Ziemowit Szuman

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Wersja z dnia 22:41, 18 maj 2022 autorstwa Andriusza (dyskusja | edycje) (→‎Życiorys)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ziemowit Szuman
artysta malarz
brak zdjecia
Data urodzenia 15 lipca 1901
Miejsce urodzenia Gołuchów
Data śmierci 17 października 1976
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 67A-1-10)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie



Ziemowit Szuman (1901-1976) – artysta malarz, organizator środowiska plastycznego w Szczecinie

Życiorys

Ziemowit Szuman urodził się 15 lipca 1901 roku w Gołuchowie w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych. Był synem Mariana i Stanisławy z d. Plecińskiej. Jego pradziad Maurycy i jego brat Pantaleon za działalność niepodległościową i konspiracyjną byli w I połowie XIX w. więzieni przez władze pruskie. Jego dziadek, prawnik dr Henryk Szuman, był w 1846 obrońcą oskarżonych o udział w spisku Mierosławskiego. W Berlinie organizował polską Legię Akademicką. Za udział w powstaniu styczniowym osadzony w berlińskim Moabicie. Wybrany głosami polskich wyborców, został zwolniony z więzienia i wybrany posłem do pruskiego sejmu. Przez ponad 30 lat piastował godność prezesa Koła Polskiego w Berlinie.

Ziemowit Szuman od dzieciństwa obcował ze sztuką zgromadzoną w gołuchowskim zamku. Dzięki kuzynowi, Stefanowi Szumanowi, wybitnemu psychologowi pedagogowi i estetykowi, miał możność zapoznania się z najnowszymi trendami w sztuce światowej. Już jako nastolatek wykazywał duży talent artystyczny. Oprócz malarstwa, które było jego marzeniem, interesował się muzyką. Wykazywał duże uzdolnienia w tym kierunku. W dwudziestoleciu międzywojennym często wyjeżdżał do Zakopanego, gdzie się leczył. Tam poznał Stanisława Ignacego Witkiewicza, którego twórczość wywarła na nim duże wrażenie. W Krakowie pobierał nauki u Stanisława Kamockiego, a podczas pobytu w Paryżu u Othona Friesza w Académie de la Grande Chaumiér. Właściwie był jednak malarzem samoukiem.

Po II wojnie światowej opuścił Poznań i wyjechał do Zakopanego, gdzie wstąpił do Związku Polskich Artystów Plastyków. W lipcu 1945 roku przeniósł się do Gorzowa. Jako kierownik Referatu Kultury i Sztuki przy tamtejszym starostwie, organizował miejscowe muzeum (1948). Został jego dyrektorem. Zajął się inwentaryzacją i zabezpieczeniem zabytków. Organizował pierwsze wystawy malarskie środowiska lubuskiego i pierwsze w Polsce Ludowej wystawy objazdowe plastyków. W 1952 roku wyjechał do Łowicza, gdzie zajął się organizacją podobnego muzeum. Nadal działał aktywnie na rzecz środowisk plastycznych Ziemi Lubuskiej i Wielkopolski. Nie mogąc się pogodzić ze zmianą profilu łowickiego muzeum, zaproponowaną przez władze, zrezygnował ze stanowiska dyrektora.

W 1956 roku przeniósł się na stałe do Szczecina. Tu przystąpił do organizowania środowiska artystyczno-plastycznego. Dzięki jego zabiegom Szczecin lat 60. stał się jednym z najbardziej aktywnych ośrodków życia artystycznego w Polsce. Przez 13 lat kierował Biurem Wystaw Artystycznych. Za jego kadencji szczecinianie mogli zapoznać się, m.in. z współczesnym malarstwem belgijskim, sztuką młodych artystów radzieckich, rzeźbą i rysunkami Henry Moore’a, grafikami amerykańskimi, malarstwem Piotra Potworowskiego. Był kolejno prezesem i wiceprezesem związku twórczego plastyków szczecińskich, a także pomysłodawcą i organizatorem Festiwalu Polskiego Malarstwa Współczesnego w Szczecinie (biennale). Piastował funkcję komisarza pierwszych czterech wystaw. Później w ramach tego Festiwalu organizował plenery w Świnoujściu, na które zapraszał również artystów skandynawskich. Od 1963 roku był Rzecznikiem Dyscyplinarnym Zarządu Okręgu ZPAP w Szczecinie.

Jako artysta rozpoczynał od malowania pejzaży górskich. W latach 50. powstały martwe natury (Martwa natura z butelkami), obrazy o tematyce robotniczej (Pejzaż z fabryką, Robotnik przy tokarce) oraz prace oparte na folklorze łowickim. Po przyjeździe do Szczecina jego zainteresowania skierowały się ku morzu (uwydatnienie motywu żywiołu). W swoich pracach malarskich często sięgał do poezji Charlesa Baudelaire’a, np. w cyklu Kwiaty zła, składającego się z kilkudziesięciu obrazów zainspirowanych przeżyciami rodzinnymi i waśniami środowiska twórczego. Kolejne manifesty artystyczne znajdowały odzwierciedlenie w cyklach: ekologicznym – Kompozycje biologiczne, i kosmicznym – Kompozycje kosmiczne (tempera W kosmosie, olej Pejzaż księżycowy, gwasz Kataklizm). Optymistycznym kontrapunktem był cykl Światy podwodne (1967-1969), w którym artysta podejmował obronę piękna i biologicznej urody świata. Charakterystyczny sposób malowania zyskał jego obrazom miano malarstwa „unerwionego”.

W latach 60. nawiązał bliskie kontakty ze środowiskami plastycznymi we Francji. Uczestniczył w dorocznych wystawach w Grand Palais. Swoje prace wystawiał w wielu francuskich galeriach. We Francji także malował. Był członkiem Société des Artistes Independants (Paryż). Jego prace przyniosły mu duże uznanie wśród znawców sztuki, a także liczne nagrody, których we Francji zdobył więcej niż w Polsce.

Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie, Poznaniu i Szczecinie, Muzeum Sztuki w Łodzi oraz w zbiorach muzeów w Szwecji, Danii, Francji i USA. Jego nazwisko wymieniane jest w międzynarodowej encyklopedii International Who Is Who In Art, wydanej w Cambridge w 1976 roku.

Przez całe życie wierzył w wychowawczą siłę sztuki, w jej moc uszlachetniającą ludzi. W środowisku artystycznym Szczecina uchodził za osobę o szerokich zainteresowaniach, nie tylko plastycznych.

Od 1937 roku był żonaty z Janiną Kęszycką z Kęszyc h. Nałęcz. Miał dwóch synów, Andrzeja i Michała.

Zmarł 17 października 1976 roku w Szczecinie. Jest pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 67A-1-10).



Wystawy (wybór)

Wystawy krajowe

  • 1946 – indywidualna wystawa malarstwa, Poznań
  • 1959 – indywidualna wystawa malarstwa, Szczecin (marzec-kwiecień)
  • 1960 – wystawa Ziemowita Szumana, Jerzego Brzozowskiego, Tadeusza Eysymonta, Edmunda Witkowskiego, Klub studencki „Pimpuś”, Szczecin (kwiecień)
  • 1960 – Wystawa Okręgowa w XV-lecie wyzwolenia Szczecina, Szczecin (kwiecień-czerwiec)
  • 1962 – I Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin (lipiec-sierpień)
  • 1961 – ogólnopolska wystawa malarstwa i rzeźby, Muzeum Narodowe, Warszawa (listopad-grudzień)
  • 1961-1962 – wystawa okręgowa Związku Polskich Artystów Plastyków, sala CBWA w Muzeum Pomorza Zachodniego, Szczecin (grudzień 1961-styczeń 1962)
  • 1962 – indywidualna wystawa malarstwa, Szczecin (wrzesień-październik)
  • 1963-1964 – indywidualna wystawa malarstwa, Szczecin (grudzień 1963-styczeń 1964)
  • 1964 – indywidualna wystawa malarstwa, Szczecin (styczeń-marzec)
  • 1964 – II Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin (lipiec-wrzesień)
  • 1965 – indywidualna wystawa malarstwa, Klub „13 Muz”, Szczecin (styczeń-luty)
  • 1965 – indywidualna wystawa malarstwa, Klub Spółdzielców, Szczecin (luty)
  • 1966 – III Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin (lipiec-wrzesień)
  • 1967 – indywidualna wystawa malarstwa, Szczecin (lipiec-sierpień)
  • 1967-1968 – II Prezentacja Malarzy z Krajów Socjalistycznych, Szczecin (grudzień 1967-luty 1968)
  • 1968 – indywidualna wystawa malarstwa, Szczecin (czerwiec-lipiec)
  • 1968 – IV Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin (lipiec-wrzesień)
  • 1968 – indywidualna wystawa malarstwa, Opole
  • 1969 – indywidualna wystawa malarstwa, Szczecin (czerwiec-lipiec)
  • 1969 – indywidualna wystawa malarstwa, Zakopane
  • 1970 – indywidualna wystawa malarstwa, Szczecin (maj-lipiec)
  • 1970 – V Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin (lipiec-wrzesień)
  • 1975 – „Od Odry po Bałtyk” (prezentacja prac twórców środowiska szczecińskiego), Muzeum Ziemi Lubuskiej, Zielona Góra (marzec)
  • 1975 – „Plastyka szczecińska w XXX-leciu PRL”, Galeria Sztuki BWA, Zamek Książąt Pomorskich, Szczecin (kwiecień-maj)
  • 1978 – indywidualna wystawa malarstwa, BWA Szczecin, kuluary Teatru Lalek „Pleciuga”
  • 1979 – wystawa retrospektywna, Szczecin
  • 1981 – wystawa retrospektywna, BWA, Warszawa
  • 1983 – wystawa retrospektywna, BWA, Sopot (marzec)
  • 1983 – wystawa retrospektywna, „Zachęta”, Warszawa (maj)
  • 1995 – Z Galerii Wspomnień, Szczecin


Wystawy zagraniczne

  • 1965 – Paryż i Cannes (Francja)
  • 1965 – Kopenhaga (Dania) - z grupą Spiren
  • 1966 – Salon des Indépendants, Paryż (Francja)
  • 1967 – Salon des Indépendants, Paryż (Francja)
  • 1967 – Kopenhaga (Dania) - z grupą Spiren
  • 1968 – Salon des Indépendants, Paryż (Francja)
  • 1969 – Salon des Indépendants, Paryż (Francja)
  • 1970 – Aarhus (Dania) - z grupą Spiren
  • 1970 – Rostock (NRD)
  • 1970 – prezentacje Malarzy Krajów Nadbałtyckich, Ryga (ZSRR)
  • 1970 – Biarritz (Francja)
  • 1970 – Cimaise de Paris, Salon International, Paryż (Francja)
  • 1970 – Salon des Indépendants, Paryż (Francja)
  • 1970 – Salon des Artistes Francais, Paryż (Francja)
  • 1970 – XI Salon International, Juvicy, Paris-Sud (Francja)
  • 1970 – Peintres Abstraits. Gal. Cimase de Paris (Francja)
  • 1978 – polska Sztuka Współczesna Wybrzeża (Dania)



Wybrane prace



Artykuły i recenzje w prasie

  • 1956Francuscy impresjoniści w Szczecinie, „Ziemia i Morze” 1956 nr 19, s. 3
  • 1956W odpowiedzi dr Kusztelskiemu (z cyklu: Polemiki), „Ziemia i Morze” 1956 nr 24, s. 7



Nagrody i wyróżnienia

  • nagrody na Festiwalu Polskiego Malarstwa Współczesnego
  • 1964 - nagroda ZPAP
  • 1966 – nagroda w konkursie Piękno Ziemi Szczecińskiej zorganizowanym przez Wydział Kultury WRN w Szczecinie z okazji 20-lecia Pomorza Zachodniego
  • 1970 – VII Grand Prix w Wielkim Finale
  • XXII Grand Prix Deauville



Odznaczenia

  • 1950 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski - za całokształt twórczości
  • 1962 – medal ZPAP



Ciekawostki



Bibliografia

Inne źródła

  • Strony internetowe: www.sedina.pl; www.losgardenios.com.pl; www.gorzow.com



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz