Pałac Klasycystyczny: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 30: Linia 30:
 
* [http://greif.uni-greifswald.de/geogreif/?p=4552&coll_id=71 Landesarchiv Greifswald, Matrikelkarten der Schwedischen Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709: Text- und Beschreibungsbände, Band 68 = Stettin]
 
* [http://greif.uni-greifswald.de/geogreif/?p=4552&coll_id=71 Landesarchiv Greifswald, Matrikelkarten der Schwedischen Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709: Text- und Beschreibungsbände, Band 68 = Stettin]
 
== Zobacz też ==
 
== Zobacz też ==
[[Zespół Szkół Muzycznych im. Feliksa Nowowiejskiego (Szczecin)]]
+
* [[Zespół Szkół Muzycznych im. Feliksa Nowowiejskiego (Szczecin)]]
  
 
{{Autor|[[User:Schulz|Jan Iwańczuk]]}}
 
{{Autor|[[User:Schulz|Jan Iwańczuk]]}}

Wersja z 18:42, 19 cze 2015

STRONA W BUDOWIE

Pałac Klasycystyczny
Pałac Klasycystyczny
Pałac Velthusena
Nazwa niemiecka Wolkenhauersche Haus
Wcześniejsze nazwy Velthusensche Haus
Lokalizacja Staromłyńska 13
Projektant Carl Philipp Christian von Gontard [1]
Data budowy 1778-1780
[ Zobacz Pałac Klasycystyczny na mapie.]
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 13 z dnia 14 czerwca 1954[2]

Geolokalizacja: 53.426631,14.554404

Pałac Klasycystyczny, a właściwie Pałac Velthusena nazywany tak od nazwiska pierwszego właściciela, Georga Christiana Velthusena; dwukondygnacyjna kamienica kupiecka, położona na narożniku ulic Staromłyńskiej i Łaziebnej. Budynek pałacu zniszczony podczas bombardowania alianckiego w w nocy 20/21 kwietnia 1943 roku, został odbudowany w latach 1959-1962 z przeznaczeniem na szkołę muzyczną.

Historia

Najstarsza wzmianka o parceli, na której mieszczą się zabudowania obecnego pałacu Velthusena pochodzi z 1569 roku, w którym książę Barnim XI wydał przywilej zezwalający Johannowi Eichornowi na założenie w Szczecinie stałej oficyny drukarskiej i prowadzenie jej przez 12 lat, a także na zbudowanie młyna papierniczego. Zakład drukarski i zabudowania mieszkalne przetrwały w tym miejscu do połowy 1713 roku [3], gdyż wskutek intensywnego ostrzału artyleryjskiego przez oblegające miasto wojska saskie i rosyjskie, uległy całkowitemu zniszczeniu [4].

Zabudowa parceli do XVIII wieku

Z dokumentu dotyczącego roztrzygnięcia sporu przeora Teyno z kościoła św. Jakuba z plebanem Johannem, proboszczem kościoła św. Piotra i Pawła, o granice parafii dowiadujemy się, że przyszła parcela pałacu Velthusena w 1268 roku położona była naprzeciw zabudowań Heinricha v. Schonenwerdera usytuowanych na przeciwległym narożniku przy drodze przęcławskiej, przebiegającej po osi ulicy Staromłyńskiej w kierunku Bramy Młyńskiej. [5] Natomiast z katastru szwedzkiego spisanego w latach 1706-1707 wynika, że do początku XVIII wieku na narożnikowej parceli przy zbiegu ulicy Młyńkiej (Mühlen Straße) i Małej Tkackiej (Kleine Wollweberstraße) wznosiły się dwa domy mieszczańskie, kamienica Marii Elisabeth Evers, wdowy po ostatnim właścicielu oficyny drukarskiej Danielu Starcke (parcela nr 225), i kamienica należąca jeszcze w 1659 roku do Emanuela Maya, a następnie po 1704 zakupiona przez kupca winnego Samuela Barthsa pochodzącego z Barlinka (parcela nr 226), natomiast wzdłuż ulicy Małej Tkackiej dwie budy, dom wdowy po szewcu Wilhelmie Pegelow (parcela nr 262), i dom wdowy po browarniku Jacobie Dommers (parcela nr 263). [6]

Zabytek

Obiekt wpisany do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków pod numerem 13 (decyzja Kl.V-0/14/54 z dnia 14 czerwca 1954, nazwa na liście: pałac ob. szkoła muzyczna).

Przypisy

  1. Carl Fredrich, a także Bernhard Saal, wymieniając Karla Gontarda jako projektanta budynku, nie wykluczają jednocześnie jako architektów budowli któregoś z jego uczni, prawdopodobnie Georga Christiana Ungera lub Michaela Philippa Boumanna; por. C. Fredrich, Das Haus Luisenstraße Nr. 13. W: Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Jg. 37/ H. 3/4, 1923. Stettin 1923, s. 12, także B. Saal, Alt-Stettin. Eine Stadt preussischen Stiles. Ein Beitrag zur Geschichte des städtischen Wohnhauses. Ostsee-Druckerei und Verlag. Stettin 1930, s. 101.
  2. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  3. Ciągłość trwania oficyny drukarskiej w tym miejscu wynika m. in. z analizy informacji genealogicznych i powiązań rodzinnych spadkobierców i zarządzających drukarnią Johanna Eichorna: Andreasa Kellnera, Margarethy Kellner, Samuela Kellnera, Georga Goetze i Daniela Starcke; zob. G. Mohnike, Die Geschichte der Buchdrucker-Kunst in Pommern. Verlag August Ferdinand Bülow. Stettin 1840, s. 15-17.
  4. Zob. plan z 1721 roku, na którym odpowiednim napisem zaznaczono obszary całkowicie zniszczone podczas bombardowania w czasie wielkiej wojny północnej (durch Bomben ruinirte Plätze).
  5. Zob. PUB II, dok. nr 865 z 23 lipca 1268 r., s. 196 i n.; obecnie w miejscu dawnego domu Heinricha v. Schonenwerdera stoi narożny budynek przy ulicy Staromłyńskiej nr 18 (dawna Luisenstraße Nr. 14-15, a wcześniej Mühlenstraße Nr. 757-756).
  6. Zob. Landesarchiv Greifswald, Matrikelkarten der Schwedischen Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709: Text- und Beschreibungsbände, Band 68 = Stettin, s. 588-589; także C. Fredrich, Das Haus Luisenstraße Nr. 13..., op. cit., s. 10.

Bibliografia

  • Mohnike, G., Die Geschichte der Buchdrucker-Kunst in Pommern. Verlag August Ferdinand Bülow. Stettin 1840.
  • Fredrich C., Das Haus Luisenstraße Nr. 13. W: Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Jg. 37/ H. 3/4, 1923. Stettin 1923.
  • Kohte J., Das Haus in Stettin Luisenstr. 13. W: Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Jg. 39/ H. 6, 1925. Stettin 1925.
  • Kohte, J., Nochmals das Haus in Stettin Luisenstr. 13. W: Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde, Jg. 42/ H. 4, 1928. Stettin 1928.
  • SaalB. B., Alt-Stettin. Eine Stadt preussischen Stiles. Ein Beitrag zur Geschichte des städtischen Wohnhauses. Ostsee-Druckerei und Verlag. Stettin 1930.
  • Landesarchiv Greifswald, Matrikelkarten der Schwedischen Landesaufnahme von Vorpommern 1692-1709: Text- und Beschreibungsbände, Band 68 = Stettin

Zobacz też



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk