Spichlerz (Goleniów)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Geolokalizacja: 53.563367,14.825611

200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. 33 z dnia 22 kwietnia 1955[1]
Spichlerz
Spichlerz
Lokalizacja ul. Nadbrzeżna 8, Goleniów
Data budowy 1749
[ Zobacz Spichlerz na mapie.]

Ryglowy spichlerz zbudowany został w 1749 roku na terenie przedmieścia Wyk, ściśle związanego z portem rzecznym i żeglugą na Inie. Posadowiony jest na południowym brzegu rzeki, w nieznacznym oddaleniu od dawnego traktu do Szczecina (ob. ul. Szczecińska). W tym miejscu, od XIV w., wkrótce po przystąpieniu Goleniowa do Hanzy, zaczęły powstawać spichlerze zbożowe i budynki magazynowe. Obecnie zachowany jest jedynym elementem dawnej infrastruktury portu rzecznego. W okresie międzywojennym został wyremontowany, z częściową wymianą XVIII-wiecznej konstrukcji ciesielskiej.

Budynek spichlerza założony został na planie prostokąta o wym. 1140x1950 cm. Prostopadłościenna, 3-kondygnacyjna bryła, nakryta dachem dwuspadowym naczółkowym, wykonana jest w konstrukcji szkieletowej drewnianej z ceglanym wypełnieniem pól międzyryglowych. Drewniana podwalina osadzona jest na podmurówce z kamienia łamanego z warstwą wieńczącą z cegły ceramicznej. Słupy konstrukcyjne – w każdej z trzech kondygnacji – rytmicznie rozmieszczone, spięte są oczepami i połączone dwoma poziomami rygli. W szerszych kwaterach narożnych umieszczone są ukośne zastrzały, ochraniające konstrukcję od parcia wiatru. Połączenia ciesielskie są kołkowane, kwatery - wypełnione cegłą ceramiczną - otynkowane i pobielone (oprócz ściany zachodniej z uwidocznionym ceglanym wątkiem wypełnień).

Goleniow 33.jpg

Elewacje o szachownicowym układzie kompozycyjnym lica, wynikającym z podziałów konstrukcji ryglowej; urozmaiceniem są diagonalne linie zastrzałów przynarożnych. Ściany krótkie zwieńczone są szczytami o formie trapezu; w ścianie frontowej (wschodniej) nadwieszony dawny wyciąg kołowy, z dwuspadowym daszkiem podpartym na profilowanych mieczach i końcach belek (mechanizm transportowy windy obecnie niezachowany).

Wnętrza bez podziałów, przekryte stropami belkowymi nagimi, nie zachowały pierwotnego wyposażenia; na parterze wydzielony jest niewielki kantor.

Budynek spichlerza, o zachowanej XVIII-wiecznej formie bryły, jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu kulturowego miasta, dokumentuje zabudowę gospodarczą z okresu funkcjonowania portu rzecznego.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

  • Aberbuch, E. Goleniów – wczoraj, dziś, jutro. Goleniów 2006.
  • Lemcke, H. Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin. H. IX. Kreis Naugard. Stettin 1910.
  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa. Oprac. W. Witek, 1998, archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kamila Wójcik