Osówka

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Osówka
Osówka
Strumień Osówka
Uchodzi do Odra
Miejsce ujścia Szczecin
Nazwa niemiecka Mühlenbach; Mühlenbachkanal
Lokalizacja źródła Lisia Góra (płd. stok), Osów
Długość 12,5
Dopływy Bystry Potok, Jasmundzka Struga, Warszewiec
Strumień Osówka koło Jeziora Goplana

Osówka (niem. Mühlenbach, Mühlenbachkanal) – struga w Szczecinie o długości 12,5 km. [1] [2]

Źródła Osówki znajdują się na wysokości 108 m n.p.m. na południowym stoku Lisiej Góry, na Wzgórzach Warszewskich, na obszarze zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Dolina Siedmiu Młynów i źródła strumienia Osówka”, w dzielnicy Osów, od której potok nosi używaną obecnie polską nazwę.

Przebieg

Początkowo płynie w kierunku zachodnim przez Dolinę Siedmiu Młynów (Siebenbachmühlental) w Lesie Arkońskim i przyjmuje tu prawostronny dopływ Jasmundzką Strugę. Po opuszczeniu Doliny Siedmiu Młynów potok skręca na południowy wschód, i płynąc w okolicy jeziora Głębokiego zasila przy okazji Staw Wędkarski. [3] Następnie Osówka przepływa przez Goplanę [4] [5], Arkonkę, Syrenie Stawy w Dolinie Niemierzyńskiej, gdzie częściowo płynie zakrytym kanałem aż do jeziora Rusałki w Parku Kasprowicza. Dalej na terenie Parku Kasprowicza i na obszarze zabudowy miejskiej ponownie płynie zakrytym kanałem, powstałym na przełomie XIX/XX wieku. Początek podziemnego kanału znajduje się przy ul. Słowackiego za mostkiem nad Jeziorem Rusałką, skąd płynie pod kamienicami przy ul. Wyzwolenia, następnie pod rondem Giedroycia i targowiskiem Manhattan przy ulicy Staszica, oraz pod garażami przy ul. Ofiar Oświęcimia i ciągiem ulicy 1 Maja w kierunku dawnej stoczni Warskiego, gdzie wpływa do rzeki Odry na terenie nie istniejącej już Stoczni Szczecińskiej.

Historia

Od XIII wieku strumień wykorzystywany był do nawadniania stawów młyńskich, których w tej dolinie od średniowiecza istniało siedem. Były to (patrząc w kierunku spływu tego cieku): Wyszyna (Obermühle), Łomot (Hagenmühle, zwany potocznie Klappmühle), Nagórnik (Strohmühle, później Bergmühle), Zacisze (Mutgebermühle), Uroczysko (Poppillionmühle, określany później niemiecką nazwą Schmetterlingsmühle), Ustronie (Sauersackmühle, nazywany także Kaisermühle), z zachowanymi do dzisiaj zabudowaniami dawnego młyna, oraz nieistniejący współcześnie Zazulin (Kuckuksmühle). Fakt ten znalazł odbicie w niemieckiej nazwie potoku, która w dosłownym tłumaczeniu oznacza młyński potok (Mühlenbach). W roku 1335 wymieniony jako Szemrzący Strumień, co niektórzy tłumaczą jako „Dzwoniący Potok” (Klingende Beke). Z czasem zwano go po prostu „Potok” (Beke, 1550), a także Osowski Potok (Wussowsche Bach, 1579, 1699), od pobliskiej wsi i lasu, przez który płynął. W czasach współczesnych zwano go „Potokiem Młynówka” (Mühlenbach). W XIX wieku górny odcinek Osówki, od źródeł do stawu młyna Wyszyna (Górny Staw) określany był jako Potok Krów lub Siedmiu Braci (Kuh-Bach, Sieben Brüder Bach). [6]
Na odcinku od jeziora Goplany do ujścia do rzeki Odry rozmieszczone były kolejne młyny: Młyn Piaskowy, Młyn Steinfurtha, Młyn Lübschego, Młyn Słodowy i Młyn Miedziany. Odcinek pomiędzy Młynem Słodowym a Młynem Miedzianym na przełomie XVIII/XIX wieku nazywany był Klingende Beek, a w pierwszej połowie XX wieku w wyniku prowadzonych prac kanalizacyjnych w tym rejonie potok od jez. Rusałka do rzeki Odry popłynął podziemnym kanałem pod nazwą Mühlenbachkanal.

W czerwcu 2006 roku w dolinie, częściowo wzdłuż Osówki, wytyczony został Polsko-Niemiecki Szlak Turystyczny „Siedem Młynów – Gubałówka” [7]

Przypisy

  1. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 1: Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5. 
  2. Raport o stanie miasta Szczecina (2004), s. 105.
  3. Staw ten ma także sztuczne podziemne połączenie z jez. Głębokim, które umożliwia zasilanie go podczas sezonowego obniżenia wysokości lustra wody.
  4. Aktualnie w rowie wodnym, którym dotychczas potok Osówka wpływał do Jeziora Goplana nie ma wody, strumień został odcięty na wysokości ulicy Miodowej (stan na 2013-09-30).
  5. Okazuje się, że odpowiedzialni za gospodarkę wodną w lasach szczecińskich pozwolili Osówce wpływać do Jeziora Goplana (stan na 2015-04-23).
  6. Zob.: Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926, s. 83; także Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243-1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak. Szczecin 1996. Bd. I, regest nr 107 z 1 lutego 1335, s. 332; Ludwik Brüggemann w opisie Pomorza Przedniego, w rozdziale o wodach, wymienia nazwę tego strumienia jako „Die Klinge” lub „klingende Becke” - Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preussischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Erster Theil. Stettin 1779, s. XXXXII (42).
  7. Projekt UE - Polsko-Niemiecki Szlak Turystyczny "Siedem Młynów - Gubałówka".

Zobacz też

Bibliografia

  • A. Adamczak: Województwo zachodniopomorskie – atrakcyjne szlaki turystyczne. Mały przewodnik krajoznawczy. Szczecin: 2000/2002. 
  • Adamczak A., Kucharski B. – Okolice Szczecina. Warszawa .
  • Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preussischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Erster Theil.. Stettin 1779.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 – 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.
  • Encyklopedia Szczecina pod red. Tadeusza Białeckiego. T. I. Szczecin 1999.
  • Stachak A. i inni, Zieleń Szczecina – ilustrowany przewodnik dendrologiczny. Szczecin 2000.



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk