Skarb z Orla: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 2: Linia 2:
{{Pomnik infobox
{{Pomnik infobox
  |pomnik_nazwa        = Skarb z Orla
  |pomnik_nazwa        = Skarb z Orla
  |pomnik_grafika      =  
  |pomnik_grafika      = Skarb z Orla.JPG
  |grafika_opis        =  
  |grafika_opis        = Skarb złotych bransolet z Orla
  |autor                =
  |autor                =
  |lokalizacja          = [[Muzeum Narodowe w Szczecinie]]
  |lokalizacja          = [[Muzeum Narodowe w Szczecinie]]
  |data_powstania      =  
  |data_powstania      = V okres epoki brązu (ok. 1000–850 lat przed Chr.)
  |materiał            =  
  |materiał            = złoto
}}
}}


'''Złoty skarb z Orla''', Orle, [[Gmina Radowo Małe|gm. Radowo Małe]], [[Powiat łobeski|pow. łobeski]], [[Województwo zachodniopomorskie|woj. zachodniopomorskie]] (niem. ''Haseleu'', ''Kreis Regenwalde'').
'''Złoty skarb z Orla''', [[Orle (powiat łobeski)|Orle]], [[Gmina Radowo Małe|gm. Radowo Małe]], [[Powiat łobeski|pow. łobeski]], [[Województwo zachodniopomorskie|woj. zachodniopomorskie]] (niem. ''Haseleu'', ''Kreis Regenwalde'').<br />
Znalezisko archeologiczne złożone z trzech bransolet, tzw. ''goldene Eidringe'' („pierścienie przysięgi”) romantyczna nazwa wprowadzona do literatury naukowej w [[1837]] roku przez duńskiego badacza Christiana Jürgensena Thomsena.  
 
Znalezisko archeologiczne złożone z trzech bransolet, tzw. ''goldene Eidringe'' ("pierścienie przysięgi"), romantyczna nazwa wprowadzona do literatury naukowej w [[1837]] roku przez duńskiego badacza Christiana Jürgensena Thomsena.  
Obecnie skarb przechowywany jest w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie. Z uwagi na rodzaj i ilość kruszca oraz duże walory estetyczne obręcze należą do grupy najcenniejszych zabytków pradziejowych w szczecińskim muzeum.
Obecnie skarb przechowywany jest w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie. Z uwagi na rodzaj i ilość kruszca oraz duże walory estetyczne obręcze należą do grupy najcenniejszych zabytków pradziejowych w szczecińskim muzeum.


==Opis==
==Opis==


Trzy bliźniacze bransolety (jedna zachowana we fragmencie) wykonane zostały ze złotej blachy, której brzegi zwinięte są charakterystycznie do wewnątrz, tworząc wąskie, puste obręcze średnicy około 8 cm, zwieńczone pieczątkowatymi (miseczkowatymi) zakończeniami. Są to niewielkie elementy przypominające naparstki, ozdobione gładkim i karbowanym żebrowaniem. Ornament w postaci poprzecznych nacięć i zygzaków pokrywa także skrajne części kabłąków.
Trzy bliźniacze bransolety (jedna zachowana we fragmencie) wykonane zostały ze złotej blachy, której brzegi zwinięte są charakterystycznie do wewnątrz, tworząc wąskie, puste obręcze średnicy około 8 cm, zwieńczone pieczątkowatymi (miseczkowatymi) zakończeniami. Są to niewielkie elementy przypominające naparstki, ozdobione gładkim i karbowanym żebrowaniem. Ornament w postaci poprzecznych nacięć i zygzaków pokrywa także skrajne części kabłąków.<br />
Skarb został znaleziony na polu podczas orki, w granicach miejscowości Orle (niem. Haseleu, Kreis Regenwalde), gm. Radowo Małe, pow. łobeski, woj. zachodniopomorskie. Sądząc z niskiego numeru inwentarzowego nadanego odkryciu (sygn. 842) miało to miejsce około połowy XIX stulecia.  
 
Skarb został znaleziony na polu podczas orki, w granicach miejscowości Orle (niem. ''Haseleu'', ''Kreis Regenwalde''), gm. Radowo Małe, pow. łobeski, woj. zachodniopomorskie. Sądząc z niskiego numeru inwentarzowego nadanego odkryciu (sygn. 842) miało to miejsce około połowy [[XIX wiek|XIX]] stulecia.
 
==Pochodzenie i chronologia==
 
Typ bransolet reprezentowany przez okazy z Orla charakterystyczny jest głównie dla obszaru południowej Skandynawii (koncentracja na wyspach duńskich), strefy meklembursko-brandenburskiej oraz Pomorza, z którego znanych jest ogółem 30 sztuk. <br />
 
Złote bransolety, w przeciwieństwie do swoich mniej licznych odpowiedników z brązu (''bronzene Eidringe'') odkrywanych głównie w pochówkach, pochodzą wyłącznie ze skarbów i tzw. znalezisk luźnych, czyli takich, które nie mają rozpoznanego kontekstu kulturowego, z uwagi na brak danych o warunkach odkrycia. <br />
Genetycznie ozdoby typu Eidringe mają związek z kulturą nordyjską rozwijającą się w ciągu epoki brązu i prawdopodobnie wykonywane były głównie w warsztatach północnoniemieckich i skandynawskich.
Przypuszcza się, że na polski odcinek Bałtyku złote bransolety z pieczątkowatymi zakończeniami dotarły na skutek wymiany handlowej z tymi terenami.
Produkcję starszej odmiany o masywnym, litym korpusie rozpoczęto już w IV okresie epoki brązu, natomiast młodsza odmiana – pusta w środku, do której należą egzemplarze z Orla charakterystyczna jest dla następnego, V okresu epoki brązu, przypadającego na lata około 1000–850 przed Chr.
 
==Historia zabytku==
 
Skarb, po odkryciu najpewniej około połowy [[XIX wiek]]u, trafił do zbiorów Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza (niem. ''Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde'') zawiązanego w [[1824]] roku w Szczecinie.
Wraz z całymi zasobami Towarzystwa został następnie przekazany do powołanego w [[1913]] roku Muzeum Miejskiego (niem. ''Stadtmuseum'', ''Museum der Stadt Stettin''), a od [[1928]] do [[1944]] roku przechowywany był w Muzeum Krajowym (niem. ''[[Pommersches Landesmuseum]]''). <br />
 
Pod koniec II wojny światowej trafił na listę ewakuacyjną i został wywieziony w bezpieczne miejsce, w głąb Niemiec.
W latach [[2008]]–[[2009]] doszło do ważnej, dwustronnej wymiany polsko-niemieckiej w zakresie dawnych zbiorów archeologicznych, w której wyniku skarb z Orla powrócił do [[Szczecin]]a wraz z wieloma innymi cennymi zabytkami.<br />
 
W [[2012]] roku został zilustrowany w okolicznościowym katalogu pt. „Zaginione-Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich”, towarzyszącym dużej [[Wystawa "Zaginione - Ocalone"|wystawie]] o tym samym tytule.
W 2015/2016 roku bransolety były prezentowane w [[Pałac Sejmu Stanów Pomorskich|gmachu muzealnym przy ul. Staromłyńskiej 27]] w ramach czasowej ekspozycji zatytułowanej „Wędrówki archeologiczne po ziemi łobeskiej”.  


Pochodzenie i chronologia
Informacje o zabytku, poza literaturą fachową, można znaleźć w archiwum dawnym Działu Archeologii Muzeum Narodowego w Szczecinie teczka numer 867 oraz katalog kartkowy zbiorów ''Gesselschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde''.
Typ bransolet reprezentowany przez okazy z Orla charakterystyczny jest głównie dla obszaru południowej Skandynawii (koncentracja na wyspach duńskich), strefy meklembursko-brandenburskiej oraz Pomorza, z którego znanych jest ogółem 30 sztuk. Złote bransolety, w przeciwieństwie do swoich mniej licznych odpowiedników z brązu (bronzene Eidringe) odkrywanych głównie w pochówkach, pochodzą wyłącznie ze skarbów i tzw. znalezisk luźnych, czyli takich, które nie mają rozpoznanego kontekstu kulturowego, z uwagi na brak danych o warunkach odkrycia. Genetycznie ozdoby typu Eidringe maja związek z kulturą nordyjską rozwijającą się w ciągu epoki brązu, i prawdopodobnie wykonywane były głównie w warsztatach północnoniemieckich i skandynawskich. Przypuszcza się, że na polski odcinek Bałtyku złote bransolety z pieczątkowatymi zakończeniami dotarły na skutek wymiany handlowej z tymi terenami. Produkcję starszej odmiany o masywnym, litym korpusie rozpoczęto już w IV okresie epoki brązu, natomiast młodsza odmiana pusta w środku, do której należą egzemplarze z Orla charakterystyczna jest dla następnego, V okresu epoki brązu, przypadającego na lata około 1000–850 przed Chr.
Historia zabytku
Skarb, po odkryciu najpewniej około połowy XIX wieku, trafił do zbiorów Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza (niem. Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde) zawiązanego w 1824 roku w Szczecinie. Wraz z całymi zasobami Towarzystwa został następnie przekazany do powołanego w 1913 roku Muzeum Miejskiego (niem. Satdtmuseum, Museum der Stadt Stettin), a od 1928 do 1944 roku przechowywany był w Muzeum Krajowym (niem. Pommersches Landesmuseum). Pod koniec II wojny światowej trafił na listę ewakuacyjną, i został wywieziony w bezpieczne miejsce, w głąb Niemiec. W latach 2008–2009 doszło do ważnej, dwustronnej wymiany polsko-niemieckiej w zakresie dawnych zbiorów archeologicznych, w której wyniku skarb z Orla powrócił do Szczecina wraz z wieloma innymi cennymi zabytkami. W 2012 roku został zilustrowany w okolicznościowym katalogu pt. „Zaginione-Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich”, towarzyszącym dużej wystawie o tym samym tytule. W 2015/2016 roku bransolety były prezentowane w gmachu muzealnym przy ul. Staromłyńskiej 27 w ramach czasowej ekspozycji zatytułowanej „Wędrówki archeologiczne po ziemi łobeskiej”.  


Informacje o zabytku, poza literaturą fachową, można znaleźć w archiwum dawnym Działu Archeologii Muzeum Narodowego w Szczecinie – teczka numer 867 oraz katalog kartkowy zbiorów Gesselschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde.
==Bibligrafia==


Bibligrafia:
*Blajer Wojciech, Skarby przedmiotów metalowych z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza na ziemiach polskich, Kraków 2001. ISBN 83-7188-419-2.
Blajer Wojciech, Skarby przedmiotów metalowych z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza na ziemiach polskich, Kraków 2001. ISBN 83-7188-419-2.
*Bukowski Zbigniew, Pomorze w epoce brązu w świetle dalekosiężnych kontaktów wymiennych, Gdańsk 1998. ISBN 83-87359-19-X.
Bukowski Zbigniew, Pomorze w epoce brązu w świetle dalekosiężnych kontaktów wymiennych, Gdańsk 1998. ISBN 83-87359-19-X.
*Fogel Jerzy, “Import” nordyjski na ziemiach polskich u schyłku epoki brązu, Poznań 1988. ISBN 83-232-0068-8, ISSN 0554-8195.
Fogel Jerzy, “Import” nordyjski na ziemiach polskich u schyłku epoki brązu, Poznań 1988. ISBN 83-232-0068-8, ISSN 0554-8195.
*[https://archive.org/details/katalogderausst00urgegoog Katalog der Ausstellung Prähistorischer und Anthropologischer Funde Deutschlands], Berlin 1880, s. 317–329 [online]. [Przeglądany 17. Listopada 2017].  
Katalog...1880, Katalog der Ausstellung Prähistorischer und Anthropologischer Funde Deutschlands, Berlin 1880, s. 317–329 [online]. [Przeglądany 17. Listopada 2017]. Dostępny w: https://archive.org/details/katalogderausst00urgegoog
*Kozłowska Dorota, Słowiński Sławomir, Wędrówki archeologiczne po ziemi łobeskiej / Archaeological Tour in Łobez Land, Pomorskie zbiory archeologiczne Muzeum Narodowego w Szczecinie III, Szczecin 2015. ISBN 978-83-63365-37-0.
Kozłowska Dorota, Słowiński Sławomir, Wędrówki archeologiczne po ziemi łobeskiej / Archaeological Tour in Łobez Land, Pomorskie zbiory archeologiczne Muzeum Narodowego w Szczecinie III, Szczecin 2015. ISBN 978-83-63365-37-0.
*Kozłowska-Skoczka Dorota, Epoka brązu – wczesna epoka żelaza – katalog zabytków, [w:] Zaginione – Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin, red. Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska-Skoczka, Szczecin 2012, s. 121–192. ISBN 978-83-63365-20-2.
Kozłowska-Skoczka Dorota, Epoka brązu – wczesna epoka żelaza – katalog zabytków, [w:] Zaginione – Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin, red. Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska-Skoczka, Szczecin 2012, s. 121–192. ISBN 978-83-63365-20-2.
*Kunkel Otto, Pommersche Urgeschichte in Bildern, Stettin 1931.
Kunkel Otto, Pommersche Urgeschichte in Bildern, Stettin 1931.
*Sprockhoff Ernst, Jungbronzezeitliche Hortfunde der Südzone des Nordisches Kreises (Periode V), I, II, Kataloge des Römisch-Germanisches Zentralmuseum zu Mainz 16, Mainz 1956.
Sprockhoff Ernst, Jungbronzezeitliche Hortfunde der Südzone des Nordisches Kreises (Periode V), I, II, Kataloge des Römisch-Germanisches Zentralmuseum zu Mainz 16, Mainz 1956.





Aktualna wersja na dzień 12:05, 7 lut 2018

Skarb z Orla
Skarb z Orla
Skarb złotych bransolet z Orla
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania V okres epoki brązu (ok. 1000–850 lat przed Chr.)
Materiał złoto
Wymiary {{{wymiary}}}


Złoty skarb z Orla, Orle, gm. Radowo Małe, pow. łobeski, woj. zachodniopomorskie (niem. Haseleu, Kreis Regenwalde).

Znalezisko archeologiczne złożone z trzech bransolet, tzw. goldene Eidringe ("pierścienie przysięgi"), romantyczna nazwa wprowadzona do literatury naukowej w 1837 roku przez duńskiego badacza Christiana Jürgensena Thomsena. Obecnie skarb przechowywany jest w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie. Z uwagi na rodzaj i ilość kruszca oraz duże walory estetyczne obręcze należą do grupy najcenniejszych zabytków pradziejowych w szczecińskim muzeum.

Opis

Trzy bliźniacze bransolety (jedna zachowana we fragmencie) wykonane zostały ze złotej blachy, której brzegi zwinięte są charakterystycznie do wewnątrz, tworząc wąskie, puste obręcze średnicy około 8 cm, zwieńczone pieczątkowatymi (miseczkowatymi) zakończeniami. Są to niewielkie elementy przypominające naparstki, ozdobione gładkim i karbowanym żebrowaniem. Ornament w postaci poprzecznych nacięć i zygzaków pokrywa także skrajne części kabłąków.

Skarb został znaleziony na polu podczas orki, w granicach miejscowości Orle (niem. Haseleu, Kreis Regenwalde), gm. Radowo Małe, pow. łobeski, woj. zachodniopomorskie. Sądząc z niskiego numeru inwentarzowego nadanego odkryciu (sygn. 842) miało to miejsce około połowy XIX stulecia.

Pochodzenie i chronologia

Typ bransolet reprezentowany przez okazy z Orla charakterystyczny jest głównie dla obszaru południowej Skandynawii (koncentracja na wyspach duńskich), strefy meklembursko-brandenburskiej oraz Pomorza, z którego znanych jest ogółem 30 sztuk.

Złote bransolety, w przeciwieństwie do swoich mniej licznych odpowiedników z brązu (bronzene Eidringe) odkrywanych głównie w pochówkach, pochodzą wyłącznie ze skarbów i tzw. znalezisk luźnych, czyli takich, które nie mają rozpoznanego kontekstu kulturowego, z uwagi na brak danych o warunkach odkrycia.
Genetycznie ozdoby typu Eidringe mają związek z kulturą nordyjską rozwijającą się w ciągu epoki brązu i prawdopodobnie wykonywane były głównie w warsztatach północnoniemieckich i skandynawskich. Przypuszcza się, że na polski odcinek Bałtyku złote bransolety z pieczątkowatymi zakończeniami dotarły na skutek wymiany handlowej z tymi terenami. Produkcję starszej odmiany o masywnym, litym korpusie rozpoczęto już w IV okresie epoki brązu, natomiast młodsza odmiana – pusta w środku, do której należą egzemplarze z Orla charakterystyczna jest dla następnego, V okresu epoki brązu, przypadającego na lata około 1000–850 przed Chr.

Historia zabytku

Skarb, po odkryciu najpewniej około połowy XIX wieku, trafił do zbiorów Towarzystwa Historii i Starożytności Pomorza (niem. Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde) zawiązanego w 1824 roku w Szczecinie. Wraz z całymi zasobami Towarzystwa został następnie przekazany do powołanego w 1913 roku Muzeum Miejskiego (niem. Stadtmuseum, Museum der Stadt Stettin), a od 1928 do 1944 roku przechowywany był w Muzeum Krajowym (niem. Pommersches Landesmuseum).

Pod koniec II wojny światowej trafił na listę ewakuacyjną i został wywieziony w bezpieczne miejsce, w głąb Niemiec. W latach 20082009 doszło do ważnej, dwustronnej wymiany polsko-niemieckiej w zakresie dawnych zbiorów archeologicznych, w której wyniku skarb z Orla powrócił do Szczecina wraz z wieloma innymi cennymi zabytkami.

W 2012 roku został zilustrowany w okolicznościowym katalogu pt. „Zaginione-Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich”, towarzyszącym dużej wystawie o tym samym tytule. W 2015/2016 roku bransolety były prezentowane w gmachu muzealnym przy ul. Staromłyńskiej 27 w ramach czasowej ekspozycji zatytułowanej „Wędrówki archeologiczne po ziemi łobeskiej”.

Informacje o zabytku, poza literaturą fachową, można znaleźć w archiwum dawnym Działu Archeologii Muzeum Narodowego w Szczecinie – teczka numer 867 oraz katalog kartkowy zbiorów Gesselschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde.

Bibligrafia

  • Blajer Wojciech, Skarby przedmiotów metalowych z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza na ziemiach polskich, Kraków 2001. ISBN 83-7188-419-2.
  • Bukowski Zbigniew, Pomorze w epoce brązu w świetle dalekosiężnych kontaktów wymiennych, Gdańsk 1998. ISBN 83-87359-19-X.
  • Fogel Jerzy, “Import” nordyjski na ziemiach polskich u schyłku epoki brązu, Poznań 1988. ISBN 83-232-0068-8, ISSN 0554-8195.
  • Katalog der Ausstellung Prähistorischer und Anthropologischer Funde Deutschlands, Berlin 1880, s. 317–329 [online]. [Przeglądany 17. Listopada 2017].
  • Kozłowska Dorota, Słowiński Sławomir, Wędrówki archeologiczne po ziemi łobeskiej / Archaeological Tour in Łobez Land, Pomorskie zbiory archeologiczne Muzeum Narodowego w Szczecinie III, Szczecin 2015. ISBN 978-83-63365-37-0.
  • Kozłowska-Skoczka Dorota, Epoka brązu – wczesna epoka żelaza – katalog zabytków, [w:] Zaginione – Ocalone. Szczecińska kolekcja starożytności pomorskich / Lost – Saved. The Pomeranian Antiquities Collection of Szczecin, red. Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska-Skoczka, Szczecin 2012, s. 121–192. ISBN 978-83-63365-20-2.
  • Kunkel Otto, Pommersche Urgeschichte in Bildern, Stettin 1931.
  • Sprockhoff Ernst, Jungbronzezeitliche Hortfunde der Südzone des Nordisches Kreises (Periode V), I, II, Kataloge des Römisch-Germanisches Zentralmuseum zu Mainz 16, Mainz 1956.




Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Dorota Kozłowska