Ryszard Pietruski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Nie pokazano 43 wersji utworzonych przez 3 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
__NOTOC__{{Osoba infobox
__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Ryszard Pietruski
|osoba=Ryszard Pietruski
|funkcja=aktor, reżyser, scenarzysta
|funkcja=aktor, reżyser, scenarzysta
Linia 12: Linia 13:
|lata_dzialalnosci =  
|lata_dzialalnosci =  
|tytuly=
|tytuly=
|narodowosc=polska
|narodowosc=
|pseudonim=
|pseudonim=
}}
}}
'''Ryszard Pietruski''' '''(1922-1996)''' – aktor, reżyser, scenarzysta
'''Ryszard Pietruski''' '''(1922-1996)''' – aktor, reżyser, scenarzysta
<br/><br/>
<br /><br />
== Życiorys ==
== Życiorys ==
''' Ryszard Pietruski''' urodził się [[7 października]] [[1922]] roku w Wyszecinie koło Wejherowa. Dzieciństwo i młodość spędził we Lwowie, gdzie uczęszczał do III Gimnazjum Męskiego im. Króla Stefana Batorego.  
''' Ryszard Pietruski''' urodził się [[7 października]] [[1922]] roku w Wyszecinie koło Wejherowa. Dzieciństwo i młodość spędził we Lwowie, gdzie uczęszczał do III Gimnazjum Męskiego im. Króla Stefana Batorego.  


Podczas okupacji niemieckiej pracował jako kelner. Po ponownym zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną (1944), wstąpił do wojska polskiego. Był żołnierzem 4 Dywizji Piechoty. Uczestniczył w walkach o Warszawę i w bitwie o Kołobrzeg. W czasie walk na Wale Pomorskim w lutym 1945 roku został uznany za poległego. Przez resztę życia przechowywał zdjęcie symbolicznego grobu w Złotowie.  
Podczas okupacji niemieckiej pracował jako kelner. Po ponownym zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną (1944), wstąpił do wojska polskiego. Był żołnierzem 4 Dywizji Piechoty. Uczestniczył w wyzwalaniu Warszawy. W czasie walk na Wale Pomorskim w lutym [[1945]] roku został uznany za poległego. Przez resztę życia przechowywał zdjęcie symbolicznego grobu w Złotowie, miejsca jego rzekomej śmierci. W marcu tego samego roku brał udział w bitwie o [[Kołobrzeg]].


W latach 1945-1946 był słuchaczem Szkoły Dramatycznej Janusza Strachockiego. W 1948 roku zdał w tej szkole aktorski egzamin eksternistyczny. Zadebiutował w 1947 roku w Teatrze Domu Wojska Polskiego w Warszawie. Później grał w Teatrze Miejskim im. Stefana Jaracza w Olsztynie (sez. 1947/48), Teatrze im. Stefana Żeromskiego w Kielcach-Radomiu (1948-1950) i Teatrze Dzieci Warszawy (1950).  
W latach 1945-1946 był słuchaczem Szkoły Dramatycznej Janusza Strachockiego. W 1948 roku zdał w tej szkole aktorski egzamin eksternistyczny. Zadebiutował w 1947 roku w Teatrze Domu Wojska Polskiego w Warszawie. Później grał w Teatrze Miejskim im. Stefana Jaracza w Olsztynie (sez. 1947/48), Teatrze im. Stefana Żeromskiego w Kielcach-Radomiu (1948-1950) i Teatrze Dzieci Warszawy (1950).  


W 1950 roku przyjechał do '''Szczecina''', gdzie początkowo został aktorem [[Państwowy Teatr Polski|Państwowego Teatru Polskiego]], a po reorganizacji scen szczecińskich, [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]].
W 1950 roku przyjechał do '''[[Szczecin|Szczecina]]''', gdzie początkowo został aktorem [[Państwowy Teatr Polski|Państwowego Teatru Polskiego]], a po reorganizacji scen szczecińskich, [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] (do 30 września 1955). Blisko współpracował z lokalną rozgłośnią radiową. Był autorem tekstów, wykonawcą i reżyserem interwencyjno-satyrycznego cyklu ''[[Sieć mikrofonowa (radio)|Sieć mikrofonowa]]'' oraz późniejszego ''[[Radiokuter (radio)|Radiokutra]]. Wspólnie z rozgłośnią oraz aktorem [[Konrad Strycharczyk|Konradem Strycharczykiem]] organizował imprezy z cyklu ''Bawmy się razem'', które dały początek słynnej radiowej ''Zgaduj zgaduli'' Andrzeja Rokity i Wacława Przybylskiego.
Do Szczecina powracał kilkakrotnie. W 1964 roku wziął udział w realizacji zdjęć do filmu ''[[Rachunek sumienia]]'' według powieści [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] ''[[Dzień siódmy i znowu pierwszy]]''. W filmie, którego akcja rozgrywa się w powojennym Szczecinie, zagrał Majora Pawła. W 1970 roku wystąpił w programie rozrywkowym ''[[Zapraszamy na pół czarnej]]'' zrealizowanym w Szczecinie z udziałem popularnych artystów polskiej sceny i estrady. W 1994 roku uczestniczył w benefisie [[Walerian Pawłowski|Waleriana Pawłowskiego]] w sali Opery i Operetki na [[Zamek Książąt Pomorskich|Zamku Książąt Pomorskich]]. Współpracował z rozgłośnią Polskiego Radia m.in. przy realizacji słynnego Radiokutra, a także z Estradą Szczecińską. Występował w kabarecie „Ponury Zalew”, prowadził imprezy z cyklu ''Bawmy się razem''.
 
Po opuszczeniu [[Szczecin|Szczecina]] do miasta powracał wielokrotnie, m.in. w sztuce ''Przedszkole miłości'' z zespołem Teatru im. Słowackiego w Krakowie (1958). W grudniu 1960 roku prowadził konferansjerkę w koncercie z okazji jubileuszu piętnastolecia Rozgłośni Szczecińskiej PR, który emitowany był w ogólnopolskim programie I PR. W 1964 roku wziął udział w realizacji zdjęć do filmu ''[[Rachunek sumienia (film)|Rachunek sumienia]]'' według powieści [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] ''[[Dzień siódmy i znowu pierwszy]]''. W filmie, którego akcja rozgrywa się w powojennym Szczecinie, zagrał Majora Pawła. W 1970 roku wystąpił w programie rozrywkowym ''[[Zapraszamy na pół czarnej (TV)|Zapraszamy na pół czarnej]]'' zrealizowanym w [[Szczecin|Szczecinie]] z udziałem popularnych artystów polskiej sceny i estrady. W 1994 roku uczestniczył w benefisie [[Walerian Pawłowski|Waleriana Pawłowskiego]] w sali Opery i Operetki na [[Zamek Książąt Pomorskich|Zamku Książąt Pomorskich]]. Współpracował blisko z Estradą Szczecińską. Występował w kabarecie „Ponury Zalew”.  


Póżniej występował w wielu teatrach na terenie całego kraju, m. in. w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie (1955-1959) oraz w warszawskich teatrach Klasycznym (1959-1965) i Dramatycznym (1965-1979).  
Później występował w wielu teatrach na terenie całego kraju, m. in. w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie (1955-1959) oraz w warszawskich teatrach Klasycznym (1959-1965) i Dramatycznym (1965-1979).  


W roku 1978 objął stanowisko dyrektora naczelnego Operetki Warszawskiej. Rok później został także dyrektorem artystycznym tej sceny. Z Operetką związany był do 1988 roku.
W roku 1978 objął stanowisko dyrektora naczelnego Operetki Warszawskiej (Teatr Muzyczny Roma). Rok później został także dyrektorem artystycznym tej sceny, z którą związany był do 1988 roku.


Od 1976 roku był współorganizatorem i jednym z wykonawców corocznych spektakli cyrkowych „Artyści Dzieciom”.
Od 1976 roku był współorganizatorem i jednym z wykonawców corocznych spektakli cyrkowych „Artyści Dzieciom”.
[[Plik:rachunek_sumienia17.jpg|400px|thumb|right|[[Ryszard Pietruski]] jako Major Paweł w filmie ''[[Rachunek sumienia]]'']]
[[Plik:rachunek_sumienia17.jpg|400px|thumb|right|[[Ryszard Pietruski]] jako Major Paweł w filmie ''[[Rachunek sumienia (film)|Rachunek sumienia]]'']]
 
W połowie lat pięćdziesiątych zadebiutował na ekranie. Był cenionym odtwórcą charakterystycznych ról drugoplanowych. Często grał postaci o plebejskim rodowodzie, przestępców, milicjantów, wojskowych. Zagrał w kilkudziesięciu obrazach fabularnych i telewizyjnych, m.in. w ''Pigułkach dla Aurelii'' i ''Popiele i diamencie'' (1958), ''Zobaczymy sie w niedzielę'' (1959), ''Szczęściarzu Antonim'' (1960), ''Nikt nie woła'' (1960), ''Dwóch panach N'' (1961), ''Gangsterach i filantropach'' (1962), ''Ostatnim kursie'' (1963), ''Prawie i pięści'' (1964), ''Barwach walik'' (1965), ''Chudym i innych'' (1966), ''Cześć kapitanie'' i ''Gdzie jest trzeci król'' (1967), ''Człowieku z M-3'' (1968), ''Rejsie'' (1970), ''Złotym kole'' i ''Epilogu norymberskim'' (1971), ''Brunecie wieczorową porą'' (1976), ''Arii dla atlety'' (1979), ''Grzechach dzieciństwa'' (1980), ''Yokohamie'' (1981), ''Pajęczynie'' (1982), ''Smażalnia story'' (1984), ''Europa, Europa'' (1990), ''Seszelach'' (1990), ''Psach'' (1992), ''Lepiej być piękną i bogatą'' (1993), ''Szczurze'' (1994), ''Wirusie'' (1996). 


Wystąpił też w serialach ''Stawka większa niż życie '' (1967-1968), ''Do przerwy 0:1'' (1969), ''Wakacje z duchami'' (1970), ''Doktor Ewa'' (1970)''Czarne chmury'' (1973), ''Najważniejszy dzień życia'' (1974), ''Czterdziestolatek'' (1974-1977), ''Alternatywy 4'' (1983), ''Czterdziestolatek - dwadzieścia lat później'' (1993).
W połowie lat pięćdziesiątych zadebiutował na ekranie. Był cenionym odtwórcą charakterystycznych ról drugoplanowych. Często grał postaci o plebejskim rodowodzie, przestępców, milicjantów, wojskowych. Zagrał w kilkudziesięciu obrazach fabularnych i telewizyjnych, m.in. w ''Pigułkach dla Aurelii'' i ''Popiele i diamencie'' (1958), ''Zobaczymy się w niedzielę'' (1959), ''Szczęściarzu Antonim'' (1960), ''Nikt nie woła'' (1960), ''Dwóch panach N'' (1961), ''Gangsterach i filantropach'' (1962), ''Ostatnim kursie'' (1963), ''Prawie i pięści'' (1964), ''Barwach walki'' (1965), ''Chudym i innych'' (1966), ''Cześć kapitanie'' i ''Gdzie jest trzeci król'' (1967), ''Człowieku z M-3'' (1968), ''Rejsie'' (1970), ''Złotym kole'' i ''Epilogu norymberskim'' (1971), ''Brunecie wieczorową porą'' (1976), ''Arii dla atlety'' (1979), ''Grzechach dzieciństwa'' (1980), ''Yokohamie'' (1981), ''Pajęczynie'' (1982), ''Smażalnia story'' (1984), ''Europa, Europa'' (1990), ''Seszelach'' (1990), ''Psach'' (1992), ''Lepiej być piękną i bogatą'' (1993), ''Szczurze'' (1994) i w ''Wirusie'' (1996).


Był autorem scenariuszy do filmów i seriali telewizyjnych, m.in. ''Wilczy bilet'' (1964), ''Ojciec'' (1967), ''Kryształ'' i ''Portfel'' (1971), ''Wizyta'' (1972). Przypisuje mu się także współautorstwo scenariusza do popularnego serialu ''Czarne chmury'' (figuruje w napisach), choć według niepotwierdzonych źródeł autorem scenariusza był Ludwik Kalkstein, współpracujący z gestapo oficer polskiego podziemia, skazany po wojnie przez sąd na dożywocie m.in. pod zarzutem wydania gen. Grota-Roweckiego.
Wystąpił też w popularnych serialach ''Stawka większa niż życie '' (1967-1968), ''Do przerwy 0:1'' (1969), ''Wakacje z duchami'' (1970), ''Doktor Ewa'' (1970), ''Czarne chmury'' (1973), ''Najważniejszy dzień życia'' (1974), ''Czterdziestolatek'' (1974-1977), ''Alternatywy 4'' (1983), ''Czterdziestolatek - dwadzieścia lat później'' (1993).


Był autorem scenariuszy do filmów i seriali telewizyjnych, m.in. ''Wilczy bilet'' (1964), ''Ojciec'' (1967), ''Kryształ'' i ''Portfel'' (1971), ''Wizyta'' (1972). Przypisuje mu się także współautorstwo scenariusza do popularnego serialu ''Czarne chmury'' (figuruje w napisach), choć według niepotwierdzonych źródeł autorem scenariusza był Ludwik Kalkstein, współpracujący z gestapo oficer polskiego podziemia, skazany po wojnie przez sąd na dożywocie m.in. pod zarzutem wydania Niemcom gen. Grota-Roweckiego.


Był pierwszym mężem aktorki [[Maria Homerska|Marii Homerskiej]], z którą miał córkę Magdalenę.  
Był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną, aktorką [[Maria Homerska|Marią Homerską]], miał córkę Magdalenę. Drugą żoną była Hanna Buczkowska-Pietruska, architekt.  


Zmarł [[14 września]] [[1996]] w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach.
Zmarł [[14 września]] [[1996]] roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach (kw. G-14).
<br/><br/>
<br /><br />


== Twórczość artystyczna (Szczecin) ==
== Twórczość artystyczna (Szczecin) ==
== Teatr ==
== Teatr ==
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
Linia 69: Linia 68:
|Rubikon   
|Rubikon   
|Flora Bieńkowska
|Flora Bieńkowska
|Tadeusz Żuchniewski
|[[Tadeusz Żuchniewski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska   
|asystent reżysera, obsada aktorska   
|Andrzej  
|Andrzej  
Linia 84: Linia 83:
|-  
|-  
|Tu jest nasz dom (wodewil w 2 aktach)
|Tu jest nasz dom (wodewil w 2 aktach)
|[[Janusz Cegiełła]], [[Bolesław Rajkowski]] (autorzy układu), Edmund Borowski, Zygmunt Rychter, [[Romuald Żyliński]] (muzyka)
|[[Janusz Cegiełła]], [[Bolesław Rajkowski]] (autorzy układu), [[Edmund Borowski]], [[Zygmunt Rychter]], [[Romuald Żyliński]] (muzyka)
|'''Ryszard Pietruski'''
|'''Ryszard Pietruski'''
|reżyseria
|reżyseria
Linia 178: Linia 177:
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)  
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)  
|20 grudnia 1954
|20 grudnia 1954
|-
|Ponury zalew (z cyklu: ''Szczecińskie Wieczory Satyryczne'')
|[[Henryk Livor-Piotrowski]] i [[Ryszard Pietruski]] (oprac. tekstów)
|
|oprac. tekstów, obsada aktorska
|
|Państwowe Przedsiębiorstwo Imprez Estradowych, Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1955
|-  
|-  
|Cyrulik sewilski  
|Cyrulik sewilski  
Linia 195: Linia 202:
|1 czerwca 1955
|1 czerwca 1955
|-  
|-  
|Przedszkole miłości
|Leopold Borell
|Lidia Zamkow
|obsada aktorska
|Karol
|występy gościnne Teatru im. J. Słowackiego z Krakowa
|1 sierpnia 1958 (sala Teatru Polskiego)
|-
|}
|}
<br/><br/>


== Zdjęcia ze spektakli ==
<br /><br />
<gallery widths=330 heights= 370 perrow=3>
== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 300 perrow=3>
Plik:Fleszar1a.jpg|[[Rajmund Fleszar]] (Zaurbek), '''Ryszard Pietruski''' (Uari) i [[Danuta Kolaszyńska]] (Dego) w ''Konkurentach'' (1952) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Fleszar1a.jpg|[[Rajmund Fleszar]] (Zaurbek), '''Ryszard Pietruski''' (Uari) i [[Danuta Kolaszyńska]] (Dego) w ''Konkurentach'' (1952) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Fogiel_Aleksander03.jpg|'''Ryszard Pietruski''' (Koczkariew) i [[Aleksander Fogiel]] (Podkolesin) w ''Ożenku'' (1952)
Plik:Fogiel_Aleksander03.jpg|'''Ryszard Pietruski''' (Koczkariew) i [[Aleksander Fogiel]] (Podkolesin) w ''Ożenku'' (1952)
Plik:Pietruski_Ryszard02a.jpg|Witold Skaruch (Hr. Fantazy Dafnicki) i '''Ryszard Pietruski''' (Rzecznicki) w ''Fantazym'' (1953)
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 370 perrow=3>
Plik:Drac_Jadwiga05a.jpg|'''Ryszard Pietruski''' (Astrow) i [[Jadwiga Drac]] w ''Wujaszku Wani'' (1954) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Drac_Jadwiga05a.jpg|'''Ryszard Pietruski''' (Astrow) i [[Jadwiga Drac]] w ''Wujaszku Wani'' (1954) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
</gallery>
</gallery>
<br/><br/>
<br /><br />


== Radio ==
== Radio ==
Linia 226: Linia 244:
|13 listopada 1955
|13 listopada 1955
|-
|-
|}
|}
<br/><br/>
<br /><br />


== Nagrody i wyróżnienia ==
== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1968''' – Złoty Ekran za scenariusz filmu ''Ojciec'' w reż. Jerzego Hoffmana
* '''1968''' – Złoty Ekran za scenariusz filmu ''Ojciec'' w reż. Jerzego Hoffmana
* '''1971''' – wyróżnienie w konkursie na widowisko dla telewizyjnego Teatru Młodego Widza za sztukę ''Wózek'' (razem z Maciejem Zimińskim)
* '''1971''' – wyróżnienie w konkursie na widowisko dla telewizyjnego Teatru Młodego Widza za sztukę ''Wózek'' (razem z Maciejem Zimińskim)
<br/><br/>
<br /><br />


== Odznaczenia ==
== Odznaczenia ==
Linia 245: Linia 260:
* '''1977''' – Zasłużony Działacz Kultury
* '''1977''' – Zasłużony Działacz Kultury
* '''1984''' – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
* '''1984''' – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
<br/><br/>
<br /><br />


== Z prasy teatralnej ==
== Z prasy teatralnej ==
* ''(...) Dużym wydarzeniem w życiu kulturalnym Szczecina stało się wystawienie w Teatrze Współczesnym dramatu Maksyma Gorkiego „Mieszczanie”. Jest to pierwsze przedstawienie Gorkiego w tym mieście, zrealizowane przez [[Emil Chaberski|Emila Chaberskiego]], który sztuka tą rozpoczął swą współpracę ze scenami szczecińskimi. Prasa szczecińska ocenia przedstawienie „Mieszczan” jako jedno z najpoważniejszych osiągnięć artystycznych swojej sceny, podkreślając właściwą realizację sztuki, tak przez reżyserię [[Emil Chaberski|Chaberskiego]], jak i odtwórców poszczególnych postaci dramatu, a pośród nich: [[Jan Daszewski|Jana Daszewskiego]] (Bezsiemionow), [[Roman Cirin|Romana Cirina]] (Tietieriew), [[Rajmund Fleszar|Rajmunda Fleszara]] (Nił), Ryszarda Pietruskiego (Piotr), [[Maria Homerska|Marii Homerskiej]] (Helena), [[Sabina Mielczarek|Sabiny Mielczarek]] (Tatiana), [[Zofia Tokarzewska|Zofii Tokarzewskiej]] (Akulina Iwanowna). Oprawa scenograficzna Feldmanna.'' '''(„Teatr” 1952 nr 4, s.25)'''
* ''(...) Dużym wydarzeniem w życiu kulturalnym [[Szczecin|Szczecina]] stało się wystawienie w Teatrze Współczesnym dramatu Maksyma Gorkiego „Mieszczanie”. Jest to pierwsze przedstawienie Gorkiego w tym mieście, zrealizowane przez [[Emil Chaberski|Emila Chaberskiego]], który sztuką tą rozpoczął swą współpracę ze scenami szczecińskimi. Prasa szczecińska ocenia przedstawienie „Mieszczan” jako jedno z najpoważniejszych osiągnięć artystycznych swojej sceny, podkreślając właściwą realizację sztuki, tak przez reżyserię [[Emil Chaberski|Chaberskiego]], jak i odtwórców poszczególnych postaci dramatu, a pośród nich: [[Jan Daszewski|Jana Daszewskiego]] (Bezsiemionow), [[Roman Cirin|Romana Cirina]] (Tietieriew), [[Rajmund Fleszar|Rajmunda Fleszara]] (Nił), Ryszarda Pietruskiego (Piotr), [[Maria Homerska|Marii Homerskiej]] (Helena), Sabiny Mielczarek (Tatiana), [[Zofia Tokarzewska|Zofii Tokarzewskiej]] (Akulina Iwanowna). Oprawa scenograficzna Feldmanna.'' '''(„Teatr” 1952 nr 4, s.25)'''


* ''(...) Wiele szczerego żaru miał Ryszard Pietruski w roli Carlosa. Przy pewnych dostrzegalnych brakach aktorskiego rzemiosła reprezentuje on jednak pod tym względem tyle umiejętności, że stać go na stopniowe rozwijanie roli do końca; najbardziej jednak zwracał w jego grze uwagę rzadki na naszych scenach dar bezpośredniego patosu, w wielu momentach budzący żywe wzruszenie.'' '''(Edward Csató, ''Z okazji „Don Carlosa” w Szczecinie'', „Teatr” 1953 nr 14 s. 11)'''
* ''(...) Wiele szczerego żaru miał Ryszard Pietruski w roli Carlosa. Przy pewnych dostrzegalnych brakach aktorskiego rzemiosła reprezentuje on jednak pod tym względem tyle umiejętności, że stać go na stopniowe rozwijanie roli do końca; najbardziej jednak zwracał w jego grze uwagę rzadki na naszych scenach dar bezpośredniego patosu, w wielu momentach budzący żywe wzruszenie.'' '''(Edward Csató, ''Z okazji „Don Carlosa” w Szczecinie'', „Teatr” 1953 nr 14 s. 11)'''


* ''(...) Co prawda już i w szczecińskim „Bosmanie z >Bajki<” młody, ze wszech miar interesujący artysta, Ryszard Pietruski do swej szczerej komediowej gry dorzucał też szczęśliwe próby należytego uwokalnienia roli.'' '''Mikołaj Pszonka, ''W teatrach szczecińskich'', „Teatr” 1954 nr 4, s.5)'''
* ''(...) Co prawda już i w szczecińskim „Bosmanie z >Bajki<” młody, ze wszech miar interesujący artysta, Ryszard Pietruski do swej szczerej komediowej gry dorzucał też szczęśliwe próby należytego uwokalnienia roli.'' '''Mikołaj Pszonka, ''W teatrach szczecińskich'', „Teatr” 1954 nr 4, s.5)'''
<br/><br/>
<br /><br />


== Źródła ==
== Ciekawostki ==
==== Bibliografia ====
[[Plik:MiZnr13_19830331a.jpg|400px|thumb|right|Dedykacja dla czytelników tygodnika „Morze i Ziemia” (nr 13 z dn. 31 marca 1983)]]
* ''Encyklopedia kina'' (pod red. Tadeusza Lubelskiego, autorka hasła Katarzyna Załuska), Wyd. Biały Kruk, Kraków 2003
* Z pobytem Ryszarda Pietruskiego w [[Szczecin|Szczecinie]] wiąże się anegdota. Znany, lubiany i ceniony przez publiczność aktor zazwyczaj jeździł po mieście taksówkami na kredyt. W dniu wypłaty przed gmachem teatru zatrzymywał się sznur samochodów, a Pietruski wychodząc przed budynek oddawał taksówkarzom całą swoją gażę, mówił ''Podzielcie się, panowie''
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. II P-Ż (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła Ryszard Markow), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965


==== Inne ====
* W numerze 13 tygodnika „Morze i Ziemia” z 31 marca 1983 roku ukazał się wywiad z Ryszardem Pietruskim, w którym aktor wspomina swój debiut teatralny w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie
<br /><br />
* Strona internetowa PWSFTViT w Łodzi
* Fotografie ze zbiorów ZASP w Szczecinie i prof. Marka Nowickiego
<br/><br/>


{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
== Bibliografia ==
* ''Encyklopedia kina'', (pod red. Tadeusza Lubelskiego, autorka hasła Katarzyna Załuska), Biały Kruk, Kraków 2003
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. II P-Ż (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2000
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wyd. Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa”, Poznań 1965


== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://www.e-teatr.pl/ Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* [http://www.filmschool.lodz.pl/ Strona internetowa PWSFTviT w Łodzi]
* Fotografie ze zbiorów prof. Marka Nowickiego i ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
<br/>
{{AutorP|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Pietruski, Ryszard }}
{{DEFAULTSORT: Pietruski, Ryszard }}
[[Kategoria:Ludzie kultury]]
[[Kategoria:Ludzie kultury]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
Linia 286: Linia 304:
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:KP3]]
[[Kategoria:Pomeranica]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Pomeranica - Teatr]]
[[Kategoria:Pomeranica - Biografie]]
[[Kategoria:Pomeranica - Aktorzy]]
[[Kategoria:Pomeranica - Kultura]]
[[Kategoria:Pomeranica FB 2015]]

Wersja z 00:50, 17 lis 2021

Ryszard Pietruski
aktor, reżyser, scenarzysta
brak zdjecia
Data urodzenia 7 października 1922
Miejsce urodzenia Wyszecin
Data śmierci 14 września 1996
Miejsce śmierci Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Komunalny na Powązkach w Warszawie


Ryszard Pietruski (1922-1996) – aktor, reżyser, scenarzysta

Życiorys

Ryszard Pietruski urodził się 7 października 1922 roku w Wyszecinie koło Wejherowa. Dzieciństwo i młodość spędził we Lwowie, gdzie uczęszczał do III Gimnazjum Męskiego im. Króla Stefana Batorego.

Podczas okupacji niemieckiej pracował jako kelner. Po ponownym zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną (1944), wstąpił do wojska polskiego. Był żołnierzem 4 Dywizji Piechoty. Uczestniczył w wyzwalaniu Warszawy. W czasie walk na Wale Pomorskim w lutym 1945 roku został uznany za poległego. Przez resztę życia przechowywał zdjęcie symbolicznego grobu w Złotowie, miejsca jego rzekomej śmierci. W marcu tego samego roku brał udział w bitwie o Kołobrzeg.

W latach 1945-1946 był słuchaczem Szkoły Dramatycznej Janusza Strachockiego. W 1948 roku zdał w tej szkole aktorski egzamin eksternistyczny. Zadebiutował w 1947 roku w Teatrze Domu Wojska Polskiego w Warszawie. Później grał w Teatrze Miejskim im. Stefana Jaracza w Olsztynie (sez. 1947/48), Teatrze im. Stefana Żeromskiego w Kielcach-Radomiu (1948-1950) i Teatrze Dzieci Warszawy (1950).

W 1950 roku przyjechał do Szczecina, gdzie początkowo został aktorem Państwowego Teatru Polskiego, a po reorganizacji scen szczecińskich, Państwowych Teatrów Dramatycznych (do 30 września 1955). Blisko współpracował z lokalną rozgłośnią radiową. Był autorem tekstów, wykonawcą i reżyserem interwencyjno-satyrycznego cyklu Sieć mikrofonowa oraz późniejszego Radiokutra. Wspólnie z rozgłośnią oraz aktorem Konradem Strycharczykiem organizował imprezy z cyklu Bawmy się razem, które dały początek słynnej radiowej Zgaduj zgaduli Andrzeja Rokity i Wacława Przybylskiego.

Po opuszczeniu Szczecina do miasta powracał wielokrotnie, m.in. w sztuce Przedszkole miłości z zespołem Teatru im. Słowackiego w Krakowie (1958). W grudniu 1960 roku prowadził konferansjerkę w koncercie z okazji jubileuszu piętnastolecia Rozgłośni Szczecińskiej PR, który emitowany był w ogólnopolskim programie I PR. W 1964 roku wziął udział w realizacji zdjęć do filmu Rachunek sumienia według powieści Ryszarda Liskowackiego Dzień siódmy i znowu pierwszy. W filmie, którego akcja rozgrywa się w powojennym Szczecinie, zagrał Majora Pawła. W 1970 roku wystąpił w programie rozrywkowym Zapraszamy na pół czarnej zrealizowanym w Szczecinie z udziałem popularnych artystów polskiej sceny i estrady. W 1994 roku uczestniczył w benefisie Waleriana Pawłowskiego w sali Opery i Operetki na Zamku Książąt Pomorskich. Współpracował blisko z Estradą Szczecińską. Występował w kabarecie „Ponury Zalew”.

Później występował w wielu teatrach na terenie całego kraju, m. in. w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie (1955-1959) oraz w warszawskich teatrach Klasycznym (1959-1965) i Dramatycznym (1965-1979).

W roku 1978 objął stanowisko dyrektora naczelnego Operetki Warszawskiej (Teatr Muzyczny Roma). Rok później został także dyrektorem artystycznym tej sceny, z którą związany był do 1988 roku.

Od 1976 roku był współorganizatorem i jednym z wykonawców corocznych spektakli cyrkowych „Artyści Dzieciom”.

Ryszard Pietruski jako Major Paweł w filmie Rachunek sumienia

W połowie lat pięćdziesiątych zadebiutował na ekranie. Był cenionym odtwórcą charakterystycznych ról drugoplanowych. Często grał postaci o plebejskim rodowodzie, przestępców, milicjantów, wojskowych. Zagrał w kilkudziesięciu obrazach fabularnych i telewizyjnych, m.in. w Pigułkach dla Aurelii i Popiele i diamencie (1958), Zobaczymy się w niedzielę (1959), Szczęściarzu Antonim (1960), Nikt nie woła (1960), Dwóch panach N (1961), Gangsterach i filantropach (1962), Ostatnim kursie (1963), Prawie i pięści (1964), Barwach walki (1965), Chudym i innych (1966), Cześć kapitanie i Gdzie jest trzeci król (1967), Człowieku z M-3 (1968), Rejsie (1970), Złotym kole i Epilogu norymberskim (1971), Brunecie wieczorową porą (1976), Arii dla atlety (1979), Grzechach dzieciństwa (1980), Yokohamie (1981), Pajęczynie (1982), Smażalnia story (1984), Europa, Europa (1990), Seszelach (1990), Psach (1992), Lepiej być piękną i bogatą (1993), Szczurze (1994) i w Wirusie (1996).

Wystąpił też w popularnych serialach Stawka większa niż życie (1967-1968), Do przerwy 0:1 (1969), Wakacje z duchami (1970), Doktor Ewa (1970), Czarne chmury (1973), Najważniejszy dzień życia (1974), Czterdziestolatek (1974-1977), Alternatywy 4 (1983), Czterdziestolatek - dwadzieścia lat później (1993).

Był autorem scenariuszy do filmów i seriali telewizyjnych, m.in. Wilczy bilet (1964), Ojciec (1967), Kryształ i Portfel (1971), Wizyta (1972). Przypisuje mu się także współautorstwo scenariusza do popularnego serialu Czarne chmury (figuruje w napisach), choć według niepotwierdzonych źródeł autorem scenariusza był Ludwik Kalkstein, współpracujący z gestapo oficer polskiego podziemia, skazany po wojnie przez sąd na dożywocie m.in. pod zarzutem wydania Niemcom gen. Grota-Roweckiego.

Był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną, aktorką Marią Homerską, miał córkę Magdalenę. Drugą żoną była Hanna Buczkowska-Pietruska, architekt.

Zmarł 14 września 1996 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach (kw. G-14).

Twórczość artystyczna (Szczecin)

Teatr

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Rola Teatr Data premiery
Wesele Figara Pierre de Beaumarchais Edmund Kron obsada aktorska Figaro Państwowy Teatr Polski 30 marca 1951
Rubikon Flora Bieńkowska Tadeusz Żuchniewski asystent reżysera, obsada aktorska Andrzej Państwowy Teatr Polski 11 sierpnia 1951
Wieczór Trzech Króli William Shakespeare Wiktor Biegański obsada aktorska Błazen Państwowy Teatr Polski 5 października 1951
Tu jest nasz dom (wodewil w 2 aktach) Janusz Cegiełła, Bolesław Rajkowski (autorzy układu), Edmund Borowski, Zygmunt Rychter, Romuald Żyliński (muzyka) Ryszard Pietruski reżyseria Państwowa Organizacja Imprez Artystycznych ARTOS 1952
Mieszczanie Maksym Gorki Emil Chaberski obsada aktorska Piotr Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 lutego 1952
Rodzinka Jerzy Jurandot Bronisław Kassowski obsada aktorska Minister Henryk Montrivault Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 kwietnia 1952
Konkurenci Aszach Tokariew Bronisław Kassowski obsada aktorska Uari Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 czerwca 1952
Jacht „Paradise” Roman Hussarski, Stanisław Lem Emil Chaberski obsada aktorska Bob Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 września 1952
Ożenek Mikołaj Gogol Emil Chaberski obsada aktorska Koczkariew Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 31 grudnia 1952
Don Carlos Fryderyk Schiller Emil Chaberski obsada aktorska Don Carlos, następca tronu Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 maja 1953
Fantazy Juliusz Słowacki Maria Straszewska obsada aktorska Rzecznicki Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 21 listopada 1953
Bosman z „Bajki” Roman Długosz, Edward Maszewski Emil Chaberski obsada aktorska Tonda Havranek Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 29 stycznia 1954
Wujaszek Wania Antoni Czechow Maria Straszewska obsada aktorska Astrow Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 25 maja 1954
Eugeniusz Oniegin Aleksander Puszkin Maria Straszewska obsada aktorska Leński Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 11 października 1954
Wielka gra Janusz Makarczyński Marian Godlewski obsada aktorska Joe Branton Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 20 grudnia 1954
Ponury zalew (z cyklu: Szczecińskie Wieczory Satyryczne) Henryk Livor-Piotrowski i Ryszard Pietruski (oprac. tekstów) oprac. tekstów, obsada aktorska Państwowe Przedsiębiorstwo Imprez Estradowych, Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 stycznia 1955
Cyrulik sewilski Pierre A. Beaumarchais Marian Godlewski obsada aktorska Figaro Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 1 marca 1955
Dom lalki (Nora) Henrik Ibsen Marian Godlewski obsada aktorska Robert Helmer Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 1 czerwca 1955
Przedszkole miłości Leopold Borell Lidia Zamkow obsada aktorska Karol występy gościnne Teatru im. J. Słowackiego z Krakowa 1 sierpnia 1958 (sala Teatru Polskiego)



Na scenie



Radio

Tytuł słuchowiska/audycji Autor Reżyseria Forma twórczości Data emisji
Dymek z papierosa Rajmund Fleszar lektor 5 maja 1955
Leningrad - Aurora Szczecina obsada aktorska 13 listopada 1955



Nagrody i wyróżnienia

  • 1968 – Złoty Ekran za scenariusz filmu Ojciec w reż. Jerzego Hoffmana
  • 1971 – wyróżnienie w konkursie na widowisko dla telewizyjnego Teatru Młodego Widza za sztukę Wózek (razem z Maciejem Zimińskim)



Odznaczenia

Zasluzony Dzialacz.jpg
  • 1975 – Medal 30-lecia PRL
  • 1975 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • 1975 – Srebrny Medal za Zasługi dla Obronności Kraju
  • 1975 – Odznaka za zasługi dla m. Warszawy
  • 1977 – Zasłużony Działacz Kultury
  • 1984 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski



Z prasy teatralnej

  • (...) Dużym wydarzeniem w życiu kulturalnym Szczecina stało się wystawienie w Teatrze Współczesnym dramatu Maksyma Gorkiego „Mieszczanie”. Jest to pierwsze przedstawienie Gorkiego w tym mieście, zrealizowane przez Emila Chaberskiego, który sztuką tą rozpoczął swą współpracę ze scenami szczecińskimi. Prasa szczecińska ocenia przedstawienie „Mieszczan” jako jedno z najpoważniejszych osiągnięć artystycznych swojej sceny, podkreślając właściwą realizację sztuki, tak przez reżyserię Chaberskiego, jak i odtwórców poszczególnych postaci dramatu, a pośród nich: Jana Daszewskiego (Bezsiemionow), Romana Cirina (Tietieriew), Rajmunda Fleszara (Nił), Ryszarda Pietruskiego (Piotr), Marii Homerskiej (Helena), Sabiny Mielczarek (Tatiana), Zofii Tokarzewskiej (Akulina Iwanowna). Oprawa scenograficzna Feldmanna. („Teatr” 1952 nr 4, s.25)
  • (...) Wiele szczerego żaru miał Ryszard Pietruski w roli Carlosa. Przy pewnych dostrzegalnych brakach aktorskiego rzemiosła reprezentuje on jednak pod tym względem tyle umiejętności, że stać go na stopniowe rozwijanie roli do końca; najbardziej jednak zwracał w jego grze uwagę rzadki na naszych scenach dar bezpośredniego patosu, w wielu momentach budzący żywe wzruszenie. (Edward Csató, Z okazji „Don Carlosa” w Szczecinie, „Teatr” 1953 nr 14 s. 11)
  • (...) Co prawda już i w szczecińskim „Bosmanie z >Bajki<” młody, ze wszech miar interesujący artysta, Ryszard Pietruski do swej szczerej komediowej gry dorzucał też szczęśliwe próby należytego uwokalnienia roli. Mikołaj Pszonka, W teatrach szczecińskich, „Teatr” 1954 nr 4, s.5)



Ciekawostki

Dedykacja dla czytelników tygodnika „Morze i Ziemia” (nr 13 z dn. 31 marca 1983)
  • Z pobytem Ryszarda Pietruskiego w Szczecinie wiąże się anegdota. Znany, lubiany i ceniony przez publiczność aktor zazwyczaj jeździł po mieście taksówkami na kredyt. W dniu wypłaty przed gmachem teatru zatrzymywał się sznur samochodów, a Pietruski wychodząc przed budynek oddawał taksówkarzom całą swoją gażę, mówił Podzielcie się, panowie
  • W numerze 13 tygodnika „Morze i Ziemia” z 31 marca 1983 roku ukazał się wywiad z Ryszardem Pietruskim, w którym aktor wspomina swój debiut teatralny w Szczecinie



Bibliografia

Inne źródła




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz