Drehbrücke'') o konstrukcji z żelaza połączony z przecinającym północną część wyspy wiaduktem kolejowym, na którym wybudowano blaszany tunel w celu ochrony przeciwpożarowej pobliskich składów drewna od iskier sypiących się z kominów przejeżdżających lokomotyw. Tunel został zdemontowany w [[1924]] r.<ref>[http://miasta.gazeta.pl/szczecin/51,84867,5476104.html?i=11 Stary Szczecin na fotografiach: Kanał Zielony, Kępa Parnicka i Łasztownia]</ref> W czasie II wojny światowej w magazynie ryb przy ulicy Leona Heyki 27b mieścił się jeden z licznych [[Obozy zbiorowego zakwaterowania robotników cudzoziemskich i jeńców wojennych na terenie Szczecina w latach 1939-1945|obozów zbiorowego zakwaterowania dla cudzoziemskich pracowników przymusowych]] (''Gemeinschaftslager – Holzstraße'' Nr. 27b). W [[1944]] większa część zabudowań Kępy Parnickiej została zniszczona w wyniku nalotu alianckiego.


Po 1945 nie odbudowano wysadzonego przez Niemców [[Most Dworcowy|Mostu Dworcowego]], zaś zabudowę mieszkalną zastąpiono składowo-magazynową. Do dnia dzisiejszego przetrwało jedynie 8 budynków o charakterze mieszkalnym, które stanowią część osiedla [[Międzyodrze-Wyspa Pucka]]. Główną ulicą jest Leona Heyki, przy której znajduje się m.in. baza autobusowa PKS Szczecin. Na Kępie Parnickiej znajduje się też siedziba Sanepidu.  
Po 1945 nie odbudowano wysadzonego przez Niemców [[Most Dworcowy|Mostu Dworcowego]], zaś zabudowę mieszkalną zastąpiono składowo-magazynową. Do dnia dzisiejszego przetrwało jedynie 8 budynków o charakterze mieszkalnym, które stanowią część osiedla [[Międzyodrze-Wyspa Pucka]]. Główną ulicą jest Leona Heyki, przy której znajduje się m.in. baza autobusowa PKS Szczecin. Na Kępie Parnickiej znajduje się też siedziba Sanepidu.  
Linia 29: Linia 29:


{{Przypisy}}
{{Przypisy}}
==Bibliografia==
==Bibliografia==
* Białecki, Tadeusz, Turek-Kwiatkowska Lucyna. ''Szczecin stary i nowy''. Szczecin: STK, 1991.
* Białecki, Tadeusz, Turek-Kwiatkowska Lucyna. ''Szczecin stary i nowy''. Szczecin: STK, 1991.

Aktualna wersja na dzień 23:52, 19 sty 2020

Kępa Parnicka
Kępa Parnicka
Kępa Parnicka
Nazwa niemiecka Silberwiese
Akwen

Geolokalizacja: 53.416515,14.555748

Kępa Parnicka (niem. Silberwiese) – wyspa w Szczecinie na Międzyodrzu, położona pomiędzy Odrą Zachodnią i Parnicą.

Charakterystyka

Jej powierzchnia wynosi 21,21 ha. Na północy Kanał Zielony oddziela ją od Łasztowni natomiast w południowej części jest połączona z Wyspą Zieloną groblą usypaną przez stare koryto Parnicy.

Historia

Od 1243 wyspa stanowiła własność miasta Szczecin, i używana była jako miejsce wypasu bydła i pozyskiwania drewna. Niemiecka nazwa wyspy oznaczała dosłownie srebrną łąkę z uwagi na istniejącą tu swego czasu hutę srebra[1]. W XVII wieku, w okresie szwedzkim powstały na niej fortyfikacje, które z czasem rozebrano, rezerwując dla potrzeb twierdzy pruskiej południowy cypel wyspy. Rozpoczęto osuszanie terenu, które wykorzystano na place budowy statków i składy drewna. W pierwszej połowie XIX wieku kupcy szczecińscy zaproponowali stworzenie nowej dzielnicy miasta na terenie Kępy Parnickiej. W 1844 Towarzystwo Budowy Kolei uzyskało zezwolenie na wybudowanie na terenie wyspy odcinka linii kolejowej do Stargardu. 1 maja 1846 na południowym skraju wyspy oddano do użytku drewniany most kolejowy przecinający wyspę na drewnianej konstrukcji, łączącej dworzec szczeciński z mostem na rzece Parnica i trasą kolejową w kierunku Stargardu. Po wyrażeniu w dniu 15 maja 1845 roku przez króla Fryderyka Wilhelma IV zgody dopuszczającej zabudowę mieszkalną wyspy, przystąpiono do wytyczenia głównej ulicy (Ulica Leona Heyki oraz poprzecznych tworząc 10 kwarta łów zabudowy z centralnym placem rynkowym. W 1850 powstał drogowy Most Zielony łączący wyspę z Łasztownią ponad Kanałem Zielonym (zastąpiony w 1886 r. mostem żelaznym), a 1 listopada 1854 roku oddano do użytku drewniany most drogowy z podnoszoną klapą nazwany Mostem Nowym. W tym samym roku nadano ulicom nazwy obowiązujące do 1945 roku, przy których stopniowo powstawała zabudowa przemysłowa i mieszkalna. Dotychczasowy kolejowy most drewniany zastąpił w 1868 roku nowy kolejowy most obrotowy (Eisenbahn-Drehbrücke) o konstrukcji z żelaza połączony z przecinającym północną część wyspy wiaduktem kolejowym, na którym wybudowano blaszany tunel w celu ochrony przeciwpożarowej pobliskich składów drewna od iskier sypiących się z kominów przejeżdżających lokomotyw. Tunel został zdemontowany w 1924 r.[2] W czasie II wojny światowej w magazynie ryb przy ulicy Leona Heyki 27b mieścił się jeden z licznych obozów zbiorowego zakwaterowania dla cudzoziemskich pracowników przymusowych (Gemeinschaftslager – Holzstraße Nr. 27b). W 1944 większa część zabudowań Kępy Parnickiej została zniszczona w wyniku nalotu alianckiego.

Po 1945 nie odbudowano wysadzonego przez Niemców Mostu Dworcowego, zaś zabudowę mieszkalną zastąpiono składowo-magazynową. Do dnia dzisiejszego przetrwało jedynie 8 budynków o charakterze mieszkalnym, które stanowią część osiedla Międzyodrze-Wyspa Pucka. Główną ulicą jest Leona Heyki, przy której znajduje się m.in. baza autobusowa PKS Szczecin. Na Kępie Parnickiej znajduje się też siedziba Sanepidu.

Przypisy

  1. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. Szczecin: STK, 1991, s. 120; także Przewodnik po Szczecinie
  2. Stary Szczecin na fotografiach: Kanał Zielony, Kępa Parnicka i Łasztownia


Bibliografia

  • Białecki, Tadeusz, Turek-Kwiatkowska Lucyna. Szczecin stary i nowy. Szczecin: STK, 1991.
  • Encyklopedia Szczecina. T. 1. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999.
  • Kozińska B., Rozwój przestrzenny Szczecina od początku XIX wieku do II wojny światowej. Wydanie I Szczecin 2002, Wydanie II Szczecin 2015.
  • Kępa Parnicka W: Wikipedia Otwarta Encyklopedia [online]. [Przeglądany 28 sierpnia 2013]

Zobacz też