Ludwig Manzel

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Ludwig Manzel
rzeźbiarz, malarz, grafik
brak zdjecia
Ludwig Manzel, "Autoportret" 1931.
Data urodzenia 3 czerwca 1858
Miejsce urodzenia Kagendorf
Data śmierci 20 listopada 1936
Miejsce śmierci Berlin
Miejsce spoczynku Südwestkirchhof Stahnsdorf
Narodowość niemiecka



Carl Ludwig Manzel (1858-1936), artysta plastyk, rzeźbiarz, malarz, grafik i medalier.

Życiorys

Ludwig Manzel urodził się 3 czerwca[1]1858 roku w Kagendorf (współcześnie część Neu Kosenow), w powiecie Anklam. Był jedynym dzieckiem krawca Georga Manzla i Wilhelminy z domu Jakobs. Jego ojciec wcześnie zmarł na ospę, wskutek czego pani Wilhelmina musiała utrzymywać się z dorywczej pracy w charakterze akuszerki. Ubogie dzieciństwo i wczesną młodość Ludwig Manzel spędził w Boldekow i w Anklam, gdzie ukończył szkołę średnią. W tym trudnym okresie rzeźbił m.in. główki do fajek i drewniane laski spacerowe.

Fontanna Manzla (niem. Manzelbrunnen), popularnie nazywana "Sediną".

W roku 1873 wyjechał do Berlina, gdzie do 1875 studiował rzeźbę, malarstwo i rysunek w Hochshule für die bildenden Künste pod kierunkiem Alberta Wolffa, Fritza Schapera i P. Thumanna, a jednocześnie zarabiał jako karykaturzysta i autor rysunków satyrycznych dla popularnych pism berlińskich. W latach 1875-1881 pracował jako nauczyciel na kursach dokształcających dla rzemieślników. W 1885 roku otrzymał nagrodę za rzeźbę niewidomej kwiaciarki, co otworzyło mu drogę do dalszych studiów we Włoszech i Paryżu. Początkowo stypendium fundacji Rohrschen miało trwać rok, ale ostatecznie przeciągnęło się do lat trzech.

W 1888 wrócił do Berlina i m.in. do 1889 współtworzył z Moritzem von Reymond (1833-1919) "Berliner Pflaster" (ilustrowany przewodnik po życiu w Berlinie). W tym też czasie został uznany za w pełni samodzielnego rzeźbiarza, co utorowało mu drogę do oficjalnych zaszczytów. W 1895 został członkiem Allgemeine Deutsche Kunstgenossenschaft i jednocześnie uzyskał profesurę Königlichen Kunstgewerbemuseum w Berlinie, w 1897 został członkiem senatu Akademie der Künste, w latach 1912-1915 oraz 1918-1920 prezesa Akademie der Künste, w 1903 zastąpił Reinholda Begasa na stanowisku kierownika Meisteratelier w macierzystej Hochshule für die bildenden Künste; wykładał tam do roku 1925.

"Dziewczyna z grabiami" (Mädchen mit Rechen) zwana też "Pieśń wieczorna" (Abendlied), 1893/94

Wiadomo, że w trakcie swojej działalności zawodowej był blisko związany z odlewnią brązów artystycznych Gladenbeck & Sohn w Berlinie, skąd pochodzą m.in. dobrze znane i znajdujące się w Szczecinie statuetki „Sediny” oraz „Dziewczyny z Grabiami”.

W 1905 w Kadynach koło Tolkmicka, przy poparciu cesarza Wilhelma II (i pod jego bezpośrednim nadzorem), założył manufakturę wytwarzającą ceramikę artystyczną ("Majolika-Werkstatt Cadinen"). Powstawały tam zarówno oryginalne dzieła, jak też imitowano renesansową ceramikę włoską, kopiowano płaskorzeźby o tematyce sakralnej, a nawet naśladowano wyroby greckie i etruskie. Dzieła terakotowe miały naturalny bladoczerwony kolor, natomiast majoliki malowano i szkliwiono lub pokrywano polerowaną cyną. Fabryka wypracowała własne receptury farb. Wszystkie modele musiały uzyskać osobistą aprobatę cesarza, a zatwierdzony wzór był powielany w kilku rozmiarach.

Relief z twarzą Chrystusa wg. projektu L. Manzla, Waldkapelle Kahlberg, ca. 1932.

W 1902 ożenił się z pochodzącą z Nakła nad Notecią Alice Tonn (1870-1951), byłą żoną rzeźbiarza Fritza Heinemanna. Wychowywali wspólnie troje dzieci, syna Gerharda Ludwiga (Gerlu) oraz córki Alice z poprzedniego małżeństwa: Alix i Edit.

W grudniu 1914 prof. Manzel przyłączył się do „Manifestu 93” intelektualistów niemieckich (obok m.in. M. Plancka, S. Wagnera, A. Kocha, M. Liebermanna czy Carla Hauptmanna) „do narodów cywilizowanych”: ”...Niemcy (naród, rząd i cesarz) wcale nie chciały prowokować tej wojny...".

Ostanie lata życia, po I wojnie światowej, Ludwig Manzel poświęcił głównie malarstwu, choć stworzył też kilka ołtarzy.

Zmarł 20 listopada[2] 1936 roku w Berlinie i został pochowany na Südwestkirchhof Stahnsdorf.

Nagrobek Ludwiga Manzla.

Dzieła (wybór)

Był cenionym rzeźbiarzem secesyjnym, ale także niezwykle pracowitym i wziętym grafikiem, karykaturzystą, malarzem oraz projektantem różnych rodzajów plastyki dekoracyjnej dla budynków użyteczności publicznej i domów prywatnych (medali pamiątkowych, majolik i ceramiki artystycznej).

W Szczecinie najbardziej znane jego dzieło to nieistniejąca fontanna Manzla (niem. Manzelbrunnen) odsłonięta w 1898 roku, popularnie zwaną "Sediną" [3], usytuowana była pośrodku placu Tobruckiego; za model tego dzieła L. Manzel otrzymał złoty medal oraz honorową nagrodę miasta Berlina.

Nad tą monumentalną rzeźbą z brązu, a właściwie zespołem rzeźb (ponad 4 m wysokości) pracował 4 lata. Posągowa Sedina stała w łodzi otoczonej przez symboliczne postacie i stwory morskie. Spod nich wypływała woda na kaskadowo spiętrzone baseny[4]

Brązowa statuetka Sediny (w posiadaniu Muzeum Narodowego w Szczecinie.)
  • 1885 - "Niewidoma kwiaciarka" - nagrodą za tę rzeźbę było m. in. roczne stypendium fundacji Rohra (studia we Francji i Włoszech).
  • 1890 - "Pokój osłaniany orężem" (Der Friede durch Waffen geschutzt) – zatytułowana też "Praca" (Die Arbeit), którą ulokowano w Domu Towarowym Wertheimów, przy Lipziger Platz w Berlinie (jedna z kopii m.in. w Poznaniu).
  • 1893/94 - "Pieśń wieczorna" (Abendlied), zwana też "Dziewczyną z grabiami" (Mädchen mit Rechen) lub "Żniwiarką" (w zbiorach Staadtliche Museen w Berlinie; jedna z kopii była w Szczecinie).
  • 1902 - marmurowy pomnik cesarza Wilhelma I w Wieży Grunewald (Berlin).
  • 1912 - pomnik cesarza Fryderyka III w dzisiejszym Parku Żeromskiego w Szczecinie - obecnie na jego cokole stoi popiersie Adama Mickiewicza.
  • 1913 - "Walka Centaura" (Centaurkampf) albo "Mężczyzna walczący z Centaurem" (Kampft eines Mannes mit einem Zentaurem), znany także jako "Lapita (albo Herkules) walczący z Centaurem" - na tarasie Wałów Chrobrego w Szczecinie. Nad tą rzeźbą L. Manzel pracował około 2 lat.
Nieistniejący szczeciński pomnik cesarza Fryderyka III (Kaiser Friedrich-Denkmal) 1912.

Przypisy

  1. W źródłach pojawiają się różne daty urodzin i śmierci Ludwiga Manzla, obok 3 czerwca pojawia sie takze data 3 sierpnia. Różnice w datowaniu urodzin mogą wynikać z nieścisłości w zapisach dotyczących daty urodzin/ rejestracji/ chrztu. Najczęściej przyjmuje się tu datę wcześniejszą (3 czerwca).
  2. W źródłach spotykamy trzy różne daty śmierci L. Manzla: 20 czerwca, częściej 20 listopada albo 24 listopada. Nieścisłości dotyczące dnia śmierci mogą być związane z różnicą pomiędzy datą faktu a datą pochówku (często datę pogrzebu zapisywano jako „ostateczną” w księgach cmentarnych). Najczęściej pogrzeb odbywał się po 4 dniach od śmierci, zatem można przyjąć, że zmarł 20 listopada. Datowanie śmierci na 20 czerwca, podane w niemieckiej Wikipedii [dostęp: 01.03.2011], ocenia się jako zdecydowanie błędne.
  3. Obecnie jej potoczna nazwa "Pomnik Sediny" wywołała dyskusję nad potrzebą odbudowy pomnika.
  4. Sedina, czyli Fontanna Manzela [dostęp: 12.04.2011]


Bibliografia

  • Wybitni Szczecinianie. Katalog wystawy ze zbiorów Książnicy Pomorskiej, Szczecin 1993.
  • Banaszak W., Tajemnice Sediny. "sedina.pl Magazyn - Rocznik Miłośników Dawnego Szczecina", nr 1/2006, ISSN 1895-989X, s. 48-53.
  • Peter Hahn, Zum 70. Todestag des Bildhauers Karl Ludwig Manzel. W: Märkische Allgemeine, 15. Februar 2007.
  • Jürgen Schröder, Fleißig und „technisch brillant“. Vor 150 Jahren wurde der Bildhauer Ludwig Manzel in Kagendorf bei Anklam geboren. W: Heimatkurier. Beilage zum Nordkurier, 2. Juni 2008, S. 28.
  • Ilse Krumpöck, Die Bildwerke im Heeresgeschichtlichen Museum. Wien 2004, S. 115 in.
  • Banaszak W.: Tajemnice sediny, cz.2, Manzel z Pomorza [dostęp:31.03.2011]
  • Ludwig Manzel. W: Wikipedia - Die freie Enzyklopädie [online]. [Dostęp:31.03.2011]
  • Czaykowska, Kadyny - miejsce magiczne. W: „Tutivillus i inni”. [Dostęp:31.03.2011]
  • Manzelbrunnen w galerii zdjęć sedina.pl [dostęp:31.03.2011]



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Wojciech Banaszak