Klucz: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (zamienił w treści „Kategoria:Etap I - dzielnice” na „Kategoria:Etap I 06 Dzielnice”)
 
(Nie pokazano 10 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
__NOTOC__
{{Dzielnica2 infobox
{{Dzielnica2 infobox
  |dzielnica_nazwa      = Klucz
  |dzielnica_nazwa      = Klucz
  |dzielnica_grafika    = Klucz 2.jpg
  |dzielnica_grafika    = Klucz 2.jpg
  |opis_zdjecia        =  
  |opis_zdjecia        = Klucz
  |status              = [[część miasta]]
  |status              = [[część miasta]]
  |dzielnica            = [[Prawobrzeże]]
  |dzielnica            = [[Prawobrzeże]]
  |w_granicach_miasta  = 1939
  |w_granicach_miasta  = [[1939]]
  |powierzchnia        =
  |powierzchnia        =
  |nazwa_niemiecka      = Klütz
  |nazwa_niemiecka      = Klütz
  |nazwa_dawna          =  
  |nazwa_dawna          =  
  |populacja            =
  |populacja            =
  |mapa_link        =
  |mapa_link        = http://maps.google.com/maps?ll=53.333923,14.544890&spn=0.006598,0.016512&t=k&hl=en
  |commons              =
  |commons              =
  }}
  }}
[[Plik:Klucz 1.jpg|thumb]]
[[Plik:Klucz 1.jpg|thumb|Ulica [[Bielańska]]]]
{{zwiki2|tytuł_wiki=Klucz_(Szczecin)}}
'''Klucz''' (niem. ''Klütz'') - najbardziej na południe wysunięta [[Podział administracyjny Szczecina|część miasta]]. Dzieli się na dwie części, pierwsza to położona na brzegu doliny nad [[Regalica|Regalicą]] (niem. ''Nieder-Klütz''), druga położona jest na wzgórzach na skraju [[Puszcza Bukowa|Puszczy Bukowej]] (niem. ''Ober-Klütz'').
'''Klucz''' (niem. ''Klütz'') &ndash; [[część miasta]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=Klucz&level=miejscSkl&wojewodztwo=396&powiat=6031&gmina=&miejscowosc=&advanced=true|tytuł=Klucz|praca=Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju|opublikowany=Główny Urząd Statystyczny|język=pl|data dostępu=2010-05-06}}</ref> Szczecina na osiedlu [[Żydowce-Klucz]], położone nad [[Regalica|Regalicą]] ([[Odra|Odrą]] Wschodnią) przy węźle [[autostrada A6 (Polska)|autostrady A6]] z [[droga krajowa nr 31|drogą krajową nr 31]] oraz torach [[Linia kolejowa nr 273|linii kolejowej]] łączącej Szczecin z [[Gryfino|Gryfinem]].
==Historia==
 
===Prehistoria===
== Historia ==
Pierwsze ślady bytności człowieka na terenie Klucza pochodzą z okresu neolitu. Odkryto tu wiele luźnych znalezisk wiązanych z kulturami ceramiki wstęgowej, pucharów lejkowatych i ceramiki sznurowej. Z okresu brązu pochodzą odnalezione tu siekierki oraz fragment głowni miecza z brązu. Z młodszej epoki brązu odkryto cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej datowane na IV okres epoki brązu, a także siekierkę z brązu, grot oszczepu oraz fragmenty ceramiki.
Pierwsza wzmianka o wsi Klucz pochodzi z roku 1226. Na początku XIV w. weszła ona w skład dóbr klasztoru cystersów w [[w:Kołbacz]]u. Centrum średniowiecznej wsi znajdowało się wysokim brzegu nadodrzańskiej doliny w okolicy skrzyżowania dzisiejszych ulic: [[Bielańska|Bielańskiej]] i [[Sucha|Suchej]]. Tam też znajdował się średniowieczny kościół kamienny, całkowicie zniszczony podczas działań wojennych w 1945 r. Do dnia dzisiejszego zachowały się pozostałości sąsiadującego z kościołem cmentarza w postaci bramy cmentarnej z 1706 r. i kilku nagrobków. W pobliżu znaleźć można również szczątki pomnika poległych w I wojnie światowej mieszkańców wsi.
===Średniowiecze===
 
Dawna wieś Klucz znajdowała się przy ul. [[Rymarska|Rymarskiej]] (niem. ''Chausseestraße''), w pasie [[Dolina Dolnej Odry|Doliny Dolnej Odry]]. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z [[1226]] roku, następnie Klucz wymieniany jest w [[1255]] i w [[1295]] roku pod nazwą Clutz. W [[1305]] roku książę [[Otto I]] sprzedał wieś [[Klasztor cystersów w Kołbaczu|klasztorowi cystersów w Kołbaczu]], w [[1313]] roku oficjalnie to potwierdził. W związku z własnością wsi, klasztor uzyskał też prawo do połowu ryb w Regalicy. Następnie wieś Klucz wymieniana jest w dokumencie z [[19 marca]] [[1307]] roku, gdzie książę Otto I wytyczył granice posiadłości miasta Szczecina. Granica biegła od miasta wzdłuż [[Odra|Odry]] w kierunku [[Lubczyna|Lubczyny]], następnie wzdłuż brzegu [[Jezioro Dąbie|jeziora Dąbie]] do rzeki [[Regalica|Regalicy]], dalej do wsi [[Podjuchy]] i Klucz, następnie do wsi [[Ustowo]], i dalej na północ w kierunku Szczecina. Już od poł. [[XIV wiek]]u Klucz stał się własnością rodziny Palen, lenników klasztoru. Potwierdzają to dokumenty z [[1481]] i [[1482]] roku. Po wymarciu tej rodziny ok. [[1679]] roku, wieś została połączona z dobrami okręgu Kołbacz.
Tereny znajdujące się bezpośrednio przy [[Odra Wschodnia|Odrze Wschodniej]] (okolice dzisiejszej ul. [[Rymarska|Rymarskiej]]) zostały zabudowane dopiero w XVIII w. po ich osuszeniu i wytyczeniu siatki ulic.
===Wiek XIX===
Klucz, podobnie jak większość prawobrzeżnych osiedli, włączony został w 1939 r. w granice tzw. [[Wielkie Miasto Szczecin|Wielkiego Szczecina]].
W [[1864]] roku w Kluczu mieszkało 507 osób, które tworzyło 22 rodziny chłopskie, 5 zagrodniczych i 9 chałupników. W 1892 roku majątek w Kluczu, funkcjonujący jako nadleśnictwo, należał do Skarbu Państwa. Majątek liczył wówczas 302 ha położone w [[Powiat Randow|powiecie Randow]] oraz 2621 ha położone w powiecie gryfińskim (niem. ''Greifenhagen''), w tym 7 ha zajmowały pola uprawne z ogrodami, 6 ha- łąki i 289 ha lasy. Nie prowadzono wówczas hodowli. Majątkiem zarządzał leśniczy Hoffmann.
W marcu 1945 r. toczyły się tu ciężkie walki między jednostkami 1 Frontu Białoruskiego (w tym jednostkami polskimi: 2 Łużycka Dywizja Artylerii, 1 Samodzielna Brygada Moździerzy), a wojskami niemieckimi.
W [[1925]] roku stan ludności wzrósł do 753 osób, mieszkających w 117 domach. W [[1939]] roku Klucz, liczący 782 mieszkańców, stał się dzielnicą Szczecina.
 
===II wojna światowa===
Bezpośrednio po wojnie Klucz wchodził w skład ówczesnego powiatu gryfińskiego, a od 1948 r. jest częścią Szczecina. W Kluczu mieszka obecnie ok. 1500 mieszkańców, należą do niego także mniejsze, prawie niezamieszkane osiedla Kluczewko i Radziszewko. Osiedle ma zabudowę typu willowego.  
W trakcie II wojny światowej wieś poniosła duże straty. [[20 marca]] [[1945]] roku dzielnicę zajęła 47 Armia 1 Frontu Białoruskiego, wraz z 2 Łużycką Dywizją Artylerii Wojska Polskiego. W trakcie działań została zniszczona część budynków mieszkalnych, głównie na terenie starej wsi. Po 20 marca ze wzgórza Bombardierów w Kluczu 1 i 2 bateria 48 Pułku Artylerii Lekkiej 2 Łużyckiej Dywizji Artylerii Wojska Polskiego prowadziły ostrzał artyleryjski rejonu [[Most Długi|Mostu Długiego]] i [[Szczecin Główny|Dworca Głównego]] w Szczecinie.  
 
===Po 1945===
Południowo-wschodnią część osiedla tworzą lasy [[Puszcza Bukowa|Puszczy Bukowej]] i [[Szczeciński Park Krajobrazowy "Puszcza Bukowa"|Szczecińskiego Parku Krajobrazowego]]. Na Regalicy znajduje się duża wyspa [[Klucki Ostrów]] o pow. ok. 50 ha, na której znajduje się użytek ekologiczny z naturalnym zespołem roślinności łęgowej, jest ona oddzielona od osiedla [[Kanał Klucki|Kanałem Kluckim]]. Tuż za rzeką, na [[Międzyodrze|Międzyodrzu]], znajduje się [[Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry]]. Główną ulicą (poza autostradą) jest [[Rymarska]] ([[w:droga krajowa nr 31]]). Komunikację z pozostałymi osiedlami zapewnia linia autobusowa [[55]] oraz PKS. W dniu  29 sierpnia 2004 r. zlikwidowano zawieszony od 2000 roku przystanek kolejowy [[Szczecin Klucz]]<ref>[http://www.kolej.one.pl/index.php?dzial=stacje&id=5795&okno=start Portal kolej.one.pl Dane p.o. Szczecin Klucz]</ref>.
W latach [[1945]]-[[1948]] wieś należała do powiatu gryfińskiego, następnie w 1948 roku ponownie została włączona do Szczecina. W latach 50-tych XX w. przy ul. [[Rymarska|Rymarskiej]] zbudowano 6 nowych dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych.
 
===Po 1989===
[[30 listopada]] [[2005]] GDDKiA rozpoczęła wykup ziemi pod budowę nowej [[w:Droga ekspresowa S3 (Polska)|drogi ekspresowej S3]] oraz nowego węzła ''Klucz'' łączącego [[w:autostrada A6 (Polska)|autostradę A6]] z budowaną S3. Podpisanie umowy miało miejsce [[22 stycznia]] [[2008]], a rozpoczęcie robót nastąpiło [[18 lutego]]. Koniec prac jest planowany na [[17 lutego]] [[2010]].
W [[1990]] roku Klucz zamieszkiwało około 1500 osób. Klucz to jedna z najmniejszych dzielnic Szczecina, która wciąż posiada duże tereny rolne nadające się do zabudowy. Dawne powiązanie z [[Puszcza Bukowa|Puszczą Bukową]] zostało częściowo przerwane poprzez budowę [[Autostrada|autostrady]] w latach 30-tych XX w. Nad [[Regalica|Regalicą]] w Kluczu znajdują się duże tereny nadrzeczne, które wciąż czekają na zagospodarowanie.
 
==Zobacz też==
== Zobacz też ==
* [[Podział administracyjny Szczecina]]
* [[Żydowce-Klucz]]
* [[Żydowce-Klucz]]
* [[Szczecin Klucz]]
* [[Szczecin Klucz]]
{{Przypisy}}


== Linki zewnętrzne ==
== Linki zewnętrzne ==
* [http://osiedla.szczecin.pl/osiedla/chapter_38367.asp Plan osiedla Żydowce-Klucz na stronie Urzędu Miasta Szczecin]
* [http://maps.google.com/maps?ll=53.333923,14.544890&spn=0.006598,0.016512&t=k&hl=en Węzeł Szczecin-Klucz na A6, zdjęcie satelitarne w Google Maps]
* [http://szczecin-gorzow.pl/ Budowa drogi ekspresowej S3: Szczecin - Gorzów Wlkp. Oficjalna strona.]
* [http://szczecin-gorzow.pl/ Budowa drogi ekspresowej S3: Szczecin - Gorzów Wlkp. Oficjalna strona.]
 
{{Autor|[[User:Dj|Marek Łuczak]]}}
{{Części miasta}}[[Kategoria:Części miasta]]
{{Części miasta}}[[Kategoria:Części miasta]]
[[Kategoria:Etap I - dzielnice]]
[[Kategoria:Etap I 06 Dzielnice]]

Aktualna wersja na dzień 11:03, 30 maj 2012

Klucz
Klucz
Klucz
Nazwa niemiecka Klütz
Dzielnica Prawobrzeże

Klucz (niem. Klütz) - najbardziej na południe wysunięta część miasta. Dzieli się na dwie części, pierwsza to położona na brzegu doliny nad Regalicą (niem. Nieder-Klütz), druga położona jest na wzgórzach na skraju Puszczy Bukowej (niem. Ober-Klütz).

Historia

Prehistoria

Pierwsze ślady bytności człowieka na terenie Klucza pochodzą z okresu neolitu. Odkryto tu wiele luźnych znalezisk wiązanych z kulturami ceramiki wstęgowej, pucharów lejkowatych i ceramiki sznurowej. Z okresu brązu pochodzą odnalezione tu siekierki oraz fragment głowni miecza z brązu. Z młodszej epoki brązu odkryto cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej datowane na IV okres epoki brązu, a także siekierkę z brązu, grot oszczepu oraz fragmenty ceramiki.

Średniowiecze

Dawna wieś Klucz znajdowała się przy ul. Rymarskiej (niem. Chausseestraße), w pasie Doliny Dolnej Odry. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1226 roku, następnie Klucz wymieniany jest w 1255 i w 1295 roku pod nazwą Clutz. W 1305 roku książę Otto I sprzedał wieś klasztorowi cystersów w Kołbaczu, w 1313 roku oficjalnie to potwierdził. W związku z własnością wsi, klasztor uzyskał też prawo do połowu ryb w Regalicy. Następnie wieś Klucz wymieniana jest w dokumencie z 19 marca 1307 roku, gdzie książę Otto I wytyczył granice posiadłości miasta Szczecina. Granica biegła od miasta wzdłuż Odry w kierunku Lubczyny, następnie wzdłuż brzegu jeziora Dąbie do rzeki Regalicy, dalej do wsi Podjuchy i Klucz, następnie do wsi Ustowo, i dalej na północ w kierunku Szczecina. Już od poł. XIV wieku Klucz stał się własnością rodziny Palen, lenników klasztoru. Potwierdzają to dokumenty z 1481 i 1482 roku. Po wymarciu tej rodziny ok. 1679 roku, wieś została połączona z dobrami okręgu Kołbacz.

Wiek XIX

W 1864 roku w Kluczu mieszkało 507 osób, które tworzyło 22 rodziny chłopskie, 5 zagrodniczych i 9 chałupników. W 1892 roku majątek w Kluczu, funkcjonujący jako nadleśnictwo, należał do Skarbu Państwa. Majątek liczył wówczas 302 ha położone w powiecie Randow oraz 2621 ha położone w powiecie gryfińskim (niem. Greifenhagen), w tym 7 ha zajmowały pola uprawne z ogrodami, 6 ha- łąki i 289 ha lasy. Nie prowadzono wówczas hodowli. Majątkiem zarządzał leśniczy Hoffmann. W 1925 roku stan ludności wzrósł do 753 osób, mieszkających w 117 domach. W 1939 roku Klucz, liczący 782 mieszkańców, stał się dzielnicą Szczecina.

II wojna światowa

W trakcie II wojny światowej wieś poniosła duże straty. 20 marca 1945 roku dzielnicę zajęła 47 Armia 1 Frontu Białoruskiego, wraz z 2 Łużycką Dywizją Artylerii Wojska Polskiego. W trakcie działań została zniszczona część budynków mieszkalnych, głównie na terenie starej wsi. Po 20 marca ze wzgórza Bombardierów w Kluczu 1 i 2 bateria 48 Pułku Artylerii Lekkiej 2 Łużyckiej Dywizji Artylerii Wojska Polskiego prowadziły ostrzał artyleryjski rejonu Mostu Długiego i Dworca Głównego w Szczecinie.

Po 1945

W latach 1945-1948 wieś należała do powiatu gryfińskiego, następnie w 1948 roku ponownie została włączona do Szczecina. W latach 50-tych XX w. przy ul. Rymarskiej zbudowano 6 nowych dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych.

Po 1989

W 1990 roku Klucz zamieszkiwało około 1500 osób. Klucz to jedna z najmniejszych dzielnic Szczecina, która wciąż posiada duże tereny rolne nadające się do zabudowy. Dawne powiązanie z Puszczą Bukową zostało częściowo przerwane poprzez budowę autostrady w latach 30-tych XX w. Nad Regalicą w Kluczu znajdują się duże tereny nadrzeczne, które wciąż czekają na zagospodarowanie.

Zobacz też

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Marek Łuczak