Jan Krzysztoń

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Krzysztoń
Regionalista, działacz PTTK, bibliotekarz
brak zdjecia
Data urodzenia 15 lutego 1948
Miejsce urodzenia Ludomy
Data śmierci 3 października 2021
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Ludomy
Narodowość polska


Jan Krzysztoń (1948-2021), regionalista, krajoznawca, wieloletni pracownik i działacz PTTK, bibliotekarz

Życiorys

Jan Krzysztoń urodził się 15 lutego 1948 r. w miejscowości Ludomy w rodzinie Romana i Marianny Krzysztoniów. Uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego im. Przemysła II w Rogoźnie, gdzie w roku 1966 zdał maturę. Bezpośrednio po ukończeniu szkoły podjął pierwszą pracę jako stażysta w Państwowym Ośrodku Maszynowym w Obornikach. W roku 1967 przyjechał do Szczecina i podjął naukę w II Studium Nauczycielskim w Szczecinie na kierunku matematyka[1]. W l.1971–1972 zatrudniony był w PIP „Instal”, następnie był kierownikiem Działu Krajowego BPiT „Almatur” O/Szczecin (w l. 1974–1975), od 1977 do 1997 r. był pracownikiem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego jako starszy instruktor ds. Oddziałów, a od 1983 do 2011 r. kierownik Regionalnej Pracowni Krajoznawczej PTTK. W okresie od 1997 do 2004 r. zatrudniony był jako specjalista ds. marketingu w Zakładzie Handlowo-Usługowym „Bodex”, dodatkowo w l. 2000-2001 w Pałacu Młodzieży, jako specjalista ds. organizacji imprez turystycznych. W roku 2005, przez krótki zatrudniony był także jako pracownik administracyjny w szczecińskim Gimnazjum nr 20. Od 1 września 2006 r. podjął pracę w Dziale Regionalnym Książnicy Pomorskiej, jako specjalista ds. informacji regionalnej. Początkowo na pół etatu, a od 1 listopada 2009 r. na pełen etat, aż do czasu przejścia na emeryturę 27 lipca 2020 r.

Zmarł 3 października 2021 r. w Szczecinie.

Działalność społeczna

Od roku 1968 był aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego[2], najpierw w strukturach Oddziału Akademickiego[3], później w komisjach Zarządu Wojewódzkiego[4], a od 1991 r. w Oddziale Zachodniopomorskim, w którym pełnił funkcję prezesa Zarządu Oddziału w l. 20052009.

Z jego inicjatywy w 1983 r. doszło do powstania Regionalnej Pracowni Krajoznawczej PTTK gdzie gromadzona i udostępniana jest literatura krajoznawcza o województwie zachodniopomorskim. Jan Krzysztoń był jej wieloletnim pracownikiem, później także kierownikiem.

Był organizatorem imprez krajoznawczych o zasięgu wojewódzkim dla dzieci i młodzieży: eliminacji miejskich w Szczecinie i wojewódzkich Ogólnopolskiego Młodzieżowego Turnieju Turystyczno-Krajoznawczego (od 1978 r., z przerwą w latach 1984-1989), eliminacji wojewódzkich Ogólnopolskiego Konkursu Krasomówczego (od 2000 r.), był także pomysłodawcą i przez wiele lat organizatorem Konkursu Krajoznawczego „Czy znasz swoje miasto, wieś, region” o Nagrodę Wojewody Szczecińskiego, a później Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego (od 1996 r.) Laureaci reprezentowali później województwo w konkursie ogólnopolskim „Poznajemy ojcowiznę”.

Współpracował z nauczycielami opiekunami Szkolnych Kół Krajoznawczo-Turystycznych z terenu całego województwa, m.in. organizując dla nich szkoleniowe Zloty Opiekunów SKKT Województwa Zachodniopomorskiego. Przez lata owocnie współpracował z Polskim Towarzystwem Schronisk Młodzieżowych, Polskim Związkiem Głuchych (był współorganizatorem Ogólnopolskiego Rajdu Niesłyszącej Młodzieży Szkolnej), a także kadrami urzędników kuratorium, miasta i samorządu.

Wraz z Jerzym Kosackim zainicjował inwentaryzację krajoznawczą poszczególnych zachodniopomorskich gmin. Do współpracy zaproszono młodzież szkół średnich, która w l. 1984–1990 uczestniczyła w letnich dwutygodniowych obozach rowerowych prowadzonych przez Jana Krzysztonia, w czasie których zinwentaryzowano w ciągu kilku lat gminy: Barlinek, Cedynia, Chojna, Golczewo, Gryfice, Moryń, Resko, Suchań, Dębno.

W 1993 r., w 750. rocznicę nadania Szczecinowi praw miejskich był jednym z inicjatorów powstania Miejskiego Szlaku Turystycznego PTTK. Było to prekursorskie przedsięwzięcie w skali kraju. Szlak tworzy czerwona, przerywana linia, malowana na chodnikach, wiodącą ponad 7 km pętlą przez najciekawsze obiekty w centrum miasta, zaś przy każdym z nich znajduje się trójjęzyczna tablica informacyjna. Jan Krzysztoń był też współautorem wielokrotnie wznawianej mapy szlaku.

W 1997 r. zainicjował rajdy dla młodzieży szkolnej „Poznajemy Osiedla Szczecina” będące prekursorem popularnych dzisiaj gier miejskich. Zabawa kontynuowana była do 2007 r. , angażując wielu przewodników i właścicieli obiektów krajoznawczych.

Jako pracownik Działu Regionalnego Książnicy Pomorskiej organizował i współorganizował wystawy poświęcone regionalistom, w większości działaczom PTTK m.in. Czesławowi Piskorskiemu, Bolesławowi Czwójdzińskiemu lub osobom częściowo związanym z PTTK m.in. przyrodnikom: Jerzemu Noskiewiczowi i Jerzemu Jackowskiemu, geografowi Jerzemu Brinkenowi, harcerzowi Telesforowi Badetce.

Posiadał uprawnienia przodownika turystyki pieszej, górskiej, instruktora krajoznawstwa, i imprez na orientację, przewodnika turystycznego. Współtworzył w Szczecinie Studenckie Koło Przewodników Turystycznych. Swoją wiedzę przekazywał innym na kursach organizatorów turystyki, strażników ochrony przyrody i przewodnickich w Oddziale Akademickim i później w Zarządzie Wojewódzkim oraz Oddziale Zachodniopomorskim PTTK.

Publikacje (wybór)

  • 200 zagadek o Szczecinie i regionie / Jan Krzysztoń. Szczecin : Regionalna Agencja Promocji Turystyki, 2000.
  • 10 x Pomerania : przewodnik po wybranych trasach wycieczek edukacyjnych w Polsce, Niemczech i Szwecji : praca zbiorowa / pod red. Zbigniewa Głąbińskiego ; [aut. Zbigniew Głąbiński, Jerzy M. Kosacki, Jan Krzysztoń]. Szczecin : Forum Turystyki Pomorza Zachodniego, 2005, 93 s. : il. kolor. ; 24 cm.
  • Egzemplarz obowiązkowy regionalny (EOR) w Książnicy Pomorskiej / Jan Krzysztoń (Książnica Pomorska). // Bibliotekarz Zachodniopomorski. - R. 60, nr 2 (2019), s. 80-81.
  • Kanon krajoznawczy województwa zachodniopomorskiego / pod redakcją Małgorzaty Dudy, Tomasza Dudy i Roberta Śledzińskiego ; [autorzy tekstów Bartosz Bynowski (BB), Małgorzata Duda (MD), Tomasz Duda (TD), Marek Leda (ML), Magdalena Olejniczak (MO), Czesław Szawiel (CS), Robert Śledziński (RS) ; współpraca Regina Braszkiewicz, Przemysław Jaskuła, Jan Krzysztoń (JK), Ryszard Matecki, Janusz Zbiorczyk (JZ)]. Wydanie 2 zaktualizowane i rozszerzone / aktualizacja Małgorzata Duda, Tomasz Duda. Szczecin : Wydawnictwo dudowie.pl Małgorzata Duda, 2020, 304 s.
  • Miasto i gmina Węgorzyno : słownik krajoznawczy : materiały z inwentaryzacji krajoznawczej woj. szczecińskiego / Jerzy M. Kosacki, Jan Krzysztoń. Szczecin : Regionalna Pracownia Krajoznawcza PTTK, 1991, 111, [3] s., [9] k. map złoż. : il. ; 21 cm.
  • Resko : informator wydany z okazji 700-lecia nadania praw miejskich / [red. Jan Krzysztoń]. Resko : PTTK, 1988, 67 s. : il.[1] mapa złoż. : ; 20 cm.
  • Rozmowa z Jerzym Kotlęgą, Zachodniopomorskim Kuratorem Oświaty / rozm. Wiesława Kamieniecka, Zygmunt Cywiński, Jan Krzysztoń, Robert Śledziński. // Wędrowiec Zachodniopomorski. - 2004, nr 2, s. 47-49.
  • 100-lecie urodzin dr. Czesława Piskorskiego : obchody rocznicy w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie / Jan Krzysztoń ; Dział Pomorzoznawczy Książnicy Pomorskiej. // Kronika Szczecina. - Nr 33 (2014/2015), s. 229-232.
  • Szczecin - Miejski Szlak Turystyczny / Ryszard Kotla, Jan Krzysztoń. // Wędrowiec Zachodniopomorski. - 2001, nr 3, s. 26-30.
  • Szczecin : miejski szlak turystyczny / oprac. graf. Mariusz Brzeziński ; tekst i red.: Ryszard Kotla, Jan Krzysztoń, Robert Śledziński. Szczecin : Oddział Zachodniopomorski PTTK, [2003], [skala ca 1:2 500], 1 mapa : kolor. ; 28x38 cm, złoż. 15x8 cm.
  • Szczecin : miejski szlak turystyczny pttk / rysunki M. Brzeziński ; tekst i redakcja B. Bynowski, R. Kotla, J. Krzysztoń, M. Leda, R. Śledziński. Wyd. 9, zmienione, 2020. Szczecin : Oddział Zachodniopomorski PTTK, 2020, [skala zmienna], 1 mapa : wielobarwna ; arkusz 34x48 cm, złożona 17x10 cm.
  • Szczecin : plan miasta : skala ok. 1:28 000 = City map / oprac. Elżbieta Ostrowska ; treść turyst. i informator oprac. Czesław Piskorski i Jan Krzsztoń ; oprac. PPWK na podst. mater. Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego w Szczecinie. Wyd. 16 / red. wyd. Grażyna Sepioło. Warszawa ; Wrocław : Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusz Romera, 1992, skala [ca 1:28 000], 1 mapa : kolor. ; 88x80 cm, złoż. 22x12 cm.
  • Szczecin : plan miasta = city map = karta över en stad = Stadtplan = plán města = plan goroda / oprac. Państwowego Przedsiębiorstwa Wydawnictw Kartograficznych - Warszawa, Elżbieta Ostrowska ; treść turyst. i inform. oprac. Czesław Piskorski i Jan Krzysztoń. Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera. Wyd. 15., aktualiz. planu zakończono w listopadzie 1988 r. / red. Agnieszka Wędrychowska, Robert Janaszek. Warszawa ; Wrocław : Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera, 1989, skala ok. 1:28 000, 1 mapa : kolor. ; 87x80 cm, złoż. 22x12 cm.
  • Szczecin : Szczecin zu fuß / graphische bearb. Mariusz Brzeziński ; text und red.: Ryszard Kotla, Jan Krzysztoń, Robert Śledziński. Szczecin : Westpommerische Abteilung des Landeskunderverbandes PTTK, [2003], [skala ca 1:2 500]., mapa : kolor. ; 28x38 cm, złoż. 15x8 cm.
  • Szczecin : the city tourist route / the map Mariusz Brzeziński ; text: Ryszard Kotla, Jan Krzysztoń, Robert Śledziński. Szczecin : Odział Zachodniopomorski PTTK, [2003], [skala ca 1:2 500], 1 mapa : kolor. ; 28x38 cm, złoż. 15x8 cm.
  • Szczecin : zu Fuß / graph. Bearb. M. Brzeziński ; Text und Red. B. Bynowski, R. Kotla, J. Krzysztoń, M. Leda, R. Śledziński ; Übers. J. Behrendt, M. Wiliński. 5. veränderte Aufl. Szczecin : Odział Zachodniopomorski PTTK ; Wydział Sportu i Turystyki Urzędu Miasta, 2011, [skala nieokreślona], 1 mapa : kolor. ; 28x38 cm, ark. 31x42 cm, złoż. 16x9 cm.
  • III Zlot Opiekunów SKKT PTTK / Jan Krzysztoń. // Wędrowiec Zachodniopomorski. - 2003, nr 1 [7/8], s. 42-43.
  • XXXIV OMTTK Sieraków’06 : kolejny ogólnopolski sukces zespołów z zachodniopomorskiego / Jan Krzysztoń. // Wędrowiec Zachodniopomorski. - 2006, nr 18, s. 46-47.
  • Wspomnienia o Basi Sztark / Agnieszka Gnat-Leśniańska, Barbara Kacprzykowska, Beata Niemaszyk, Izabela Strzelecka, Jan Krzysztoń, Sylwia Wesołowska, Katarzyna Zwierzewicz. // Bibliotekarz Zachodniopomorski. - R. 60, nr 2 (2019), s. 163-168.
  • Zachodniopomorskie osiągnięcia na Finałach Centralnych Ogólnopolskiego Młodzieżowego Turnieju Turystyczno-Krajoznawczego PTTK w w latach 1973-2013 / Jan Krzysztoń. // Wędrowiec Zachodniopomorski. - Nr 25 (2014), s. 49-52
  • Zalew Szczeciński : mapa żeglarska = nautical map = Segelkarte = carte nautique : skala 1:75 000 / oprac. Michał Starzewski ; oprac. techn. Wanda Łyżwińska ; treść turyst. oprac. Jan Krzysztoń ; Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera. Wyd. 2. Warszawa ; Wrocław : Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera ; wyd. przy współpracy Jacht Klubu AZS w Szczecinie, 1994, skala 1:75 000, 1 mapa : kolor. ; 75x56 cm, ark. 87x61 cm, złoż. 22x13 cm.
  • Zalew Szczeciński : mapa żeglarsko-turystyczna = nautical and tourist map = Segel- und Wanderkarte = carte nautique touristique : skala 1:75 000 / oprac. Michał Starzewski ; oprac. tech. Wanda Łyżwińska ; treść turyst. oprac. Jan Krzysztoń ; Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera. Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera. Warszawa ; Wrocław : Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera ; wyd. przy współpracy Jacht Klubu AZS w Szczecinie, 1990, skala 1:75 000, mapa : kolor. ; 75x56 cm, ark. 87x61 cm, złoż. 22x13 cm.
  • Znane i nieznane trasy autokarowe po Pomorzu Zachodnim : część zachodnia. Z. 2 / Zbigniew Głąbiński, Jerzy M. Kosacki, Jan Krzysztoń. Szczecin : Regionalna Agencja Promocji Turystyki w Szczecinie, 1997, 56 s. : il. ; 20 cm. ISBN : 8386398248
  • Znane i nieznane trasy autokarowe po Pomorzu Zachodnim : okolice Szczecina. Z. 3 / Zbigniew Głąbiński, Jerzy M. Kosacki, Jan Krzysztoń. Szczecin : Regionalna Agencja Promocji Turystyki, 1999, 84 s. : il., 3 mapy ; 20 cm. ISBN : 8386398329
  • Znane i nieznane trasy autokarowe po Pomorzu Zachodnim. Z. 1, Część północna / Zbigniew Głąbiński, Jerzy M. Kosacki, Jan Krzysztoń. Szczecin : Regionalna Agencja Promocji Turystyki, [ca 1996], 60 s. : il. ; 20 cm.

Członek redakcji wydawanego od 2001 r. przez Regionalną Pracownię Krajoznawczą PTTK kwartalnika „Wędrowiec Zachodniopomorski”.

Ordery i odznaczenia

Jan Krzysztoń był wielokrotnie wyróżniany odznaczeniami państwowymi (Krzyż Zasługi), resortowymi (m.in.: Zasłużony Działacz Turystyki, Nagroda Prezesa GKT, List Gratulacyjny Ministra Edukacji Narodowej), wojewódzkimi (m.in.: Gryf Pomorski, Medal WKKFiT). Władze Towarzystwa przyznały mu Złotą Honorową Odznakę PTTK, tytuł „Zasłużony Pracownik PTTK”, tytuł i medal Nauczyciel Kraju Ojczystego. W roku 2017 na XIX Walnym Zjeździe PTTK został uhonorowany godnością Członka Honorowego PTTK.

Przypisy

  1. Jesienią 1967 r. został przewodniczącym Komisji Turystyki i Sportu Rady Uczelnianej ZSP w II Studium Nauczycielskim w Szczecinie.
  2. Wstapił do PTTK 29 czerwca 1968 r. i został wiceprezesem Koła Uczelnianego. W 1971 r. wybrano go na wiceprezesa AKT, zaś w 1978 r. na skarbnika Oddziału Akademickiego PTTK.
  3. Jako członek Akademickiego Klubu Turystycznego „Kroki” od razu dał się zauważyć jako zaangażowany organizator i kierownik obozów wędrownych czy rajdów (np. Ogólnopolski Rajd Studencki „Vineta VII”, I Ogólnopolskie Akademickie Marsze na Orientację „Matnia”, II Centralne Finały Turystycznych Imprez na Orientację).
  4. Od 1977 r. pracował w Zarządzie Wojewódzkim PTTK, będąc starszym instruktorem ds. Oddziałów i opiekując się Komisją Młodzieżową.


Bibliografia



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Sylwia Wesołowska