Henryk Mąka

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henryk Mąka
dziennikarz, publicysta morski, pisarz marynista
brak zdjecia
Data urodzenia 20 stycznia 1930
Miejsce urodzenia Piotrków Trybunalski
Data śmierci 26 września 2016
Miejsce śmierci Warszawa


Henryk Mąka (1930-2016) – dziennikarz, publicysta morski, pisarz marynista

Życiorys

Henryk Mąka urodził się 20 stycznia 1930 roku w Piotrkowie Trybunalskim. Uczęszczał do liceum o profilu handlowym. Jeszcze w szkole średniej pisywał do prasy młodzieżowej. Po maturze podjął studia dziennikarskie na Uniwersytecie Warszawskim, które ukończył w 1953 roku. Podczas studiów rozpoczął współpracę z „Trybuną Wolności” i z „Wolą Ludu”. Praktyki dziennikarskie odbył w Rozgłośni PR w Łodzi.

W 1953 roku z nakazem pracy wyjechał do Szczecina. Rozpoczął pracę jako publicysta morski, a następnie kierownik działu informacji w redakcji „Głosu Szczecińskiego”. Kolejno był zastępcą redaktora naczelnego „Tygodnika Morskiego” (1965) oraz redaktorem naczelnym tygodnika „Jantar” (1969). Publikował także w „7-mym Głosie Tygodnia”, dodatku do „Głosu Szczecińskiego” (m.in. pod pseud. „H. M-a”). W 1970 roku objął stanowisko redaktora naczelnego „7-mego Głosu”, który został przekształcony w tygodnik dla młodzieży. Gazeta ta była pierwszym w kraju tygodnikiem regionalnym o tematyce młodzieżowej, obejmującym swym zasięgiem całe Wybrzeże.

W 1973 roku przeniósł się do Warszawy. Tu pełnił funkcję sekretarza redakcji dziennika „Głos Pracy”. Współredagował również miesięcznik „Morze”. Był także kierownikiem działu marynistyki tego czasopisma. Artykuły i wywiady o tematyce związanej z kulturą i z morzem zamieszczał m.in. w tygodniku „Ekran” (Video na statku - nr 29/1987) oraz w szczecińskim tygodniku „Morze i Ziemia”, gdzie redagował rubrykę Dykteryjka z mesy (1983). Mimo przejścia w 1992 roku na emeryturę, nadal współpracował z różnymi czasopismami i gazetami, m.in. z „Kurierem Szczecińskim”. W miesięczniku „Obserwator Morski” prowadził rubrykę Poczet ludzi morza.

Morzem interesował się od najmłodszych lat. Jako uczeń brał udział w konkursach o tematyce morskiej. Później działał w Lidze Morskiej i w harcerskiej drużynie wodnej im. Gustawa Orlicz-Dreszera. Uczestniczył w rejsach pod żaglami. Mieszkając w Szczecinie, wypływał z rybakami na Zalew Szczeciński i Bałtyk, później na Morze Północne i Atlantyk. Pływając na statkach handlowych, zwiedził porty Europy i basenu Morze Śródziemnego, a także Afryki, obu Ameryk i na Dalekiego Wschodu. Owocem tych podróży było kilka tysięcy publikacji w prasie krajowej i zagranicznej oraz ponad 70 książek o tematyce morskiej, z których pierwsza ukazała się w 1958 roku. Był cenionym autorem zbiorów reportaży oraz albumów i publikacji poświęconych Szczecinowi i Pomorzu Zachodniemu. Łączny nakład jego książek wyniósł ponad półtora milion egzemplarzy.

Był współzałożycielem i długoletnim prezesem Klubu Marynistów i Klubu Publicystów Morskich.

Zmarł 26 września 2016 roku w Warszawie. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 4 października w Domu Pogrzebowym „Służew” przy cmentarzu w Pyrach.

Publikacje

  • 1958X-lecie Stoczni Szczecińskiej (album okolicznościowy)
  • 1963Morskie ABC (podręcznik wychowania morskiego) - wyd. Kuratorium Okręgu Szkolnego, Szczecin (współautorzy Adam Kilnar i Witold Bohdanowicz)
  • 1965Państwowa Szkoła Morska w Szczecinie (informator) - wyd. PSM, Szczecin
  • 1968Cała naprzód (reportaże)
  • 1968Monografia WSM
  • 1969Największy nad Bałtykiem - Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1969Szczecin (album) - Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1969Szczecin wczoraj, dziś i jutro (wyd. pol., niem., ang.)
  • 1969Ziemia i morze. Szczecin - Świnoujście (publikacja wydana z okazji IV Ogólnopolskiego Festiwalu Krótkometrażowych Filmów Morskich
  • 1971Kraina 44 wysp - Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1972Szczecin (wyd. II rozszerzone) - Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1972Wyższa Szkoła Morska w Szczecinie - Wydawnictwo Instytutu Zachodniopomorskiego,Szczecin
  • 1975Kamień Pomorski
  • 1975Największy nad Bałtykiem (wyd. II rozszerzone) - Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1978Rejs w rok 2000 (popularno-naukowa) - Książka i Wiedza, Warszawa
  • 1979Kapitan schodzi ostatni (reportaże)
  • 1979Saga rodów morskich (reportaże) - Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa
  • 1979Szczecin yesterday, today and tomorrow (anglojęzyczna wersja książki Szczecin wczoraj, dziś i jutro) - Interpress, Warszawa
  • 1980Organy kamieńskie - Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1981Nasze morze (antologia wydana z okazji Dni Morza '81): Frachtowce roku 2000 z polskich stoczni oraz Urzekło mnie morze - Krajowy Komitet Dni Morza, Warszawa
  • 1981Skąd statki rodem (monografia przemysłu okrętowego) - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa
  • 1983Praskie ABC (przewodnik) - Iskry, Warszawa
  • 1984Z Pacyfiku na talerz (monografia rybołówstwa morskiego)
  • 1985Nasze morze (antologia wydana z okazji Dni Morza '85): Świnoujście, to więcej niż port - Krajowy Komitet Dni Morza, Warszawa
  • 1986Nasi pod palmami (reportaże) - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa
  • 1987Anegdoty z mesy (zbiór opowiadań satyrycznych) - Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa
  • 1987„Bremerhaven” – statek śmierci (monografia historyczna) - Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa
  • 1987Neptun otwiera podwoje - Wydawnictwo ALFA, Warszawa
  • 1987Piraci naszych dni (reportaże)
  • 1989Fiordy bez Wikingów (reportaże) - Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa
  • 1990Na Tahiti i dalej. Relacja z rejsu dookoła świata (reportaże) - Wydawnictwo Spółdzielcze, Warszawa
  • 1993Sarmaci na morzach (opowiadania biograficzne) - Wydawnictwo Bellona, Warszawa
  • 1995Piraci znów atakują (reportaże)
  • 1996Anegdoty z mesy (zbiór opowiadań satyrycznych - wyd. II) - ANPOL Agencja - Anna Biernacka
  • 1996SOS - toniemy! Katastrofy polskich statków (szkice) - Wydawnictwo Promocyjne „Albatros”, Szczecin
  • 1996To była szczecińska inicjatywa [w:] Słowem i piórem. 50 lat dziennikarstwa na Pomorzu Zachodnim (pod red. Tadeusza Białeckiego), SDRP, Szczecin
  • 1997Nie tylko Ziemia Święta. M/s „Uniwersytetem Wrocławskim” rejs w nieznane - Wydawnictwo Promocyjne „Albatros”, Szczecin
  • 1997Pod Fudżijamę i z powrotem - W Kolorach Tęczy, Wrocław (seria: Biblioteka Podróży i Przygody)
  • 1998Latający Holender i inne widma - Wydawnictwo Promocyjne „Albatros”, Szczecin (seria: Biblioteka Neptuna)
  • 1998Morze w humorze
  • 1998„Wulkan” wciąż aktywny - Wydawnictwo Promocyjne „Albatros”, Szczecin (seria: Biblioteka Neptuna)
  • 1998Zagadka Truso i Winety - Wydawnictwo Promocyjne „Albatros”, Szczecin (seria: Biblioteka Neptuna)
  • 1999Eldorado w głębinach - Wydawnictwo Promocyjne „Albatros”, Szczecin (seria: Biblioteka Neptuna)
  • 2000Navigare necesse est... (morskie milenium w anegdocie) - Wydawnictwo Promocyjne „Albatros”, Szczecin (seria: Biblioteka Neptuna)
  • 2001Od „Titanica” do „Kurska” - Wydawnictwo Promocyjne „Albatros”, Szczecin
  • 2003Piraci ery atomowej - Wydawnictwo Bellona, Warszawa (seria: MH Miniatury Historyczne)
  • 2004Bermudzki trókąt i inne tajemnice - Wydawnictwo Bellona, Warszawa (seria: Wielkie Zagadki)
  • 2004„Bremerhaven” – statek śmierci (monografia historyczna) - Wydawnictwo Bellona, Warszawa
  • 2006Morski leksykon współczesny - Wydawnictwo Bellona, Warszawa
  • 2008Upiory Bałtyku - Oficyna Literacka La Luna
  • 2008Sarmaci na morzach świata (reportaże)
  • 2010Piraci na Karaibach
  • 2012Bermudzki trójkąt śmierci - Wydawnictwo Bellona, Warszawa
  • 2014Przy sterach i pod żaglami. Polacy na morzach świata 1914-2014 - Wydawnictwo Bellona, Warszawa
  • 2015Admirałowie polskiej floty. Od Mieszka I do Admirałów XXI wieku - Wydawnictwo Bellona, Warszawa



Publikacje książkowe (wybór)



Wybrane artykuły w prasie

  • 1959Niczym Feniks, „7-my Głos Tygodnia” 1959 nr 14, s. 3
  • 1959Klub Marynistów w Szczecinie (wywiad z prezesem Ogólnopolskiego Klubu Marynistów LPŻ dr. Bronisławem Miazgowskim), „Dodatek literacki Głosu Szczecińskiego” nr 6, „Głos Szczeciński” 1959 nr 152, s. 1
  • 1960Szczecin poważnym ośrodkiem eksportu, „Głos Szczeciński” 1960 nr 29, s. 3
  • 1960Na pokładzie „Janka Krasickiego”, „Głos Szczeciński” 1960 nr 37, s. 3
  • 1960Związki zawodowe i postęp techniczny, „Głos Szczeciński” 1960 nr 39, s. 1
  • 1960W Stoczni po IV Plenum KC. Technika na plan, „Głos Szczeciński” 1960 nr 59, s. 3
  • 1960Szczecińska Fabryka Maszyn Budowlanych - najlepsza w kraju, „Głos Szczeciński” 1960 nr 86, s. 1-2
  • 196010-tysięcznik „Ludwik Solski” spłynął na wodę. Uroczystość w Stoczni im. A. Warskiego, „Głos Szczeciński” 1960 nr 103, s. 6
  • 1960M/s „Bydgoszcz” na wodzie, „Głos Szczeciński” 1960 nr 145, s. 1
  • 1960Wysokie odznaczenia dla szczecińskich stoczniowców, „Głos Szczeciński” 1960 nr 157, s. 1
  • 1960Sztuka zdobyła statki, „Głos Szczeciński” 1960 nr 166, s. 4
  • 1969Stoczniowa placówka w Indonezji, „Głos Szczeciński” 1960 nr 188, s. 3
  • 1960Awans Kempy Parnickiej, „Głos Szczeciński” 1960 nr 192, s. 3
  • 1960Hutnicze sprawy stoczni, „Głos Szczeciński” 1960 nr 194, s. 3
  • 1960Szczeciński 15-tysięcznik na warsztacie, „Głos Szczeciński” 1960 nr 201, s. 1-2
  • 1960Szczeciński wkład do miliona, „Głos Szczeciński” 1960 nr 221, s. 4
  • 1960„Świdnica” zasili afrykańską linię PŻM. Nowy statek - nowy sukces stoczniowców, „Głos Szczeciński” 1960 nr 232, s. 1
  • 1960Szproty robią karierę. Zakład produkuje na eksport, „Głos Szczeciński” 1960 nr 243, s. 4
  • 1960Postęp techniczny w szczecińskich zakładach. W stoczni, w SFM, w SZWS", „Głos Szczeciński” 1960 nr 249, s. 3
  • 1960Niespokojny inżynier ze Stoczni, „Głos Szczeciński” 1960 nr 260, s. 3
  • 1960Stoczniowcy szczecińscy najlepsi w kraju, „Głos Szczeciński” 1960 nr 272, s. 1
  • 196010-tysięcznik „Phenian” na wodzie, „Głos Szczeciński” 1960 nr 277, s. 1
  • 1960Budowniczowie „Junaków” na finiszu, „Głos Szczeciński” 1960 nr 280, s. 3
  • 1960Około 8 mln zł na fundusz zakładowy Stoczni, „Głos Szczeciński” 1960 nr 304, s.
  • 196010 lat PŻM (rozmowa z Ryszardem Kargerem), „Głos Szczeciński” 1960 nr 310, s. 1-2
  • 1960Szczecińskie jachty wypływają w świat, „Morze” 1960 nr 8, s. 20-21
  • 1960Pływające wystawy sztuki, „Morze” 1960 nr 11, s. 2-3
  • 1960Wyspa skarbów, „7-my Głos Tygodnia” 1960 nr 32, s. 4
  • 1960Miasto morskie - zaplecze lądowe. Decydują ludzie., „Tygodnik Morski” 1960 nr 17, s. 2
  • 1960Miasto morskie - zaplecze lądowe. Rozrachunki z zapleczem. Dolary czekają, „Tygodnik Morski” 1960 nr 18-19, s. 3
  • 1960Wyższa technika - wyższe kwalifikacje, „Tygodnik Morski” 1960 nr 20, s. 4
  • 1960Ku morzom i oceanom, „Życie gospodarcze” 1960 nr 50, dodatek s. IV
  • 1961Szczecińskie jubileusze (z cyklu: Na linii SKG), „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 1, s. 2
  • 1961Druhowie na start!, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 3, s. 3
  • 1961„Junakiem” przez stepy i busz, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 7, s. 3
  • 1961Morskie wczasy? - jak najbardziej, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 9, s. 3
  • 1961Przed rybnymi żniwami(z cyklu: Na linii SKG), „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 10, s. 2
  • 1961Kołobrzeg - port z przyszłością (z cyklu: Na linii SKG), „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 11, s. 2
  • 1961Satelity stoczni. Jeden statek dodatkowo (z cyklu: Na linii SKG), „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 12, s. 2
  • 1961Milion pierwszy i następne, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 13, s. 1
  • 1961Życiorys codzienny. Indonezyjczyk był pierwszy, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 18, s. 4
  • 196115-tysięcznik wchodzi na pochylnię. Największy szczeciński, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 24, s. 1-2
  • 1961Przedsionek raju, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 37, s. 4
  • 1961Bociek marynarz, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 38, s. 4
  • 1961CSRS na morzach, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 39, s. 3
  • 1961Sejmik okrętowców (z cyklu: Na linii SKG), „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 40, s. 2
  • 1961„Dar Szczecina” i satelity, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 49, s. 3
  • 1961Prowokatorzy latają w powietrzu, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 50, s. 2
  • 1961Szczecin-Bombaj na 15-tysięczniku, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 51-52, s. 4
  • 1963Morze i my, „Głos Szczeciński” 1963 nr 2, s. 4
  • 1964Na początku był „Czułym”, „Tygodnik Morski” z dn. 15 lutego 1964
  • 1966Inwestycje z brodą, „Tygodnik Morski” 1966 nr 2, s. 4, 8
  • 1965Uzasadnione żądania, „Tygodnik Morski” 1966 nr 6, s. 5
  • 1969Morze na srebrnym ekranie, „Tygodnik Morski” 1969 nr 39, s. 8
  • 1970Kołobrzeg 18 marca, „7-my Głos Tygodnia” 1970 nr 13, s. 1, 3
  • 1983Dlaczego zapuszczono kurtynę milczenia? Z Pacyfiku na... sznurek, „Morze i Ziemia” 1983 nr 7, s. 8
  • 1983Korespondencja własna z Kuby. Rancho Hemingwaya, „Morze i Ziemia” 1983 nr 13, s. 4-5
  • 1983Morska polityka państwa (rozmowa z ministrem Jerzym Korzonkiem - kierownikiem Urzędu Gospodarki Morskiej), „Morze i Ziemia” 1983 nr 16, s. 3
  • 1983Cel - morska świadomość Polaków (rozmowa z prezesem Ligi Morskiej, Henrykiem Pietraszkiewiczem), „Morze i Ziemia” 1983 nr 17, s. 3
  • 1983„Mikołaj Rej” wśród piratów, „Morze i Ziemia” 1983 nr 18, s. 12
  • 1983Miasto roku 2030, „Morze i Ziemia” 1983 nr 24, s. 3
  • 1983Korespondencja własna z Kuby. Napoleon w Hawanie, „Morze i Ziemia” 1983 nr 25, s. 13
  • 1983Wprost ze świata. Mniejszość we własnym kraju, „Morze i Ziemia” 1983 nr 26, 3
  • 1983Wprost ze świata. „Straszny Polak”, „Morze i Ziemia” 1983 nr 27, s. 3
  • 1983Noumea po polsku, „Morze i Ziemia” 1983 nr 29, s. 5
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (1). Tajemnica szczecińskich ruin, „Morze i Ziemia” 1983 nr 31, s. 10
  • 1983Wprost ze świata. Cristobal - miasto niebezpieczne, „Morze i Ziemia” 1983 nr 32, s. 10
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (2). Przede wszystkim Polacy, „Morze i Ziemia” 1983 nr 34, s. 10-11
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (3). Hydrierwerke Pölitz, „Morze i Ziemia” 1983 nr 35, s. 10-11
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (4). Piekło w ich pamięci, „Morze i Ziemia” 1983 nr 36, s. 12-13
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (5). Ucieczki, „Morze i Ziemia” 1983 nr 37, s. 10-12
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (6). Bombardowałem Szczecin i... Police, „Morze i Ziemia” 1983 nr 38, s. 10
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (7). Umierali jak muchy, „Morze i Ziemia” 1983 nr 39, s. 4-5
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (8). Hekatomba pod Helem, „Morze i Ziemia” 1983 nr 40, s. 10-11
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (9). Droga krwi i cierpienia, „Morze i Ziemia” 1983 nr 41, s. 12-13
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci (10). „Cap Arkona” w płomieniach, „Morze i Ziemia” 1983 nr 42, s. 11
  • 1983„Bremerhaven” - statek śmierci. Pozostało nas niewielu, „Morze i Ziemia” 1983 nr 48, s. 10-11
  • 1983Korespondencja własna z Danii. Mały domek wielkiego Andersena, „Morze i Ziemia” 1983 nr 49, s. 4
  • 1985Biało-czerwona w Szczecinie, „Argumenty” 1985 nr 17, s. 1, 9
  • 1985Piraci zza biurka, „Morze i Ziemia” 1985 nr 50, s. 1 i 5
  • 1986Rozbój na redzie (1). Horror a la Lagos, „Morze i Ziemia” 1986 nr 1, s. 1 i 4
  • 1986Rozbój na redzie (2). Od Temy do Guayaquil, „Morze i Ziemia” 1986 nr 2, s. 10-11
  • 1986Ze wspomnień nurka (1). Tajemnice dna, „Morze i Ziemia” 1986 nr 11, s. 1 i 4
  • 1986Ze wspomnień nurka (2). „Gneisenaua” droga do huty, „Morze i Ziemia” 1986 nr 12, s. 8-9
  • 1986Nasi w Maroku. Chemia wśród dromaderów, „Morze i Ziemia” 1986 nr 17, s. 12
  • 1986Piraci wielkiej polityki, „Morze i Ziemia” 1986 nr 32, s. 6-7
  • 1987Gdy Szczecin był Wersalem, „Morze i Ziemia” 1987 nr 2, s. 4-5



Nagrody i wyróżnienia

  • 1975 – III nagroda w „Ogólnopolskim konkursie na reportaż związany z XXX-leciem Ziemi Szczecińskiej”
  • nagroda I stopnia Klubu Publicystów Morskich
  • nagroda ministra handlu zagranicznego i gospodarki morskiej
  • nagroda ministra-kierownika Urzędu Gospodarki Morskiej



Odznaczenia

  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Srebrny Krzyż Zasługi
  • Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego
  • Medal XXX-lecia
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej
  • odznaczenie Rodła
  • 1960 – srebrna odznaka „Zasłużony Pracownik Morza”
  • 2016 – srebrny medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis



Źródła

Bibliografia



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz