Ulica Grzymisławy: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 9 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 16: Linia 16:
 
{{DEFAULTSORT: Grzymisławy}}
 
{{DEFAULTSORT: Grzymisławy}}
 
{{koordynaty|53.425725|14.558574|umieść=na górze}}
 
{{koordynaty|53.425725|14.558574|umieść=na górze}}
[[Plik:Johannishof.2.jpg|150px|thumb|left|Położenie Dziedzińca Świętego Jana<br/>
+
 
KG. – Dziedziniec Świętego Jana (Ulica Grzymisławy),
+
'''Ulica Księżnej Grzymisławy''' (niem. ''Johannishof''), nazwa historyczna „Dziedziniec Świętego Jana”. Nieistniejący zaułek usytuowany na terenie [[Stare Miasto|Starego Miasta]]. Obecnie w tym miejscu położone są zabudowania Szkoły Podstawowej nr 64 przy ulicy [[Grodzka|Grodzkiej]] wybudowanej w latach sześćdziesiątych [[XX wiek]]u. <ref>Nazwa ulicy została zlikwidowana dopiero [[6 kwietnia]] [[1979]], zob. Protokół nr 8 z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie, bez uzasadnienia w: Sz. Bursewicz, ''Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991''. W: ''Kronika Szczecina''. 2004 (Nr 23). Szczecin [[2005]], s. 23, także przyp. 40.</ref>
st. – studnia na terenie Dziedzińca Ubogich z okresu szwedzkiego,
 
GK. – Targ Węglowy Ulica Grodzka,
 
GS. – Ulica Górna Szewska Ulica Grodzka,
 
GF. – Ulica Wjazdowa (Ulica Grodzka),
 
F. – Ulica Wielka Tumska (Ulica Farna),
 
KP. – Ulica Kuśnierska,
 
S. – Ulica Sołtysia,
 
K. – Ulica Kurkowa.]]
 
'''Ulica Księżnej Grzymisławy''' (niem. ''Johannishof''), nieistniejący obecnie zaułek usytuowany na terenie [[Stare Miasto|Starego Miasta]]. Obecnie w tym miejscu położone są zabudowania Szkoły Podstawowej nr 64 przy ulicy [[Grodzka|Grodzkiej]] wybudowanej w latach sześćdziesiątych [[XX wiek]]u. <ref>Nazwa ulicy została zlikwidowana dopiero [[6 kwietnia]] [[1979]], zob. Protokół nr 8 z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie, bez uzasadnienia w: Sz. Bursewicz, ''Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991''. W: ''Kronika Szczecina''. 2004 (Nr 23). Szczecin [[2005]], s. 23, także przyp. 40.</ref>
 
 
== Historia ulicy ==
 
== Historia ulicy ==
[[Carl Johann Fredrich|Carl Fredrich]] podaje, że w [[XIV wiek]]u położony był tu tzw. dom dla wygnanych (''exsules'', także ''exules'' [[1306]]), zwany również "zajazdem dla chorych" (''curia infirmorum'', [[1310]]), ale już w połowie [[XV wiek]]u i na początku [[XVI wiek]]u „domem pielgrzymów” (''dat pilgremeshus'', [[1440]]) i domem ubogich (''elende hus'', [[1506]]). <ref>''Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung'' – von [[Hugo Lemcke]], zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin [[1926]], s. 41.</ref> Położony w [[Kwartał Młyński|kwartale Młyńskim]], pełnił wówczas rolę zarówno szpitala, jak i przytułku, przeznaczonego przede wszystkim do przyjmowania rozbitków okrętowych, przejezdnych podróżnych, chorych cudzoziemców, pielgrzymów, itp. Według [[Paul Friedeborn|Paula Friedeborna]] został założony przez szczecińskich mieszczan dopiero w [[1441]] roku, a w swoim opisie Szczecina określa go mianem szpitala pod wezwaniem św. Elżbiety, który w późniejszym czasie nazwano dziedzińcem dla ubogich (''Elende Hoff''). <ref>P. Friedeborn, ''Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern''... Gedruckt zu Alten Stettin [[1613]], s. 90-91.</ref><br/>  
+
[[Carl Johann Fredrich|Carl Fredrich]] podaje, że w [[XIV wiek]]u położony był tu tzw. dom dla wygnanych (''exsules'', także ''exules'' [[1306]]), zwany również „zajazdem dla chorych” (''curia infirmorum'', [[1310]]), ale już w połowie [[XV wiek]]u i na początku [[XVI wiek]]u „domem pielgrzymów” (''dat pilgremeshus'', [[1440]]) i domem ubogich (''elende hus'', [[1506]]), prowadzony przez tzw. Bractwo Ubogich. <ref>''Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung'' – von [[Hugo Lemcke]], zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin [[1926]], s. 41.</ref> Położony w [[Kwartał Młyński|kwartale Młyńskim]], pełnił wówczas rolę zarówno szpitala, jak i przytułku, przeznaczonego przede wszystkim do przyjmowania rozbitków okrętowych, przejezdnych podróżnych, chorych cudzoziemców, pielgrzymów, itp. Według [[Paul Friedeborn|Paula Friedeborna]] został założony przez szczecińskich mieszczan dopiero w [[1441]] roku, a w swoim opisie Szczecina określa go mianem szpitala pod wezwaniem św. Elżbiety, który w późniejszym czasie nazwano dziedzińcem dla ubogich (''Elende Hoff''). <ref>P. Friedeborn, ''Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern''... Gedruckt zu Alten Stettin [[1613]], s. 90-91.</ref><br/>  
Podobny przytułek, nazywany Zajazdem Nędzy, położony był przy pomoście u wylotu ulicy [[Ulica Kłodna|Kłodnej]] (''de ellenden vor dem bombrugge'', [[1452]]), kolejny pomiędzy zewnętrzną a wewnętrzną [[Brama Młyńska|Bramą Młyńską]] (''elendshus'', [[1497]]), i trzeci przy szpitalu św. Gertrudy na [[Łasztownia|Łasztowni]], o czym wspomina zapis z [[1507]] roku o „zarządzających /fundacją/ ubogich w ich domu przy kościele św. Gertrudy“ (''vorstender der armen in deme huse up S. Gertruden kerkhaue''). <ref>Wspomniane tu trzy domy dla ubogich miały prawo do uposażenia, jakie składali mieszkańcy ówczesnej wsi [[Podjuchy]] na rzecz wspólnej fundacji zwanej „Kasą Ubogich” (''Armenkasten''), zwanej później [[Fundacja klasztoru Św. Jana|Fundacją św. Jana]]; zob. ''Die älteren Stettiner Straßennamen''... op. cit., s. 41.</ref>  
+
Podobny przytułek, nazywany Zajazdem Nędzy, położony był przy pomoście u wylotu ulicy [[Ulica Kłodna|Kłodnej]] (''de ellenden vor dem bombrugge'', [[1452]]), kolejny pomiędzy zewnętrzną a wewnętrzną [[Brama Młyńska|Bramą Młyńską]] (''elendshus'', [[1497]]), i trzeci przy szpitalu św. Gertrudy na [[Łasztownia|Łasztowni]], o czym wspomina zapis z [[1507]] roku o „zarządzających /fundacją/ ubogich w ich domu przy kościele św. Gertrudy” (''vorstender der armen in deme huse up S. Gertruden kerkhaue''). <ref>Wspomniane tu trzy domy dla ubogich miały prawo do uposażenia, jakie składali mieszkańcy ówczesnej wsi [[Podjuchy]] na rzecz wspólnej fundacji zwanej „Kasą Ubogich” (''Armenkasten''), zwanej później [[Fundacja klasztoru Św. Jana|Fundacją św. Jana]]; zob. ''Die älteren Stettiner Straßennamen''... op. cit., s. 41.</ref>  
[[Plik:Johannishof_1.jpg|500px|thumb|left|Zmiany w numeracji Dziedzińca Świętego Jana]]     
+
[[Plik:Johannishof_1.jpg|500px|thumb|left|Zmiany w numeracji Dziedzińca Świętego Jana]]
Po wprowadzeniu reformacji zabudowania Dziedzińca Ubogich włączono do Fundacji Klasztoru św. Jana (''St. Johannis Klosterstift''), o czym informuje [[Szwedzki spis katastralny|kataster szwedzki]] z [[1706]] roku i kataster zabudowy miejskiej z roku [[1722]]/[[1723]]. Na początku [[XIX wiek]]u na prośbę fundacji św. Jana, która uważała dotychczasową nazwę za niestosowną, w roku [[1830]] zmieniono nazwę przytułku oraz prowadzącego doń zaułka na Dziedziniec Świętego Jana (''Johannishof''). Po 1856 roku zabudowania otrzymały numerację ''Johannishof'' 1-6 i zostały zagospodarowane dla celów szkolnictwa. <ref>B. Seyda, ''Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina. W: ''Szczecin''. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin [[1958]], s. 76-77.</ref><br/><br/><br/>
+
[[Plik:Johannishof.2.jpg|250px|thumb|right|Położenie<br/>Dziedzińca Świętego Jana<br/>
 +
KG. – Dziedziniec Świętego Jana, wcześniej Dziedziniec Ubogich (Ulica Grzymisławy),<br/>
 +
st. – studnia na terenie Dziedzińca Ubogich pochodząca z okresu szwedzkiego,<br/>
 +
GK. – Targ Węglowy (Ulica Grodzka),<br/>
 +
GS. – Ulica Górna Szewska (Ulica Grodzka),<br/>
 +
GF. – Ulica Wjazdowa (Ulica Grodzka),<br/>
 +
F. – Ulica Wielka Tumska (Ulica Farna),<br/>
 +
KP. – Ulica Kuśnierska,<br/>
 +
S. – Ulica Sołtysia,<br/>
 +
K. – Dziedziniec Loitzów (Ulica Kurkowa).]]     
 +
Po wprowadzeniu reformacji zabudowania Dziedzińca Ubogich włączono do Fundacji Klasztoru św. Jana (''St. Johannis Klosterstift''), o czym informuje [[Szwedzki spis katastralny|kataster szwedzki]] z [[1706]] roku i kataster zabudowy miejskiej z roku [[1722]]/[[1723]]. Na początku [[XIX wiek]]u na prośbę fundacji św. Jana, która uważała dotychczasową nazwę za niestosowną, w roku [[1830]] zmieniono nazwę przytułku oraz prowadzącego doń zaułka na Dziedziniec Świętego Jana (''Johannishof''). Po 1856 roku zabudowania otrzymały numerację ''Johannishof'' Nr. 1-6 i zostały zagospodarowane dla celów szkolnictwa. Od 1856 roku rozpoczęła tu działalność szkoła podstawowa dla dziewcząt - [[Johannis-Schule|Johannishof-Schule]] (''4. Gemeindeschule für Mädchen'') <ref>H.K.W. Berghaus, ''Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens''. Th. 2, Bd. 8. Berlin-Writzen/O 1875; także B. Seyda, ''Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina.'' [W:] ''Szczecin''. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin [[1958]], s. 76-77; por. W.H. Meyer, ''Stettin in alter und neuer Zeit.'' Stettin [[1887]], s. 260.</ref>.<br/><br/><br/><br/><br/>
 
{{przypisy}}
 
{{przypisy}}
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
 
* Friedeborn P., ''Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern'' ... Gedruckt zu Alten Stettin 1613.
 
* Friedeborn P., ''Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern'' ... Gedruckt zu Alten Stettin 1613.
 +
* Berghaus H.K.W., ''Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens''. Th. 2, Bd. 8. Berlin-Writzen/O 1875.
 +
* Meyer W.H., ''Stettin in alter und neuer Zeit.'' Stettin 1887.
 
* ''Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung'' – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
 
* ''Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung'' – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
 
* Seyda B., ''Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina. W: ''Szczecin''. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin 1958.
 
* Seyda B., ''Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina. W: ''Szczecin''. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin 1958.
Linia 42: Linia 45:
  
 
== Linki zewnętrzne ==
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://sedina.pl/galeria/thumbnails.php?album=746 sedina.pl-Portal Miłośników Dawnego Szczecina] Johannishof und Johannisschule
+
* [http://sedina.pl/galeria/thumbnails.php?album=746 sedina.pl-Galeria, Portal Miłośników Dawnego Szczecina] Johannishof und Johannisschule
  
 
{{Autor|[[User:Schulz|Jan Iwańczuk]]}}
 
{{Autor|[[User:Schulz|Jan Iwańczuk]]}}

Aktualna wersja na dzień 17:20, 5 cze 2019

Ulica Grzymisławy
'
Ulica Grzymisławy
Wylot zaułka Johannishof od strony obecnej ulicy Grodzkiej
  Nazwa pełna ulica nieistniejąca
  Nazwa niemiecka Johannishof
  Osiedle
  Dzielnica
Zobacz ulicę na:
[ Mapa Google.]
[ Google Street View.]
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Geolokalizacja: 53.425725,14.558574


Ulica Księżnej Grzymisławy (niem. Johannishof), nazwa historyczna „Dziedziniec Świętego Jana”. Nieistniejący zaułek usytuowany na terenie Starego Miasta. Obecnie w tym miejscu położone są zabudowania Szkoły Podstawowej nr 64 przy ulicy Grodzkiej wybudowanej w latach sześćdziesiątych XX wieku. [1]

Historia ulicy

Carl Fredrich podaje, że w XIV wieku położony był tu tzw. dom dla wygnanych (exsules, także exules 1306), zwany również „zajazdem dla chorych” (curia infirmorum, 1310), ale już w połowie XV wieku i na początku XVI wieku „domem pielgrzymów” (dat pilgremeshus, 1440) i domem ubogich (elende hus, 1506), prowadzony przez tzw. Bractwo Ubogich. [2] Położony w kwartale Młyńskim, pełnił wówczas rolę zarówno szpitala, jak i przytułku, przeznaczonego przede wszystkim do przyjmowania rozbitków okrętowych, przejezdnych podróżnych, chorych cudzoziemców, pielgrzymów, itp. Według Paula Friedeborna został założony przez szczecińskich mieszczan dopiero w 1441 roku, a w swoim opisie Szczecina określa go mianem szpitala pod wezwaniem św. Elżbiety, który w późniejszym czasie nazwano dziedzińcem dla ubogich (Elende Hoff). [3]
Podobny przytułek, nazywany Zajazdem Nędzy, położony był przy pomoście u wylotu ulicy Kłodnej (de ellenden vor dem bombrugge, 1452), kolejny pomiędzy zewnętrzną a wewnętrzną Bramą Młyńską (elendshus, 1497), i trzeci przy szpitalu św. Gertrudy na Łasztowni, o czym wspomina zapis z 1507 roku o „zarządzających /fundacją/ ubogich w ich domu przy kościele św. Gertrudy” (vorstender der armen in deme huse up S. Gertruden kerkhaue). [4]

Zmiany w numeracji Dziedzińca Świętego Jana
Położenie
Dziedzińca Świętego Jana
KG. – Dziedziniec Świętego Jana, wcześniej Dziedziniec Ubogich (Ulica Grzymisławy),
st. – studnia na terenie Dziedzińca Ubogich pochodząca z okresu szwedzkiego,
GK. – Targ Węglowy (Ulica Grodzka),
GS. – Ulica Górna Szewska (Ulica Grodzka),
GF. – Ulica Wjazdowa (Ulica Grodzka),
F. – Ulica Wielka Tumska (Ulica Farna),
KP. – Ulica Kuśnierska,
S. – Ulica Sołtysia,
K. – Dziedziniec Loitzów (Ulica Kurkowa).

Po wprowadzeniu reformacji zabudowania Dziedzińca Ubogich włączono do Fundacji Klasztoru św. Jana (St. Johannis Klosterstift), o czym informuje kataster szwedzki z 1706 roku i kataster zabudowy miejskiej z roku 1722/1723. Na początku XIX wieku na prośbę fundacji św. Jana, która uważała dotychczasową nazwę za niestosowną, w roku 1830 zmieniono nazwę przytułku oraz prowadzącego doń zaułka na Dziedziniec Świętego Jana (Johannishof). Po 1856 roku zabudowania otrzymały numerację Johannishof Nr. 1-6 i zostały zagospodarowane dla celów szkolnictwa. Od 1856 roku rozpoczęła tu działalność szkoła podstawowa dla dziewcząt - Johannishof-Schule (4. Gemeindeschule für Mädchen) [5].




Przypisy

  1. Nazwa ulicy została zlikwidowana dopiero 6 kwietnia 1979, zob. Protokół nr 8 z posiedzenia plenarnego MRN w Szczecinie, bez uzasadnienia w: Sz. Bursewicz, Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991. W: Kronika Szczecina. 2004 (Nr 23). Szczecin 2005, s. 23, także przyp. 40.
  2. Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926, s. 41.
  3. P. Friedeborn, Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern... Gedruckt zu Alten Stettin 1613, s. 90-91.
  4. Wspomniane tu trzy domy dla ubogich miały prawo do uposażenia, jakie składali mieszkańcy ówczesnej wsi Podjuchy na rzecz wspólnej fundacji zwanej „Kasą Ubogich” (Armenkasten), zwanej później Fundacją św. Jana; zob. Die älteren Stettiner Straßennamen... op. cit., s. 41.
  5. H.K.W. Berghaus, Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Th. 2, Bd. 8. Berlin-Writzen/O 1875; także B. Seyda, Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina. [W:] Szczecin. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin 1958, s. 76-77; por. W.H. Meyer, Stettin in alter und neuer Zeit. Stettin 1887, s. 260.


Bibliografia

  • Friedeborn P., Historische Beschreibung der Stadt Alten Stettin in Pommern ... Gedruckt zu Alten Stettin 1613.
  • Berghaus H.K.W., Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. Th. 2, Bd. 8. Berlin-Writzen/O 1875.
  • Meyer W.H., Stettin in alter und neuer Zeit. Stettin 1887.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Seyda B., Z przeszłości służby zdrowia i szpitali Szczecina. W: Szczecin. Pismo poświęcone sprawom regionu zachodniopomorskiego. Zeszyt 1–2 (4–5). Szczecin 1958.
  • Słomiński M., Szczecińskie Podzamcze. Staromiejska dzielnica nadodrzańska i jej odbudowa – kwartały XIV i XVII. Szczecin 1998.
  • Bursewicz Sz., Nazwy szczecińskich ulic. 1945-2004. Cz. 2: 1957-1991. W: Kronika Szczecina. 2004 (Nr 23). Szczecin 2005.

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk