Ulica Grzymisławy: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 19: Linia 19:
 
'''Ulica Księżnej Grzymisławy''' (niem. ''Johannishof''), nieistniejący obecnie zaułek usytuowany na terenie [[Stare Miasto|Starego Miasta]]. Obecnie w tym miejscu położone są zabudowania Szkoły Podstawowej nr 64 przy ulicy [[Grodzka|Grodzkiej]] wybudowanej w latach sześćdziesiątych [[XX wiek]]u. <ref>Nazwa ulicy została zlikwidowana dopiero [[6 kwietnia]] [[1979]], zob. Protokół nr 8 z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie, bez uzasadnienia w: Sz. Bursewicz, ''Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991''. W: ''Kronika Szczecina''. 2004 (Nr 23). Szczecin [[2005]], s. 23, także przyp. 40.</ref>
 
'''Ulica Księżnej Grzymisławy''' (niem. ''Johannishof''), nieistniejący obecnie zaułek usytuowany na terenie [[Stare Miasto|Starego Miasta]]. Obecnie w tym miejscu położone są zabudowania Szkoły Podstawowej nr 64 przy ulicy [[Grodzka|Grodzkiej]] wybudowanej w latach sześćdziesiątych [[XX wiek]]u. <ref>Nazwa ulicy została zlikwidowana dopiero [[6 kwietnia]] [[1979]], zob. Protokół nr 8 z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie, bez uzasadnienia w: Sz. Bursewicz, ''Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991''. W: ''Kronika Szczecina''. 2004 (Nr 23). Szczecin [[2005]], s. 23, także przyp. 40.</ref>
 
==Historia ulicy==
 
==Historia ulicy==
W miejscu, na którym przebiegał zaułek "Grzymisławy", w [[XIV wiek]]u położony był tzw. dom dla wygnanych (''exsules'', także ''exules'' [[1306]]), zwany również "zajazdem dla chorych" (''curia infirmorum'', [[1310]]), natomiast w [[XV wiek]]u także "zajazdem ubogich" (''Elende Hoff'', [[1441]]), ale już w [[XVI wiek]]u domem ubogich (''elende hus'', [[1506]]). <ref>''Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung'' – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin [[1926]], s. 41.</ref> Był to zatem zarówno szpital jak i przytułek, przeznaczony przede wszystkim do przyjmowania rozbitków okrętowych, przejezdnych podróżnych, chorych cudzoziemców, pielgrzymów, itp. Według Paula Friedeborna dom dla ubogich (''Elende Hoff'') założono dopiero w 1441 roku, a w swoim opisie Szczecina określa ten przytułek mianem szpitala pod wezwaniem św. Elżbiety. <ref>P. Friedeborn, ''Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern''... Gedruckt zu Alten Stettin [[1613]], s. 90-91.</ref>
+
[[Carl Johann Fredrich|Carl Fredrich]] podaje, że w [[XIV wiek]]u położony był tu tzw. dom dla wygnanych (''exsules'', także ''exules'' [[1306]]), zwany również "zajazdem dla chorych" (''curia infirmorum'', [[1310]]), ale już w połowie [[XV wiek]]u i na początku [[XVI wiek]]u „domem pielgrzymów” (''dat pilgremeshus'', [[1440]]) i domem ubogich (''elende hus'', [[1506]]). <ref>''Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung'' – von [[Hugo Lemcke]], zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin [[1926]], s. 41.</ref> Położony w [[Kwartał Młyński|kwartale Młyńskim]], pełnił wówczas rolę zarówno szpitala, jak i przytułku, przeznaczonego przede wszystkim do przyjmowania rozbitków okrętowych, przejezdnych podróżnych, chorych cudzoziemców, pielgrzymów, itp. Według [[Paul Friedeborn|Paula Friedeborna]] został założony przez szczecińskich mieszczan dopiero w [[1441]] roku, a w swoim opisie Szczecina określa go mianem szpitala pod wezwaniem św. Elżbiety, który w późniejszym czasie nazwano domem dla ubogich (''Elende Hoff''). <ref>P. Friedeborn, ''Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern''... Gedruckt zu Alten Stettin [[1613]], s. 90-91.</ref>  
[[Plik:Johannishof_1.jpg|500px|thumb|right|Zmiany w numeracji Dziedzińca Świętego Jana]]  
+
[[Plik:Johannishof_1.jpg|500px|thumb|left|Zmiany w numeracji Dziedzińca Świętego Jana]]  
 +
Podobny przytułek, nazywany Zajazdem Nędzy, położony był przy pomoście u wylotu ulicy [[Ulica Kłodna|Kłodnej]] (''de ellenden vor dem bombrugge'', [[1452]]), kolejny pomiędzy zewnętrzną a wewnętrzną [[Brama Młyńska|Bramą Młyńską]] (''elendshus'', [[1497]]), i trzeci przy szpitalu św. Gertrudy na [[Łasztownia|Łasztowni]], o czym wspomina zapis z [[1507]] roku o „zarządzających /fundacją/ ubogich w ich domu przy kościele św. Gertrudy“ (''vorstender der armen in deme huse up S. Gertruden kerkhaue''). <ref>Wspomniane tu trzy domy dla ubogich miały prawo do uposażenia, jakie składali mieszkańcy ówczesnej wsi [[Podjuchy]] na rzecz wspólnej fundacji zwanej „Kasą Ubogich” (''Armenkasten''), zwanej później [[Fundacja klasztoru Św. Jana|Fundacją św. Jana]]; zob. ''Die älteren Stettiner Straßennamen''... op. cit., s. 41.</ref><br/> 
 +
Po wprowadzeniu reformacji zabudowania Dziedzińca Ubogich włączono do Fundacji Klasztoru św. Jana (''St. Johannis Klosterstift''), o czym informuje [[Szwedzki spis katastralny|kataster szwedzki]] z [[1706]] roku i kataster zabudowy miejskiej z roku [[1722]]/[[1723]]. Na początku [[XIX wiek]]u na prośbę fundacji św. Jana, która uważała dotychczasową nazwę za niestosowną, w roku [[1830]] zmieniono nazwę przytułku oraz prowadzącego doń zaułka na Dziedziniec Świętego Jana (''Johannishof''). Po 1856 roku zabudowania otrzymały numerację ''Johannishof'' 1-6 i zostały zagospodarowane dla celów szkolnictwa. <ref>B. Seyda, ''Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina. W: ''Szczecin''. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin [[1958]], s. 76-77.</ref>
 
{{przypisy}}
 
{{przypisy}}
  

Wersja z 01:34, 5 lis 2013

STRONA W BUDOWIE

Ulica Grzymisławy
'
Ulica Grzymisławy
Wylot zaułka Johannishof od strony obecnej ulicy Grodzkiej
  Nazwa pełna ulica nieistniejąca
  Nazwa niemiecka Johannishof
  Osiedle
  Dzielnica
Zobacz ulicę na:
[ Mapa Google.]
[ Google Street View.]
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Geolokalizacja: 53.425725,14.558574

Ulica Księżnej Grzymisławy (niem. Johannishof), nieistniejący obecnie zaułek usytuowany na terenie Starego Miasta. Obecnie w tym miejscu położone są zabudowania Szkoły Podstawowej nr 64 przy ulicy Grodzkiej wybudowanej w latach sześćdziesiątych XX wieku. [1]

Historia ulicy

Carl Fredrich podaje, że w XIV wieku położony był tu tzw. dom dla wygnanych (exsules, także exules 1306), zwany również "zajazdem dla chorych" (curia infirmorum, 1310), ale już w połowie XV wieku i na początku XVI wieku „domem pielgrzymów” (dat pilgremeshus, 1440) i domem ubogich (elende hus, 1506). [2] Położony w kwartale Młyńskim, pełnił wówczas rolę zarówno szpitala, jak i przytułku, przeznaczonego przede wszystkim do przyjmowania rozbitków okrętowych, przejezdnych podróżnych, chorych cudzoziemców, pielgrzymów, itp. Według Paula Friedeborna został założony przez szczecińskich mieszczan dopiero w 1441 roku, a w swoim opisie Szczecina określa go mianem szpitala pod wezwaniem św. Elżbiety, który w późniejszym czasie nazwano domem dla ubogich (Elende Hoff). [3]

Zmiany w numeracji Dziedzińca Świętego Jana

Podobny przytułek, nazywany Zajazdem Nędzy, położony był przy pomoście u wylotu ulicy Kłodnej (de ellenden vor dem bombrugge, 1452), kolejny pomiędzy zewnętrzną a wewnętrzną Bramą Młyńską (elendshus, 1497), i trzeci przy szpitalu św. Gertrudy na Łasztowni, o czym wspomina zapis z 1507 roku o „zarządzających /fundacją/ ubogich w ich domu przy kościele św. Gertrudy“ (vorstender der armen in deme huse up S. Gertruden kerkhaue). [4]
Po wprowadzeniu reformacji zabudowania Dziedzińca Ubogich włączono do Fundacji Klasztoru św. Jana (St. Johannis Klosterstift), o czym informuje kataster szwedzki z 1706 roku i kataster zabudowy miejskiej z roku 1722/1723. Na początku XIX wieku na prośbę fundacji św. Jana, która uważała dotychczasową nazwę za niestosowną, w roku 1830 zmieniono nazwę przytułku oraz prowadzącego doń zaułka na Dziedziniec Świętego Jana (Johannishof). Po 1856 roku zabudowania otrzymały numerację Johannishof 1-6 i zostały zagospodarowane dla celów szkolnictwa. [5]

Przypisy

  1. Nazwa ulicy została zlikwidowana dopiero 6 kwietnia 1979, zob. Protokół nr 8 z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie, bez uzasadnienia w: Sz. Bursewicz, Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991. W: Kronika Szczecina. 2004 (Nr 23). Szczecin 2005, s. 23, także przyp. 40.
  2. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926, s. 41.
  3. P. Friedeborn, Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern... Gedruckt zu Alten Stettin 1613, s. 90-91.
  4. Wspomniane tu trzy domy dla ubogich miały prawo do uposażenia, jakie składali mieszkańcy ówczesnej wsi Podjuchy na rzecz wspólnej fundacji zwanej „Kasą Ubogich” (Armenkasten), zwanej później Fundacją św. Jana; zob. Die älteren Stettiner Straßennamen... op. cit., s. 41.
  5. B. Seyda, Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina. W: Szczecin. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin 1958, s. 76-77.


Bibliografia

  • Friedeborn P., Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern ... Gedruckt zu Alten Stettin 1613.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Seyda B., Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina. W: Szczecin. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin 1958.
  • Bursewicz Sz., Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991. W: Kronika Szczecina. 2004 (Nr 23). Szczecin 2005.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk