Stanisław Groński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.

Stanisław Groński (ur. 7 września 1907 w Drohobyczu, zm. w sierpniu 1957 podczas wspinaczki na Mont Blanc) - znany alpinista szczeciński, pionier turystyki, krajoznawstwa i prac znakarskich Ziemi Szczecińskiej

Życie

Urodził się 7 września 1907 roku w Drohobyczu. Pochodził z rodziny góralskiej, gdzie wychował się w miłości i szacunku do gór. Już w wieku 7 lat chodził na wycieczki górskie, a nawet uczestniczył we wspinaczkach. Dzięki wytrwałemu wysiłkowi skończył szkołę średnią, a następnie studia wyższe we Lwowie, gdzie ukończył dwa fakultety: prawo i handel zagraniczny w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego.

Zarówno w okresie studiów, jak i w późniejszych latach przedwojennych Stanisław Groński stale interesował się problematyką gór. Był aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Jako jeden z czołowych polskich alpinistów brał udział w latach 1932, 1936 i 1937 oraz w 1957 roku w wyprawach w Alpy. Po wyprawie w Atlas Wysoki w Maroku w roku 1934 otrzymał pseudonim „Mojżesz”. Podobno udało mu się w tym upalnym, skalistym terenie natrafić na źródełko wody…

W czasie II wojny światowej brał udział w walkach Polski Podziemnej. Doskonała znajomość gór i trudnych przejść przydawała się polskim partyzantom, którzy chętnie korzystali z jego umiejętności.

Po wojnie osiedlił się wraz z rodziną w Szczecinie. Pomimo znacznej odległości od stron rodzinnych nie zapomniał o swojej pasji i już w niedługim czasie zgromadził wokół siebie grupę pasjonatów zainteresowanych turystyką górską. Wspólnie z Wincentym Zającem założył także Szczeciński Klub Wysokogórski.

Wspomnienie

Jak wspomina Tadeusz Rewaj (członek klubu): Jesienią 1956 roku klubowe zebrania odbywały się co tydzień i miały charakter szkoleniowy. Postrachem były początkowo „kartkówki” z topografii Tatr. Trzeba było rysować graniówki, otoczenia różnych dolin lub widoki zarysu grani widzianej z konkretnej doliny. Ale dzięki temu zjawiwszy się w Tatrach czułem się tak, jak w dobrze znanym terenie. Poza zebraniami bardzo charakterystycznym elementem życia Klubowego były częste biwaki w Puszczy Bukowej, połączone z długimi marszami, z odpowiednio obciążonym plecakiem, oraz gawędy i śpiewy przy ognisku. Biwaki organizowane były przez cały okres jesienno-zimowy, niezależnie od warunków pogodowych. To była zresztą charakterystyczna cecha „Mojżesza” – wychodził na wspinaczki w każdą pogodę. Uważał, że prawdziwy taternik i alpinista musi dać sobie radę w każdej pogodzie…

Ziemia Szczecińska

W Szczecinie stał się równocześnie krajoznawcą i pomorzoznawcą, jednym z najwybitniejszych w skali powojennej. Na początku pracował w Polskim Towarzystwie Turystycznym i Polskim Towarzystwie Krajoznawczym (późniejszym PTTK). Z czasem związał się bardzo ściśle z całym miejscowym ruchem krajoznawczym, będąc jednym z jego twórców. Znał doskonale Szczecin i jego zabytki, pomniki przyrody i miejsca historyczne. Oprowadzał po mieście wycieczki, a później szkolił kadry nowych przewodników i organizował piesze wycieczki w okolice Szczecina. Turystów najchętniej prowadził w podszczecińskie Wzgórza Bukowe, gdzie rozpoczął również akcje znakowania szlaków turystycznych. Łącznie pozostawił w Puszczy Bukowej około 300 km znakowanych szlaków oraz napisał o nich pierwszy polski przewodnik pt. „Knieja Bukowa”. Tu też prowadził szkolenia adeptów taternictwa, szczególnie na ścianach groty w Zdrojach.

Tragiczna śmierć

Stanisław Groński zginął wraz z dwoma Jugosłowianami w sierpniu 1957 roku podczas trawersowania grani Mont Blanc. Ostatni raz widzieli ich francuscy wspinacze nocujący z 7 na 8 sierpnia w istniejącym wówczas schronisku na Col du Midi w czasie załamania pogody. Najprawdopodobniej porwała ich lawina. Rozpoczęta 13 sierpnia akcja poszukiwawczo-ratownicza, doprowadziła jedynie do następnego wypadku w lawinie, w której zginął Prezes Klubu Wysokogórskiego Wawrzyniec Żuławski. Ciała „Mojżesza” nigdy nie odnaleziono.

Szczecińskie miejsca pamięci

Głaz Grońskiego w Puszczy Bukowej
Tablica w Szkole Podstawowej nr 74
  • Głaz Stanisława Grońskiego, do 1957 roku Głaz Aleksandra Świętochowskiego, Bolkowy. Na głazie tym o obwodzie ponad 12 metrów i długości 4,5 metra PTTK umieściło 23 sierpnia 1959 roku marmurową tablicę inskrypcyjną. Można przeczytać na niej: Pamięci Stanisława Grońskiego, czołowego taternika polskiego, Pioniera turystyki Ziemi Szczecińskiej. Zginął w masywie Mount Blanc w sierpniu 1957 roku. W 1976 roku tablicę marmurową zmieniono na tablicę metalową. Kamień ten zalega na niewielkim podwyższeniu terenu po południowej stronie Drogi Grońskiego, w odległości 800 metrów od Dębów Bolesława Krzywoustego w Szczecinie Klęskowo. Głaz przed 1945 rokiem nazywał się Prinzen Stein.
  • Tablica z brązu z inskrypcją: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze/Dom Turysty imienia Stanisława Grońskiego zasłużonego turysty i krajoznawcy Pomorza Zachodniego. Tablica odsłonięta w dniu 15 listopada 1970 roku. Pierwotnie znajdowała się w holu Domu Turysty, któremu w tym dniu nadano imię. Obecnie na bocznej ścianie hotelu „Victoria” (do 1993 roku Dom Turysty PTTK), pl. Batorego 2.
  • Tablica z brązu z inskrypcją: Patron Szkoły Podstawowej nr 74 w Szczecinie (medalion z podobizną patrona) Stanisław Groński 1907–1957. Miłośnik przyrody, turysta, taternik, krajoznawca. Szczecin wrzesień 1996 r. Projekt tablicy wykonał rzeźbiarz Stanisław Biżek.



200px-Nuvola apps important.svg.png Artykuł z Internetowej Encyklopedii Szczecina znajduje się w trakcie weryfikacji i oczekuje na ewentualne uzupełnienie bibliografii i/lub dostosowanie do standardów Encyklopedii Pomorza Zachodniego