Kościół szpitalny Świętego Ducha

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Położenie kościoła szpitalnego Świętego Ducha na współczesnym planie Szczecina

Kościół szpitalny Świętego Ducha usytuowany był poza murami miasta na terenie zabudowań szpitala dla ubogich Świętego Ducha, pomiędzy kościołem Świętego Jana a budynkiem Urzędu Pocztowego nr 2.

Historia

Zgodnie z informacją Friedeborna szpital Świętego Ducha, położony podobnie jak pozostałe szczecińskie szpitale przeznaczone dla ludzi biednych, chorych i bezdomnych za murami miasta, zostal ufundowany w 1237 roku. [1] Potwierdza to Joachim Bernhard Steinbrück, pastor kościoła św. Piotra i Pawła, ale jednocześnie podaje, że początkowo położony był na Łasztowni i został później przeniesiony na lewy brzeg rzeki z powodu złego podłoża i zagrożenia powodziowego. [2] C. Fredrich w swojej publikacji o najstarszych nazwach dawnego Szczecina uważa, że w informacji tego historyka zawarte jest tylko ogólne wspomnienie o przeniesieniu szpitala, gdyż według niego szpital i kaplica został na nowo wybudowany i powiększony w XIV wieku przed młodszą Bramą Świętego Ducha. [3] Jednak żaden z zachowanych dokumentów nie potwierdza tego faktu, natomiast pewnym jest, że to szpital nadał nazwę bramie miejskiej przeniesionej w głąb Górnego Wiku.

Szpital Świętego Ducha z kaplicą

Budynek kościoła położony był w zachodniej części założenia szpitalnegom; na widokach miasta z przełomu XVI/ XVII wieku przedstawiony jest jako murowany budynek o prostokątnym kształcie z trójkątnymi szczytami wybudowany prawdopodobnie w XV wieku.[4]

Własność Fundacji szpitala św. Ducha

  • Dziedziniec św. Ducha (Heilige Geist – Hof), tu mowa o zabudowaniach gospodarczych szpitala Świętego Ducha, usytuowanych przy bramie miejskiej Świętego Ducha. W roku 1596 w ich skład wchodziły: dom mieszkalny przed bramą miejską i ponad 20 bud na podwórzu i nad rzeką Odrą, w tym piekarnia, kuchnia, stajnia. [5] Na widokach miasta z końca XVI wieku i z początku XVII wieku odnotowano na jego terenie również zabudowania cegielni (Ziegel-Scheune) zniszczonej podczas oblężenia w 1677 roku. Pozostałe zabudowania zostały zburzene przez władze pruskie w latach 17201740 podczas rozbudowy fortyfikacji.
    • cztery pola na terenie wiku, w pobliżu fundacji :
      • sad owocowy za fundacją przed murami, miejscami sięgający do nasypów przed fosą
      • małe pole pomiędzy wiatrakiem Schöne Wall (Piękny) a Schweine Wall (Świński) także sięgający do fortyfikacji miejskich
      • pole Schewe przy dolinie Störfang (dolina Jesiotrowego Jazu)
      • pole polożone pomiędzy dwoma kawałkami pola należącego do św. Jerzego, niepodal sadu wiśniowego na zboczu wiku
    • kolejne pięć pól wolne od obciążeń podatkowych, po drugiej stronie wiku:


  • Pozostała własność Fundacji szpitala św. Ducha

Przypisy

  1. Friedeborn P., Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern. /.../ Gedruckt zu Alten Stettin 1613, Księga pierwsza, s. 39.
  2. Steinbrück J.B., Von den St. Georgen- und heil. Geistes-Stiften vor Stettin. /.../ Stettin 1787, s. 11.
  3. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung /.../ Stettin 1926, s. 9.
  4. Kalita – Skwierzyńska K., Niezachowane kościoły Szczecina W: Szczecin na przestrzeni wieków. Historia. Kultura. Sztuka, pod red. E. Włodarczyka. Szczecin 1995, s. 140.
  5. Seyda B., Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina W: Szczecin, pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin 1958, s. 75.

Bibliografia

  • P. Friedeborn, Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern. Sampt einem Memorial unnd Ausszuge /.../ Geschichten, Handlungen und Vertraegen, welche sich von Zeit angenommenen Christenthumbs, /.../ fuenff hundert Jahren, /.../ begeben /.../ auch ein General Beschreibung des gantzen Pommerlandes: fuerstliche Stammlini der Hertzogen von Pommern, und fuersten zu Ruegen, in 4. Taffeln abgetheilet /.../. Gedruckt zu Alten Stettin 1613.
  • J.B. Steinbrück, Von den St. Georgen- und heil. Geistes-Stiften vor Stettin: Auf die Beförderung des /.../ Herrn, Christoph Friedrich Herwigs, bisherigen Diakonus zu St. Jakob und Pastors zu St. George, zum Primarius der St. Jakobs-Kirche, Ephorus der grossen Raths- und Direktor der Ministerial-Schulen. Stettin 1787.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Stettin Leon Sauniers Buchhandlung 1926.
  • B. Seyda, Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina W: Szczecin, pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego, zeszyt 1–2 (4–5), Szczecin 1958.
  • K. Kalita – Skwierzyńska, Niezachowane kościoły Szczecina W: Szczecin na przestrzeni wieków. Historia. Kultura. Sztuka, pod red. E. Włodarczyka. Szczecin 1995.




IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk