Tekst źródłowy strony Osów

__NOTOC__{{Dzielnica infobox
 |dzielnica_nazwa      = Osów
 |dzielnica_grafika    = Osow 3.jpg
 |opis_zdjecia         = Ulica [[Miodowa]]
 |status               = [[Osiedle administracyjne]]
 |dzielnica            = [[Zachód]]
 |w_granicach_miasta   =
 |powierzchnia         =
 |nazwa_niemiecka      = Wussow
 |nazwa_dawna          = Wąsów, Osowo
 |populacja            = 3 557
 |mapa_miasta          = Szczecin Osow 2010-05.png
 |commons              =
 }}
[[Plik:Osow 1.jpg|thumb|Ulica [[Miodowa]]]]
[[Plik:Osow 2.jpg|thumb|[[Kościół Matki Bożej Bolesnej w Szczecinie]] na [[Osów|Osowie]]]]
'''Osów''' (niem. ''Wussow'', po 1945 ''Wąsów'') – [[część miasta]] i [[osiedle administracyjne]] Szczecina, będące jednostką pomocniczą miasta, położone w dzielnicy [[Zachód]]. Graniczy z: [[w:powiat policki|powiatem polickim]] od północy, osiedlem [[Warszewo]] od wschodu, osiedlem [[Arkońskie-Niemierzyn]] i osiedlem [[Zawadzkiego-Klonowica]] od południa i osiedlem [[Głębokie-Pilchowo]] od zachodu. Powstało na miejscu wsi leżącej na stokach [[Wzgórza Warszewskie|Wzgórz Warszewskich]] na wysokości około 75-85 m n.p.m. Obecnie zabudowana około 500 domkami jednorodzinnymi, które powstały w latach [[1980]]-[[1995]] oraz budowane są współcześnie. Od północy, zachodu i południa Osów jest otoczony lasem ([[Puszcza Wkrzańska]]).
* Według danych z [[29 kwietnia]] [[2012]] w osiedlu na pobyt stały zameldowanych było 3 557 osób <ref>Liczba mieszkańców. W: Biuletyn informacji Publicznej Urzędu Miasta Szczecin [on-line]. [Przeglądany 8 kwietnia 2013]. Dostępny w: http://bip.um.szczecin.pl/umszczecinbip/chapter_50049.asp</ref>. 
* Samorząd osiedla Osów został ustanowiony w 1990 roku <ref>Uchwała Nr VIII/53/90 Rady Miejskiej w Szczecinie z dnia 28 listopada 1990 r. w sprawie utworzenia w mieście Szczecinie dzielnic i osiedli. W:  Biuletyn informacji Publicznej Urzędu Miasta Szczecin [on-line]. [Przeglądany 8 kwietnia 2013]. Dostępny w: http://bip.um.szczecin.pl/UMSzczecinBIP/files/D1CEFF308A2D43CDB87DCF30B00845BE/53-90.pdf</ref>.
== Historia ==
Dawna wieś położona jest wzdłuż ul. [[Miodowa|Miodowej]], która wraz z powstałymi w późnym średniowieczu młynami tworzy najstarszą część Osowa. W latach 30-tych [[XX wiek]]u na południe od wsi zbudowano osiedle domów jednorodzinnych, które znacznie zwiększyły obszar dawnej wsi.
Najstarsze znaleziska archeologiczne z Osowa pochodzą z okresu neolitu, jednak osadnictwo rozwinęło się tu dopiero u schyłku okresu brązu i początku epoki żelaza z okresu halsztackiego. W okresie tym powstały 3 duże osady. Prawdopodobnie w okresie wczesnego średniowiecza istniało tu grodzisko, zniszczone podczas eksploatacji pobliskiej kopalni piasku w okresie przedwojennym. Podczas badań archeologicznych potwierdzono istnienie osady datowanej na X-XIII w.

W [[1271]] roku zawarto kontrakt, na mocy którego Osów wziął w lenno wasal książęcy, obywatel miasta Szczecina o nazwisku Wezelo. Osów wymieniany jest w dokumencie z [[15 marca]] [[1277]] roku, sygnowanym przez księcia [[Barnim I|Barnima I]], gdzie książę przyznał rajcom, wójtowi oraz gminie miejskiej Szczecina wieś Osów z 54 włókami oraz wieś [[Krzekowo]] z 60 włókami. W nadaniu zaznaczono, że książę przekazuje wsie ze wszystkimi własnościami, wójtostwem, karczmą, polami, łąkami, torfowiskami, lasami, jeziorami i młynami, oraz wszystkimi prawami, wolnościami i przywilejami. Miasto Szczecin i jego mieszkańcy mieli obowiązek utrzymywania obu wsi według praw własności i praw miejskich. Natomiast mieszkańcy wsi mieli obowiązek respektować wszystkie prawa i własności miasta. Dokument ten został potwierdzony przez ks. [[Gryfici|Bogusława IV]] w [[1293]] roku, [[Otto I|Ottona I]] w [[1308]] roku oraz księcia [[Gryfici|Warcisława IV]] w [[1309]] roku.

W [[1286]] roku [[Biskupi szczecińsko-kamieńscy|biskup kamieński]] [[Hermann von Gleichen|Hermann]], udzielił proboszczowi [[Kolegiata Mariacka|Kolegiaty Mariackiej]] prawo jurysdykcji między innymi nad [[Kościół Matki Bożej Bolesnej w Szczecinie|kościołem]] w Osowie. 

W [[XVII wiek]]u Osów wymieniany był na mapie Pomeranie Ducatus Tabula z [[1635]] roku pod nazwą ''Wußow''. 
Osów został zniszczony podczas wojny w [[1677]] roku. W [[1693]] roku w Osowie było 7 pełnych gospodarzy, 1 posiadający gospodarstwo niepełne, zagrodnik, komornik i pasterz. Starano się również odbudowywać ogrody zniszczone podczas oblężenia Szczecina w [[1677]] roku. 

Lasy w Osowie obejmowały areał około 2591 mórg. Teren porośnięty lasem, był poprzecinany licznymi parowami oraz trzęsawiskami, przez które przepływał potok ''Klingende Beeke'' <ref>Potok zwany obecnie Osówka; zob.: ''Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung'' – von [[Hugo Lemcke]], zweite neubearbeitete Auflage von [[Carl Johann Fredrich|C. Fredrich]]. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin [[1926]], s. 83; także ''Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin [[1243]]-[[1856]]''. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak. Szczecin [[1996]]. Bd. I, regest nr 107 z [[1 lutego]] 1335, s. 332; Ludwik Brüggemann w opisie Pomorza Przedniego, w rozdziale o wodach, wymienia nazwę tego strumienia jako „''Die Klinge''” lub „''klingende Becke''” - Brüggemann L. W., ''Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preussischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern''. Erster Theil. Stettin [[1779]], s. XXXXII (42) /przypis: Jan Iwańczuk/.</ref>. W Osowie przeważał 100-letni bór sosnowy oraz 30-35 letni las brzozowy. Uprawy odbywały się w systemie trójpolowym, uprawiano głównie owies, groch, ziemniaki i grykę.<br/>
Przy [[Leśniczówka Biała|leśniczówce w Osowie]] (''Wussower Försterei''), zw. również ''Kölpin'' <ref>[[Tadeusz Białecki|T. Białecki]], [[Lucyna Turek-Kwiatkowska|L. Turek-Kwiatkowska]]. [[Szczecin stary i nowy|''Szczecin stary i nowy''. (Encyklopedyczny zarys dziejów historycznych dzielnic i osiedli oraz obiektów fizjograficznych miasta)]]. Szczecin: [[Uniwersytet Szczeciński]], 1991, s. 141.</ref>, leśnik posiadał 3 morgi łąki z której pozyskiwał dobre plony, gdyż samodzielnie wykonał nawodnianie, poprzez spiętrzenie wody na potoku [[Osówka|Osówce]] i doprowadzenie wody na łąkę poprzecznymi rynnami. <ref>T. Białecki, L. Turek-Kwiatkowska, ''Szczecin stary i nowy''... op. cit., s.141.</ref> W leśniczówce mieszkał leśnik miejski wraz z pomocnikiem stałym i sezonowym na okres letni oraz służąca i pasterz. Podczas wyrębu drzew w leśniczówce kwaterowano również 6-8 robotników dniówkowych. <ref>Tamże, s. 141.</ref>

Do [[1933]] roku w Osowie działał klub sportowy oraz stowarzyszenie strzeleckie. Miejscem ich spotkań była [[Gospoda Eberbecka]]. We wsi była też ochotnicza straż pożarna. 

[[15 października]] [[1939]] roku Osów liczący 938 mieszkańców został włączony w granice [[Wielkie Miasto Szczecin|Wielkiego Miasta Szczecin]], jako jedna z jego północno-zachodnich dzielnic. 
{{AutorS|[[User:Dj|Marek Łuczak]]}}

== Zabudowa ==
Historyczne centrum stanowi skrzyżowanie obecnych ulic [[Miodowa|Miodowej]] i [[Chorzowska|Chorzowskiej]]. Osów został włączony do terenów miejskich w [[1277]] przez księcia Pomorza Zachodniego [[Barnim I|Barnima I Dobry]]. Na skrzyżowaniu odrestaurowany rynek wiejski przez który przechodzą piesze szlaki turystyczne {{szlak|czerwony}} ([[Szlak „Ścieżkami Dzików”]]) i {{szlak|czarny}}, neogotycki [[Kościół Matki Bożej Bolesnej w Szczecinie|kościół parafialny]] i zabytkowa, wolno stojąca, drewniana dzwonnica. W centrum osiedla znajduje się odnowiony poniemiecki cmentarz z kilkoma płytami nagrobnymi.

Atrakcjami jest ośrodek jeździecki, [[Szczecińska Gubałówka|ośrodek sportów zimowych „Gubałówka”]] oraz trasy wycieczkowe po [[Park Leśny Arkoński|Parku Leśnym Arkońskim]] (część [[Puszcza Wkrzańska|Puszczy Wkrzańskiej]]) – m.in. [[Wieża Quistorpa]] i [[Dolina Siedmiu Młynów]].
{{Przypisy}}
== Zobacz też ==
* [[Podział administracyjny Szczecina]]
* [[Dolina Siedmiu Młynów]]
* [[Szczecińska Gubałówka]]
* [[Cmentarz przykościelny przy ul. Miodowej]]
* [[Cmentarz przy ul. Kwiatów Polskich]]
* [[Cmentarz przy ul. Mokrej]]
== Linki zewnętrzne ==
* [http://osiedla.szczecin.pl/osiedla/chapter_38684.asp Mapa osiedla na stronie Urzędu Miasta Szczecin]
* [http://osiedla.szczecin.pl/osiedla/chapter_38693.asp Rada osiedla na stronie Urzędu Miasta Szczecin]
{{Podział administracyjny Szczecina}}
[[Kategoria:Osiedla administracyjne]]
[[Kategoria:Etap I 06 Dzielnice]]