Pałac Klasycystyczny: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 15: Linia 15:
 
'''Pałac Klasycystyczny''', a właściwie '''Pałac Velthusena''' nazywany tak od nazwiska pierwszego właściciela, [[Georg Christian Velthusen|Georga Christiana Velthusena]]; dwukondygnacyjna kamienica kupiecka, położona na narożniku ulic [[Ulica Staromłyńska|Staromłyńskiej]] i [[Ulica Łaziebna|Łaziebnej]]. Budynek pałacu zniszczony podczas bombardowania alianckiego w w nocy [[20 kwietnia|20]]/[[21 kwietnia]] [[1943]] roku, został odbudowany w latach [[1959]]-[[1962]] z przeznaczeniem na [[Zespół Szkół Muzycznych im. Feliksa Nowowiejskiego (Szczecin)|szkołę muzyczną]].
 
'''Pałac Klasycystyczny''', a właściwie '''Pałac Velthusena''' nazywany tak od nazwiska pierwszego właściciela, [[Georg Christian Velthusen|Georga Christiana Velthusena]]; dwukondygnacyjna kamienica kupiecka, położona na narożniku ulic [[Ulica Staromłyńska|Staromłyńskiej]] i [[Ulica Łaziebna|Łaziebnej]]. Budynek pałacu zniszczony podczas bombardowania alianckiego w w nocy [[20 kwietnia|20]]/[[21 kwietnia]] [[1943]] roku, został odbudowany w latach [[1959]]-[[1962]] z przeznaczeniem na [[Zespół Szkół Muzycznych im. Feliksa Nowowiejskiego (Szczecin)|szkołę muzyczną]].
 
== Historia ==
 
== Historia ==
Najstarsza wzmianka o parceli, na której mieszczą się zabudowania obecnego pałacu Velthusena pochodzi z [[1569]] roku, w którym książę [[Barnim IX/XI|Barnim XI]] wydał przywilej zezwalający [[Johann Eichorn|Johannowi Eichornowi]] na założenie w Szczecinie stałej oficyny drukarskiej i prowadzenie jej przez 12 lat, a także na zbudowanie młyna papierniczego. Zabudowania zakładu przetrwały w tym miejscu do połowy 1713 roku <ref>Ciągłość trwania oficyny drukarskiej w tym miejscu wynika m. in. z analizy informacji genealogicznych i powiązań rodzinnych spadkobierców i zarządzających drukarnią Johanna Eichorna: [[Andreas Kelner|Andreasa Kellnera]], [[Margaretha Kelner|Margarethy Kellner]], [[Samuel Kelner|Samuela Kellnera]], [[Georg Goetze|Georga Goetze]] i [[Daniel Starcke|Daniela Starcke]]; zob. G. Mohnike, ''Die Geschichte der Buchdrucker-Kunst in Pommern''. Verlag August Ferdinand Bülow. Stettin 1840, s. 15-17.</ref>, gdyż wskutek intensywnego ostrzału artyleryjskiego przez oblegające miasto wojska saskie i rosyjskie, zabudowania uległy całkowitemu zniszczeniu.  
+
Najstarsza wzmianka o parceli, na której mieszczą się zabudowania obecnego pałacu Velthusena pochodzi z [[1569]] roku, w którym książę [[Barnim IX/XI|Barnim XI]] wydał przywilej zezwalający [[Johann Eichorn|Johannowi Eichornowi]] na założenie w Szczecinie stałej oficyny drukarskiej i prowadzenie jej przez 12 lat, a także na zbudowanie młyna papierniczego. Zakład drukarski i zabudowania mieszkalne przetrwały w tym miejscu do połowy 1713 roku <ref>Ciągłość trwania oficyny drukarskiej w tym miejscu wynika m. in. z analizy informacji genealogicznych i powiązań rodzinnych spadkobierców i zarządzających drukarnią Johanna Eichorna: [[Andreas Kelner|Andreasa Kellnera]], [[Margaretha Kelner|Margarethy Kellner]], [[Samuel Kelner|Samuela Kellnera]], [[Georg Goetze|Georga Goetze]] i [[Daniel Starcke|Daniela Starcke]]; zob. G. Mohnike, ''Die Geschichte der Buchdrucker-Kunst in Pommern''. Verlag August Ferdinand Bülow. Stettin 1840, s. 15-17.</ref>, gdyż wskutek intensywnego ostrzału artyleryjskiego przez oblegające miasto wojska saskie i rosyjskie, uległy całkowitemu zniszczeniu <ref>Zob. [[Plan de la Ville Stettin Anno MDCCXXI|plan z 1721 roku]], na którym odpowiednim napisem zaznaczono obszary całkowicie zniszczone podczas bombardowania w czasie [[w:III wojna północna|wielkiej wojny północnej]] (''durch Bomben ruinirte Plätze'').</ref>.  
 
===Zabudowa parceli do XVIII wieku===
 
===Zabudowa parceli do XVIII wieku===
 
Z [[Szwedzki spis katastralny|katastru szwedzkiego]] spisanego w latach 1706-1707 wynika, że do początku XVIII wieku na narożnikowej parceli przy zbiegu ulicy [[Ulica Staromłyńska|Młyńkiej]] (''Mühlen Straße'') i [[Ulica Łaziebna|Małej Tkackiej]] (''Kleine Wollweberstraße'') wznosiły się dwa domy mieszczańskie,  kamienica Marii Elisabeth Evers, wdowy po ostatnim właścicielu oficyny drukarskiej [[Daniel Starcke|Danielu Starcke]] (nr 225), i kamienica kupca Samuela Barthsa (nr 226), natomiast wzdłuż ulicy Małej Tkackiej dwie budy,  dom wdowy po szewcu Wilhelmie Pegelow  (nr 262), i dom wdowy po browarniku Jacobie Dommer (nr 263).
 
Z [[Szwedzki spis katastralny|katastru szwedzkiego]] spisanego w latach 1706-1707 wynika, że do początku XVIII wieku na narożnikowej parceli przy zbiegu ulicy [[Ulica Staromłyńska|Młyńkiej]] (''Mühlen Straße'') i [[Ulica Łaziebna|Małej Tkackiej]] (''Kleine Wollweberstraße'') wznosiły się dwa domy mieszczańskie,  kamienica Marii Elisabeth Evers, wdowy po ostatnim właścicielu oficyny drukarskiej [[Daniel Starcke|Danielu Starcke]] (nr 225), i kamienica kupca Samuela Barthsa (nr 226), natomiast wzdłuż ulicy Małej Tkackiej dwie budy,  dom wdowy po szewcu Wilhelmie Pegelow  (nr 262), i dom wdowy po browarniku Jacobie Dommer (nr 263).

Wersja z 00:15, 7 cze 2015

STRONA W BUDOWIE

Pałac Klasycystyczny
Pałac Klasycystyczny
Pałac Velthusena
Nazwa niemiecka Wolkenhauersche Haus
Wcześniejsze nazwy Velthusensche Haus
Lokalizacja Staromłyńska 13
Projektant Carl Philipp Christian von Gontard [1]
Data budowy 1778-1780
[ Zobacz Pałac Klasycystyczny na mapie.]
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 13 z dnia 14 czerwca 1954[2]

Geolokalizacja: 53.426631,14.554404

Pałac Klasycystyczny, a właściwie Pałac Velthusena nazywany tak od nazwiska pierwszego właściciela, Georga Christiana Velthusena; dwukondygnacyjna kamienica kupiecka, położona na narożniku ulic Staromłyńskiej i Łaziebnej. Budynek pałacu zniszczony podczas bombardowania alianckiego w w nocy 20/21 kwietnia 1943 roku, został odbudowany w latach 1959-1962 z przeznaczeniem na szkołę muzyczną.

Historia

Najstarsza wzmianka o parceli, na której mieszczą się zabudowania obecnego pałacu Velthusena pochodzi z 1569 roku, w którym książę Barnim XI wydał przywilej zezwalający Johannowi Eichornowi na założenie w Szczecinie stałej oficyny drukarskiej i prowadzenie jej przez 12 lat, a także na zbudowanie młyna papierniczego. Zakład drukarski i zabudowania mieszkalne przetrwały w tym miejscu do połowy 1713 roku [3], gdyż wskutek intensywnego ostrzału artyleryjskiego przez oblegające miasto wojska saskie i rosyjskie, uległy całkowitemu zniszczeniu [4].

Zabudowa parceli do XVIII wieku

Z katastru szwedzkiego spisanego w latach 1706-1707 wynika, że do początku XVIII wieku na narożnikowej parceli przy zbiegu ulicy Młyńkiej (Mühlen Straße) i Małej Tkackiej (Kleine Wollweberstraße) wznosiły się dwa domy mieszczańskie, kamienica Marii Elisabeth Evers, wdowy po ostatnim właścicielu oficyny drukarskiej Danielu Starcke (nr 225), i kamienica kupca Samuela Barthsa (nr 226), natomiast wzdłuż ulicy Małej Tkackiej dwie budy, dom wdowy po szewcu Wilhelmie Pegelow (nr 262), i dom wdowy po browarniku Jacobie Dommer (nr 263).

Zabytek

Obiekt wpisany do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod numerem 13 (decyzja Kl.V-0/14/54 z dnia 14 czerwca 1954, nazwa na liście: pałac ob. szkoła muzyczna).

Przypisy

  1. Carl Fredrich, a także Bernhard Saal, wymieniając Karla Gontarda jako projektanta budynku, nie wykluczają jednocześnie jako architektów budowli któregoś z jego uczni, prawdopodobnie Georga Christiana Ungera lub Michaela Philippa Boumanna; por. C. Fredrich, Das Haus Luisenstraße Nr. 13. W: Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Jg. 37/ H. 3/4, 1923. Stettin 1923, s. 12, także B. Saal, Alt-Stettin. Eine Stadt preussischen Stiles. Ein Beitrag zur Geschichte des städtischen Wohnhauses. Ostsee-Druckerei und Verlag. Stettin 1930, s. 101.
  2. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  3. Ciągłość trwania oficyny drukarskiej w tym miejscu wynika m. in. z analizy informacji genealogicznych i powiązań rodzinnych spadkobierców i zarządzających drukarnią Johanna Eichorna: Andreasa Kellnera, Margarethy Kellner, Samuela Kellnera, Georga Goetze i Daniela Starcke; zob. G. Mohnike, Die Geschichte der Buchdrucker-Kunst in Pommern. Verlag August Ferdinand Bülow. Stettin 1840, s. 15-17.
  4. Zob. plan z 1721 roku, na którym odpowiednim napisem zaznaczono obszary całkowicie zniszczone podczas bombardowania w czasie wielkiej wojny północnej (durch Bomben ruinirte Plätze).

Bibliografia

  • Mohnike, G., Die Geschichte der Buchdrucker-Kunst in Pommern. Verlag August Ferdinand Bülow. Stettin 1840.
  • Fredrich C., Das Haus Luisenstraße Nr. 13. W: Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Jg. 37/ H. 3/4, 1923. Stettin 1923.
  • Kohte J., Das Haus in Stettin Luisenstr. 13. W: Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Jg. 39/ H. 6, 1925. Stettin 1925.
  • Kohte, J., Nochmals das Haus in Stettin Luisenstr. 13. W: Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Jg. 42/ H. 4, 1928. Stettin 1928.
  • SaalB. B., Alt-Stettin. Eine Stadt preussischen Stiles. Ein Beitrag zur Geschichte des städtischen Wohnhauses. Ostsee-Druckerei und Verlag. Stettin 1930.

Zobacz też

Zespół Szkół Muzycznych im. Feliksa Nowowiejskiego (Szczecin)



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk