Dawny Dom Zdrojowy „Eckerberg”

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
MOS im. św. Brata Alberta
MOS im. św. Brata Alberta
Widok dawnego domu zdrojowego
Nazwa niemiecka Kurhaus Eckerberg
Wcześniejsze nazwy Uzdrowisko
Lokalizacja ulica Świerkowa 7
Data budowy ca 1890
[ Zobacz MOS im. św. Brata Alberta na mapie.]

Geolokalizacja: 53.461066,14.520566

Dom Zdrojowy Eckerberg z lotu ptaka w okresie międzywojennym

Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii im. św. Brata Alberta w Szczecinie przy ulicy Świerkowej 7, do 1991 roku Państwowy Dom Wczasów Dziecięcych i Sanatorium Rehabilitacyjne dla Dzieci „Cichy Kącik” położony na terenie Parku Leśnego Arkoński. Mieści się w zabudowaniach istniejącego tu do 1945 roku dawnego Domu Zdrojowego „Eckerberg” (Kurhaus Eckerberg).

Historia

Zakład Wodolecznictwa Eckerberg

Zanim powstał tu tzw. Dom Zdrojowy Kurhaus Eckerberg, sześćdziesiąt lat wcześniej, w sobotę 10 kwietnia 1852 roku w szczecińskim dzienniku Ostsee-Zeitung und Börsen-Nachrichten der Ostsee pojawiło się ogłoszenie informujące czytelników o planowanym otwarciu jeszcze w miesiącu maju tego roku zakładu wodoleczniczego w Eckerberg pod Szczecinem; ogłoszenie wraz z prośbą o pisemne zapisy na pobyt w jednym z wolnych jeszcze 45 pokoi zamieścił właściciel zakładu, określający siebie jako lekarz leczący wodą (Wasserarzt) J[ohann] Viek. [1]
Johann Christian Viek pochodził ze znanej rodziny zajmującej się wodolecznictwem na terenie Pomorza Przedniego, jego ojcem był założyciel zakładu wodolecznictwa w Rostocku.

  • Johann Christian Vick urodził się 7 listopada 1822 roku w Rostocku jako syn krawca Joachima Friedricha Vicka i Henryki Sophii z domu Schleiermacher. Z małżeństwa tego urodziło się jedenaścioro dzieci. Ojciec J.F. Vick po kuracji wodnej w Gräfenbergu (Bawaria) w 1840 r., zalecanej przez lekarza Vincenza Prießnitza, rozbudował założony przez siebie w 1833 roku zakład leczenia zimną wodą położony nad rzeką Warnow w Rostocku, który stał się w owym czasie jednym z najlepszych zakładów wodolecznictwa. Prießnitz leczył również jego młodszego syna Johanna Vicka, i również jego przekonał o zaletach leczenia wodą. Jednak na krótko przed śmiercią w 1849 r. Joachim Friedrich Vick wyznaczył na swojego następcę drugiego z synów, Friedricha Vicka. Mający prawie 30 lat Johann pojawił się w Szczecinie prawdopodobnie w 1852 roku, gdzie zamieszkał w hotelu o nazwie Hotel du Nord przy Breite Straße, i jeszcze w tym samym roku, 22 maja w kościele św. Gertrudy w Szczecinie na Łasztowni poślubił Carolinę Amalie z d. Rosenthal (*16 lipca 1829 r. w Szczecinie). Z małżeństwa tego przyszło na świat dziesięcioro dzieci, z których co najmniej czworo umarło przedwcześnie:
    • Juliane Luise Martha (ur. 21 marca 1853), poślubiła kupca Hermanna Walthera,
    • Johann Vincenz Friedrich (ur. 7 czerwca 1854), , zmarł w 1860 r.,
    • Friedrich August Richard (ur. 28 sierpnia 1855), zmarł w 1858 r.,
    • Heinrich Gotthilf Ernst (ur. 21 listopada 1857), zmarł 1 grudnia 1857,
    • Marie Caroline Juliane Margarethe (20 marca 1859), jej losy są nam nieznane,
    • Anna Sophie Gertrud (ur. 14 grudnia 1861), jej losy są nam nieznane,
    • Henriette Katharina (ur. 14 lipca 1862), zmarła samotnie 24 marca 1920 w [miejscu zamieszkania siostry Elsy] w Berlinie-Schöneberg,
    • Julius August Rudolf Hans (ur. 10 grudnia 1864), dr med., po 1910 roku przeniósł się do Wiesbaden,
    • Waldemar Gottlieb Erdmann (ur. 18 grudnia 1865), zmarł w 1866 r.,
    • Elsa Elisabeth Hedwig (ur. 8 marca 1868) wyszła za mąż za Alfreda Heinze i przeniosła się do Berlina-Schöneberg.

W Szczecinie Johann Christian Vick zmienił nazwisko z Vick na Viek. Kiedy zmarł, niestety póki co nie udało się ustalić. [2]

Ogłoszenie prasowe w czasopiśmie Goniec Wielkopolski z dnia 8 maja 1881 r.

Autor wielotomowego dzieła Landbuch des Herzogtums Pommern Heinrich Berghaus w swoim opisie Pomorza Przedniego i Rugii z 1865 roku pisze, że zakład wodoleczniczy, połączony z tzw. łaźnią rzymską, położony był poza usytuowanym w Dolinie Niemierzyńskiej majątkiem Eckerberg, na działce usytuowanej na wzgórzu z szerokim widokiem na Szczecin, i otoczonej należącym do zakładu kompleksem leśnym. [3] Jego położenie i nazwisko dr Johanna Viecka, jako właściciela i osoby zarządzającej zakładem, potwierdzają także informator członków niemieckiego związku rybackiego z 1878 roku, ogłoszenia prasowe, a także przewodnik po Szczecinie i okolicy z ok. roku 1890-1891, określając go jako zakład wodoleczniczy (Wasserheilanstalt Eckerberg) zarządzany przez dr Johanna Viecka [Viek]. [4]

Dom Zdrojowy Eckerberg

W przewodniku Sarana z roku 1913 roku zakład został już wymieniony jako dom zdrojowy (Kurhaus) będący własnością miasta, z restauracją, kawiarnią na wolnym powietrzu oraz pokojami do wynajęcia, położony w lesie nieopodal końcowego przystanku linii 3. [5] Obiekt w okresie międzywojennym, oprócz licznych kuracjuszy, był odwiedzany przez wędrujących lasem mieszkańców Szczecina zarówno latem i zimą, w tym także przez amatorów sportów zimowych, między innymi na położonym obok torze saneczkowym.

Uzdrowisko

Zabudowa dawnego domu zdrojowego przetrwała działania wojenne i powojennych szabrowników i pod nieużywaną obecnie nazwą „Uzdrowisko” została przeznaczona do celów oświatowych. Początkowo jako przedszkole, a następnie jako Państwowy Dom Wczasów Dziecięcych „Cichy Kącik” i Sanatorium Rehabilitacyjne dla Dzieci „Las Arkoński”. [6] W 1991 roku miasto przekazało zabudowania Caritasowi Archidiecezji Szczecińsko – Kamieńskiej, który początkowo umieścił tu Ognisko Świętego Brata Alberta – internat dla chłopców, którzy z różnych przyczyn znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej, a następnie w 2005 roku przekształcił je w Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii im. św. Brata Alberta w Szczecinie. [7]

Do dawnego domu zdrojowego „Eckerberg” możemy dojść, kierując się spod pętli tramwajowej przy ulicy Arkońskiej w kierunku schodów kamiennych prowadzących w głąb lasu, i dalej ścieżką oznaczoną znakami szlaku turystycznego:

  • POL Szlak czerwony.svg szlak „Ścieżkami dzików”: Niemierzyn (pętla tramwajowa)– Park Leśny Arkoński (szlak dalej kieruje się w stronę Polany Harcerskiej)
  • POL Szlak zielony.svg szlak „Przez Las Arkoński i Wzgórza Warszewskie” – Niemierzyn (pętla tramwajowa) (szlak dalej kieruje się w stronę Polany Harcerskiej)
  • POL Szlak żółty.svg szlak „Ścieżką przyrodniczą przez Las Arkoński im. Ireny i Karola” – Niemierzyn (pętla tramwajowa) (szlak dalej kieruje się w stronę Polany Harcerskiej)

Przypisy

  1. Zob. Ostsee-Zeitung und Börsen-Nachrichten der Ostsee, wydanie wieczorne nr 170, z dnia 10 kwietnia 1852 roku (ogłoszenie nr 771). Informację o celach i roku założenia tego zakładu dla zainteresowanych spoza Szczecina wymieniono w ciągu kolejnych lat w wielu ogłoszeniach i publikacjach, zarówno w prasie krajowej i zagranicznej: przede wszystkim po raz pierwszy wspomniany został w przewodniku z 1857 roku, opisującym Szczecin i okolice (H. Grieben, Stettin und Umgegend, Wollin, Usedom und Rügen. Stettin 1857, s. 89). Autor przewodnika podaje, że na terenie majątku Eckerberg usytuowany jest zakład lecznictwa zimną wodą, prowadzony przez nie nazwanego z imienia Viecka (Viecksche Kaltwasserheilanstalt Eckerberg); kolejne w czasopiśmie Allgemeine Zeitung z 13 kwietnia 1858 (Nr. 103, 13 April 1858 [München[Augsburg]) - ze zbiorów Bayerische Staatsbibliothek, s. 1647; następnie w publikacji Dr. H. Helfft's Handbuch der Balneotherapie : practischer Leitfaden bei Verordnung der Mineralquellen, Molken, Seebäder, klimatischen Kurorte, &c.[...] Berlin 1870, s. 212; także w kolekcji dokumentów L'Allemagne aux Tuileries de 1850 a 1870 collection de documents tirés de Henri Léonard Bordier. Paris 1872, dok. nr 1647, i przede wszystkim w wydawanej cyklicznie publikacji wychodzącej w Niemczech od roku 1882, i zawierającej informacje o wszelkiego rodzaju łaźniach, uzdrowiskach klimatycznych i sanatoriach na obszarze państw niemieckojęzycznych, tu dla przykładu należy wymienić czwarty tom Bäder-Almanach. Mitthaeilungen der Bäder, Luftkurorte und Heilanstalten in Deutschland, Oestereich, der Schwiz und den angrenzenden Gebieten für Ärzte und Heilbedürfe. Vierte Ausgabe. Berlin und Frankfurt a. M. 4. wydanie z 1889, s. 339, i kolejne o tym samym tytule: 6. wydanie Berlin 1895 s. 456-457, 7. wydanie Berlin 1898 s. 443, i 8. wydanie Berlin 1901, s. 469.
  2. Krótki życiorys Johanna Christiana Vieka podano na podstawie publikacji Karen Feldbusch Wer ist „Lina Viek 1920, umieszczonej w blogu Pommerscher Greif e.V. 10 kwietnia 2021 r.; zob. także Hubertus Averbeck, Von der Kaltwasserkur bis zur physikalischen Therapie: Betrachtungen zu Personen und zur Zeit der wichtigsten Entwicklungen im 19. Jahrhundert. Bremen 2012, 285 i n., także s. 483 i n.
  3. Heinrich K.W. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern und des Fürstenthums Rügen. Teil II.: Bd 2: Randowscher Kreis und Allgemeines über die Kreise auf dem linken Oder-Ufer. Anklam/ Berlin 1865, s. 1514.
  4. Zob. Verzeichniss der Mitglieder des Deutschen Fischerei-Vereins w: Circulare des Deutschen Fischerei-Vereins im Jahre 1877. Berlin 1878, s. XI; także przewodnik Stettin und Umgebung. Städtebilder und Landschaften aus aller Welt. No. 119-119a. Zürich [ca.] 1890, s. 51, a jako przykład anonsów prasowych w prasie polskiej: reklama w języku polskim w czasopiśmie Goniec Wielkopolski: najtańsze pismo codzienne dla wszystkich stanów z dnia 8 maja 1881 roku. R.5 Nr 105.
  5. H. Saran, Stettin nebst Umgebung, ein zuverlässiger Führer. Stettin 1913, s. 17; obiekt został zakupiony przez miasto w roku 1909 od wdowy Karoliny Vieck, zob. B. Kozińska, Rozwój przestrzenny Szczecina od początku XIX wieku do II wojny światowej. Szczecin 2002, s. 234 i n., także przyp. 645; podobnie II wyd. tej publikacji z 2015 r., s. 266, tamże przyp. 782.
  6. T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Uniwersytet Szczeciński. Szczecin, 1991, s. 357 oraz 374; zob. także Encyklopedia Szczecina. T. 2. Red. Tadeusz Białecki. Uniwersytet Szczeciński. Szczecin, 2000, s. 573.
  7. Zob. strona internetowa MOS im. Św. Brata Alberta.


Bibliografia

  • Grieben H., Stettin und Umgegend, Wollin, Usedom und Rügen. Stettin 1857.
  • Berghaus H.K.W>, Landbuch des Herzogthums Pommern und des Fürstenthums Rügen. Teil II.: Bd 2: Randowscher Kreis und Allgemeines über die Kreise auf dem linken Oder-Ufer. Anklam/ Berlin 1865.
  • Verzeichniss der Mitglieder des Deutschen Fischerei-Vereins w: Circulare des Deutschen Fischerei-Vereins im Jahre 1877. Berlin 1878.
  • Stettin und Umgebung. Städtebilder und Landschaften aus aller Welt; No. 119-119a. Zürich [ca.] 1890.
  • Bäder-Almanach. Mittheilungen der Bäder, Luftkurorte und Heilanstalten in Deutschland, Oestereich, der Schwiz und den angrenzenden Gebieten für Ärzte und Heilbedürfe. Sechte Ausgabe. Berlin 1895.
  • Saran H., Stettin nebst Umgebung : ein zuverlässiger Führer. Stettin 1913.
  • Białecki T., Turek-Kwiatkowska L., Szczecin stary i nowy. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta). Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1991.
  • Encyklopedia Szczecina. T. 2. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 2000.
  • Averbeck Hubertus, Von der Kaltwasserkur bis zur physikalischen Therapie: Betrachtungen zu Personen und zur Zeit der wichtigsten Entwicklungen im 19. Jahrhundert. Bremen 2012.
  • Kozińska B., Rozwój przestrzenny Szczecina od początku XIX wieku do II wojny światowej. Szczecin 2002, s. 234 i n., także przyp. 645; podobnie II wyd. tej publikacji z 2015 r., s. 266, tamże przyp. 782.

Zobacz też

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk