Stanisława Engelówna

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stanisława Engelówna (1908-1958) – aktorka

Życiorys

Stanisława Engelówna (właśc. Stanisława Angel) urodziła się 23 kwietnia 1908 roku w Warszawie w rodzinie kolejarskiej. Była córką Aleksandra i Antoniny Anglów. Po ukończeniu szkoły średniej i Seminarium Nauczycielskiego pracowała jako nauczycielka w Szkole Handlowej w Błoniach. W latach 1932-1934 uczęszczała na kursy dramatyczne do Heleny Hryniewieckiej. W 1935 roku zdała eksternistyczny egzamin aktorski w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie. Już wtedy zwróciła na siebie uwagę Towarzystwa Kultury Teatralnej. Wybitny aktor i reżyser Ludwik Solski umożliwił jej debiut na scenie Teatru Narodowego. Rolą Róży w Dożywociu Aleksandra Fredry odniosła sukces i zdobyła uznanie krytyków i publiczności. Pod okiem Solskiego zagrała we Fryderyku Wielkim Adolfa Nowaczyńskiego, Skąpcu Molière'a, Weselu i Warszawiance Stanisława Wyspiańskiego. Z warszawską sceną związana była do 1938 roku. Tu poznała także swojego przyszłego męża, aktora Eustachego Kojałłowicza. W latach 1938-1939 występowała gościnnie w Teatrach Miejskich w Łodzi.

W okresie międzywojennym u boku wybitnych aktorów scen polskich - Mieczysławy Ćwiklińskiej, Stanisławy Wysockiej, Aleksandra Zelwerowicza, Józefa Węgrzyna, Kazimierza Junoszy-Stępowskiego, Ludwika Solskiego - zagrała w sześciu filmach fabularnych - Wrzosie (1938), Sercu matki (1938), Renie (1938), Florianie (1938), O czym się nie mówi... (1939), Geniuszu sceny (1939). Najwiekszą popularność przyniosły jej role Kazi we Wrzosie w reż. Juliusza Gardana i Marii w Sercu matki w reż. Michała Waszyńskiego. Melodramatyczne role pozwoliły w pełni ukazać jej możliwości ekspresyjne. Dobrze zapowiadająca się karierę filmową przerwał wybuch wojny. Cześc okupacji spędziła u ojca na wsi. Po powstaniu warszawskim znalazła się w obozie w Pruszkowie. Po wojnie występowała w Miejskich Teatrach Dramatycznych w Warszawie.

W 1949 roku na zaproszenie Zbigniewa Sawana przyjechała na gościnne występy do Szczecina. Prawdopodobnie atmosfera teatru i zespół, w którym znajdowało się wiele przedwojennych gwiazd teatru i kina, m.in. Maria Malicka, Lidia Wysocka, Gustaw Rasiński, Stanisław Bryliński zadecydowały, że pozostała w mieście na stałe. Była aktorką Państwowych Teatrów Dramatycznch. Obdarzona znakomitymi warunkami scenicznymi, niebanalną urodą oraz dużym talentem, wkrótce stała się ulubienicą szczecińskiej publiczności.

Ciężko chora, zasłabła podczas prób do sztuki. Kilka tygodni później, 7 sierpnia 1958 roku, zmarła. Została pochowana na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 20A-4-3).

Była żoną aktora Eustachego Kojałłowicza (1897-1972).

Role teatralne (Szczecin)

Tytuł Autor Reżyseria Postać Teatr Data premiery
Seans Noël Coward Karol Borowski Ruth Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 16 sierpnia 1949
Obcy cień Konstanty Simonow Jan Perz Olga Trubnikowa Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 31 maja 1950
Rubikon Flora Bieńkowska Tadeusz Żuchniewski Alicja Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 11 sierpnia 1951
Wieczór Trzech Króli William Shakespeare Wiktor Biegański Oliwia Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 5 października 1951
Król i aktor Roman Brandstaetter Emil Chaberski Henrietta margrabina Vauban Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 31 maja 1952
Ożenek Mikołaj Gogol Emil Chaberski Agafia Tichonowna Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 31 grudnia 1952
Don Carlos Fryderyk Schiller Emil Chaberski Księżniczka Eboli Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 16 maja 1953
Za tych, co na morzu! Borys Ławrientiew Emil Chaberski Goriełowa Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 listopada 1953
Imieniny pana dyrektora Zdzisław Skowroński, Józef Słotwiński Emil Chaberski Maria Puchalska Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 1 lipca 1954
Wilhelm Tell Fryderyk Schiller Emil Chaberski Gertruda Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 6 lipca 1955
Geniusz i szaleństwo Aleksander Dumas Jan Maciejowski Hrabina de Koefeld Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 28 czerwca 1958



Nagrody

  • 1956 – Nagroda Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Szczecinie za całokształt działalności artystycznej



Odznaczenia

  • Złoty Krzyż Zasługi



Źródła

Bibliografia

  • Encyklopedia kina (pod red. Tadeusza Lubelskiego, autor hasła Roman Włodek), Wyd. Biały Kruk, Kraków 2003
  • Encyklopedia Szczecina t. I A-O (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Ryszard Markow), Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999
  • Artur D. Liskowacki, Gwiazda jej przyniosła tu... (Stanisława Engelówna) [w:] Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych (pod red. Mariusza Czarnieckiego), Wydawnictwo Glob, Szczecin
  • Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965 (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973
  • Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965 (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965