Młynarstwo

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Młyn wodny przy Bramie św. Ducha, 1625

Młynarstwo jako ważna gałąź produkcji zajmowała szczególnie ważną pozycję w życiu gospodarczym miasta Szczecina i najbliższej okolicy. Z najstarszej księgi miejskiej oraz innych źródeł wynika, że już w XIV wieku w mieście i jego okolicy istniały młyny poruszane siłą konną, wiatru i wody. W samym mieście istniała ulica Młyńska z usytuowaną u jej wylotu bramą miejską zwaną Młyńską i kolejna związana z młynem napędzanym końskim kieratem (platea molae equinae). Na położonych wokół wzgórzach usytuowane były liczne wiatraki, a na pobliskich rzeczkach i strumieniach młyny wodne. Pierwsze informacje dotyczą młynów rozłożonych wzdłuż potoku Osówka w tzw. Dolinie Siedmiu Młynów i Dolinie Niemierzyńskiej koło wsi Osów i Niemierzyn. Początkowo były one w rękach prywatnych i kościelnych, a z czasem zostały wykupione przez Radę Miasta i oddane młynarzom w dzierżawę. [1] Źródła informują nas także o młynach książęcych. Wymienione tu młyny przede wszystkim służyły do przemiału ziarna, ale także do mielenia słodu, cięcia drewna, rozdrabniania kory drzewnej dla garbarzy a także wyrobu prochu. Od XVII wieku słyszymy o sprzedaży młynów młynarzom, którzy w międzyczasie zrzeszyli się w osobnych organizacjach cechowych. W tej formie młyny funkcjonowały do połowy XIX wieku. Potem wskutek modernizacji produkcji i wprowadzenia energii parowej i elektrycznej stopniowo zaprzestały produkcji, a zabudowania młyńskie przystosowano do potrzeb rekreacji i turystyki. Większość młynów, wielokrotnie odbudowywanych po zniszczeniach w trakcie licznych oblężeń miasta, po 1945 roku niezagospodarowane uległy zniszczeniu. [2]

Podział i położenie młynów

Młyny wodne k./ Szczecina na Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego, 1618
nazwy młynów podkreślono na czerwono

Przypisy

  1. Dostepne źródła początkowo wymieniają tylko 5 młynów wykupionych przez Radę w tzw. Dolinie Siedmiu Młynów: najniżej położony „Młyn Kukułczy” (die underste Mhuele mitt Namen der Kukuk), „Młyn Topolowy” (die muele die Poplione), „Młyn Muthgebera” (die Muele Modttgeuersche genanndtt), „Młyn Górski” (die Bergmuele) i położony najwyżej z nich „Młyn Górny” (die Ouermole so alleroberst gelegenn Ist); zob. Heinrich Karl Wilhelm Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Wriezen/O 1876. Th. 2, Bd. 9., s. 223.
  2. Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991, s. 327.


Bibliografia

  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Bd. 1., Stettin 1779.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin-Wriezen/O 1875. Th. 2, Bd. 8.
  • Berghaus H. K. W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Berlin- Wriezen/O 1876. Th. 2, Bd. 9.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Stettin Leon Sauniers Buchhandlung 1926.
  • C. Fredrich, Die Baugeschichte Stettins unter König Friedrich Wilhelm I W: BSt NF Bd. XXXI, Stettin 1929.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin 1991.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 - 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.

Zobacz także



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk