Tadeusz Waśniewski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Monobook icon.svg.png Ten artykuł jest w trakcie opracowywania. Prosimy nie edytować strony do czasu zniknięcia tej wiadomości. Nazwa użytkownika, który dodał tę wiadomość, jest wyświetlona na stronie historii.


Prof. dr hab. Tadeusz Waśniewski
ekonomista
brak zdjecia
Data urodzenia 4 września 1928
Miejsce urodzenia Płock
Data śmierci 24 lipca 2003
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie,

kw. 85/1GR, rz. 7, nr 8

Narodowość polska


Tadeusz Waśniewski (1928-2003), pracownik naukowy, ekonomista, twórca tzw. szczecińskiej szkoły analizy i wyceny przedsiębiorstw.

Życiorys

Tadeusz Sylwester Waśniewski urodził się 4 września 1928 roku w Płocku w rodzinie inteligenckiej o tradycjach powstańczych i niepodległościowych. W grudniu 1940 roku został wysiedlony z Płocka do Grójca koło Warszawy. Tu skończył dwuletnią Szkołę Handlową. W roku 1944 rozpoczął pracę jako robotnik w magazynie handlowym Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Grójcu. Równolegle z pracą i nauką brał czynny udział – od lutego 1943 roku – w walce podziemnej z okupantem w szeregach Armii Krajowej, pełniąc funkcję dowódcy drużyny w Ośrodku I ZWZ AK Obwód Grójec. Po odzyskaniu niepodległości podjął po raz drugi działalność konspiracyjną i bojową w Ruchu Oporu Armii Krajowej w Grójcu, gdzie pod okupacyjnym pseudonimem „Bończa” był dowódcą „samodzielnej grupy” Grójec.

W 1948 roku przybył do Szczecina, gdzie podjął studia w tutejszym Oddziale poznańskiej Akademii Handlowej. Już od pierwszego roku ujawniał zainteresowania naukowe i zdolności dydaktyczne. Aktywnie działał w Kole Naukowym Rachunkowości, którego następnie został prezesem.

Kontynuując studia na drugim roku pełnił równocześnie od 1 września 1948 roku funkcję asystenta wolontariusza w Katedrze Rachunkowości, a następnie na roku trzecim asystenta. Tytuł magistra nauk ekonomicznych uzyskał w Szkole Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie w roku 1953.

Dalszy etap kariery naukowej to stopień doktora nauk ekonomicznych uzyskany w Wyższej Szkole Ekonomicznej we Wrocławiu w 1962 roku, w roku 1969 powołanie na stanowisko docenta, a w 1985 uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego. Tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk ekonomicznych otrzymał w marcu 1987 roku, a stanowisko profesora zwyczajnego w listopadzie 1991 roku.

W trakcie pracy zawodowej prof. Tadeusz Waśniewski brał czynny udział w pracach organizacyjnych. W Instytucie Ekonomiki Przemysłu pełnił funkcję zastępcy (lata 1970-1976), a później dwukrotnie dyrektora. W ramach Instytutu utworzył w roku 1969 Zakład Analizy Ekonomicznej, którym kierował do momentu przejścia na emeryturę, tworząc liczącą się w Polsce „szczecińską szkołę analizy i wyceny przedsiębiorstw”.

W latach 1973-1975 był prodziekanem ds. dydaktyki Wydziału Inżynieryjno-Ekonomicznego Transportu i następnie w latach 1975-1977 jego dziekanem. W sierpniu 1980 został prorektorem ds. wychowania w Politechnice Szczecińskiej.

Profesor Tadeusz Waśniewski wniósł też wkład w powstanie i rozwój Uniwersytetu Szczecińskiego. Był w latach 1985-1987 pierwszym dziekanem Wydziału Ekonomicznego, a następnie w latach 1987-1989 prorektorem ds. studenckich. Pełnił również przez dwie kadencje funkcję przewodniczącego Kolegium Prorektorów Wyższych Uczelni Szczecina.

Był członkiem Zespołu Dydaktyczno-Wychowawczego dla kierunku ekonomika i organizacja produkcji przy Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Techniki oraz członkiem Zespołu do Spraw Nauk Ekonomicznych przy ministrze Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Brał także czynny udział w pracach Rady Centralnego Ośrodka Metodycznego Studiów Ekonomicznych w Warszawie.

Zorganizował od podstaw i kierował studiami podyplomowymi, takimi jak Studium Ekonomiki Przemysłu dla Inżynierów, Studium Metod Zarządzania dla Ekonomistów i później Studium Podyplomowe Organizacji i Zarządzania dla kadry kierowniczej przedsiębiorstw regionu szczecińskiego.

Znaczną część swego życia poświęcał sprawom publicznym i działalności społecznej. Podejmował pracę w różnych instytucjach naukowych, towarzystwach społeczno-zawodowych i związkowych. Pełnił liczne funkcje w Związku Nauczycielstwa Polskiego, w tym w latach 1968-1972 przewodniczącego RZ ZNP w Politechnice Szczecińskiej. Był aktywnym działaczem Stowarzyszenia Księgowych w Polsce Oddział w Szczecinie oraz członkiem Rady Naukowej Zarządu Głównego SKwP. Przez wiele lat działał także w Polskim Towarzystwie Ekonomicznym oraz Towarzystwie Naukowym Organizacji i Kierownictwa.

Mimo przejścia na emeryturę – po ukończeniu siedemdziesięciu lat – do ostatnich chwil prof. Tadeusz Waśniewski był aktywnym i twórczym pracownikiem naukowo-dydaktycznym, Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego.

Wyznając zasadę „moja praca moje hobby”, łączył wypoczynek z pracą naukową. Wymagało to wówczas zarezerwowania połowy miejsca w bagażniku samochodu na literaturę. Kontakty z naturą miały charakter ciągły. Był zaangażowanym działkowiczem i miłośnikiem spacerów intelektualnych. Aktywność fizyczna towarzyszyła mu od młodości. Występował w reprezentacji szkoły w siatkówce, trenował boks, którego wiernym kibicem pozostał na całe życie.

Zmarł 24 lipca 2003 roku w Szczecinie.

Praca naukowa

Zainteresowania naukowe Tadeusza Waśniewskiego koncentrowały się na dwóch dziedzinach tj. rachunkowości i analizie finansowej. W pierwszych latach pracy naukowo-dydaktycznej skoncentrował się na problematyce rachunkowości przedsiębiorstw handlowych i przemysłowych. Następnie, w wyniku przyjęcia przez Wyższą Szkołę Ekonomiczną w Szczecinie specjalizacji w dziedzinie ekonomiki transportu, na zagadnieniach rachunkowości w transporcie samochodowym.

Wobec całkowitego braku, w tym czasie literatury polskiej dotyczącej rachunkowości w transporcie samochodowym, konieczne stało się opracowanie podstaw teoretycznych tej dziedziny, które odpowiadałyby jej specyfice. W podjętych wówczas pracach uczestniczył także Tadeusz Waśniewski, a jego wkładem było opracowanie w ramach planu prac naukowo-badawczych Katedry Rachunkowości teoretycznych podstaw funkcjonowania rachunku kosztów w transporcie samochodowym.

Efektem tych studiów stała się pierwsza w kraju publikacja ogólnopolskiego skryptu zawierającego specyficzne rozwiązania w zakresie rachunkowości w transporcie samochodowym (1956) oraz książka pt. „Rachunkowość w transporcie samochodowym”[1], oraz kolejna pozycja „Rachunkowość w przedsiębiorstwie transportu samochodowego” [2].

Wśród innych prac, na uwagę zasługuje podręcznik „Ogólne zasady rachunkowości”[3], czy też skrypt, pt. „Rachunkowość przedsiębiorstw. Ogólne zasady księgowości”.[4]

Rozwiązania przyjęte w ustawie o rachunkowości z 29 września 1994 roku zaowocowały książką „Rachunkowość w przedsiębiorstwie. Podstawy rachunkowości oraz zadania i rozwiązania”[5] oraz „Rachunkowość w przedsiębiorstwie dla zaawansowanych. Zadania i rozwiązania.[6] Nowelizacja tej ustawy obowiązująca wszystkie podmioty od 2002 roku stała się inspiracją dla napisania dwóch kolejnych pozycji wspólnie z Waldemarem Gosem, pt. „Rachunkowość przedsiębiorstw - zadania i rozwiązania dla początkujących” tom 1, ss. 268 oraz „Rachunkowość przedsiębiorstw według polskiego prawa bilansowego oraz standardów międzynarodowych - zadania i rozwiązania dla zaawansowanych” tom 2, ss. 513.[7]

Zmianę zainteresowań naukowych prof. Waśniewskiego zaobserwować można już w latach sześćdziesiątych. Jednym z nurtów badawczych w przedsiębiorstwach transportu samochodowego była bowiem międzyzakładowa analiza kosztów przewozów samochodowych. Wyniki przeprowadzonych studiów literaturowych oraz badań empirycznych realizowanych w tym obszarze zaowocowały pracą doktorską, pt. „Międzyzakładowa analiza kosztów przewozów ładunków w transporcie samochodowym”, a po doktoracie monografią pt. „Międzyzakładowa analiza kosztów ciężarowych przewozów samochodowych” [8].

Od momentu powołania na stanowisko docenta dominującymi okazały się dwa obszary pracy naukowo-badawczej, tj. metodologiczne problemy analizy finansowej w przedsiębiorstwie oraz instrumenty ekonomiczno-finansowe na rzecz ochrony środowiska w sektorze wytwarzania i przesyłu energii elektrycznej. Z wymienionych szczególnie ważnymi i cennymi były kierunki i metody analizy finansowej w przedsiębiorstwie, a w tym: – ocena funkcjonowania analizy ekonomicznej, z uwzględnieniem analizy finansowej w praktyce działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz ustalenie kierunków jej rozwoju, – problematyka porównywalności w analizach ekonomicznych, – ocena poprawności oraz doskonalenie metod obliczania odchyleń przy badaniu zależności zjawisk w analizie finansowej, – metody oceny zależności występujących między osiąganymi wynikami finansowymi a efektywnością gospodarowania czynnikami produkcji, – metodologiczne podstawy analizy finansowej w przedsiębiorstwie w dostosowaniu do zmieniającego się systemu zarządzania. Wkład w teorię analiz ekonomicznych dotyczy m.in. takich zagadnień jak: istota i przedmiot analizy ekonomicznej, miejsce analizy finansowej w systemie analiz ekonomicznych, powiązania występujące między analizą techniczno-ekonomiczną i analizą finansową, czy też wzajemnej zależności analizy ekonomicznej z kontrolą wewnętrzną czy systemem przetwarzania danych.

Do znaczących osiągnięć naukowo-badawczych Tadeusza Waśniewskiego należy zaliczyć ocenę poprawności oraz doskonalenie metod obliczania odchyleń przy badaniu zależności zjawisk w analizie finansowej. W trosce o zapewnienie właściwych podstaw metodycznych w deterministycznym podejściu do badania zależności przyczynowo - skutkowych przedstawił i zastosował wiele nowych, mało znanych i w praktyce nie stosowanych metod obliczania odchyleń, które cechowały się większą poprawnością oraz przydatnością praktyczną w badaniu zależności zjawisk ekonomicznych.

Najbardziej znaczącym osiągnięciem pozostaje wypracowanie metodologicznych podstaw analizy finansowej w przedsiębiorstwie. Bezpośredni wkład w rozwój teorii i praktyki wyraża się w opracowaniu metodologii analizy finansowej w przedsiębiorstwie w formie zwartego opracowania, o głębszej podbudowie teoretycznej, aniżeli to dotychczas miało miejsce w polskiej literaturze ekonomicznej i późniejszej jej modyfikacji do zmieniających się warunków prowadzenia działalności gospodarczej.[9]

Niezwykle owocny okazał się okres lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Analizie finansowej już w warunkach gospodarki rynkowej prof. Waśniewski, jako autor lub współautor poświęcił szereg prac, w tym:

  • „Analiza finansowa w gospodarce rynkowej. Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1992, (współaut. Z. Miklewicz);
  • „Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa” Wydawnictwo Naukowe Akademii Ekonomicznej im. O. Langego, Wrocław 1993 (współaut. L. Bednarski, R. Borowiecki, J. Duraj, E. Kurtys, B. Wersty), która doczekała się 6 wydań (ostatnie w 2003 roku), „Analiza finansowa w przedsiębiorstwie”, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1993, 1997;
  • „Zasady analizy finansowej w praktyce. Przykłady i zadania” Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1994, 1997 (współaut. W. Skoczylas); *„Cash Flow w przedsiębiorstwie”, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1995 (współaut. W. Skoczylas);
  • „Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem” – praca zbiorowa – 2 tomy – pod red. Lecha Bednarskiego i Tadeusza Waśniewskiego, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1996, uważana za encyklopedię analizy finansowej, czy też wydana w 2002 roku wraz z nowelizacją ustawy o rachunkowości;
  • „Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie” Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce (współaut. W. Skoczylas) i później wznowiona w 2004 roku.

Drugim obszarem badań były w instrumenty ekonomiczno-finansowe na rzecz ochrony środowiska w sektorze wytwarzania i przesyłu energii elektrycznej, a w szczególności podstawowe przesłanki i kryteria wyboru w rachunku ekonomicznym efektywności ochrony środowiska w energetyce zawodowej, metodyka wykorzystania dostępnych danych statystycznych dla wyznaczenia funkcji strat, ocena skuteczności oddziaływania stosowanych dotychczas instrumentów ekonomicznych i propozycja instrumentów ekonomicznych racjonalizujących korzystanie ze środowiska i jego ochronę.

Równie znaczący jest dorobek Tadeusza Waśniewskiego w dziedzinie rozwoju kadr. Na szczecińskim seminarium pod jego kierunkiem powstało około 700 prac magisterskich i dyplomowych.


Przypisy

  1. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 1959, s. 482 (współaut. K. Sawicki).
  2. Wydawnictwo Komunikacyjne, Warszawa 1966, s. 387 (współaut. K. Sawicki).
  3. Stowarzyszenie Księgowych w Polsce w roku 1981. Złożony z trzech części, tj. podstaw teoretycznych, ćwiczeń i rozwiązania ćwiczeń.
  4. Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa 1984, 1985.
  5. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1997, (współaut. W. Gos.)
  6. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1997, (współaut. W. Gos).
  7. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002.
  8. Wydawnictwa Komunikacyjne, Warszawa 1965.
  9. To właśnie Profesor Tadeusz Waśniewski opublikował w 1978 roku obszerną monografię pt. „Kierunki i metody analizy finansowej”, Politechnika Szczecińska, która potem wydana została przez Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne pod tytułem „Metody analizy finansowej w przedsiębiorstwie”, Warszawa 1981, 1989.