Ernst Chladni

Ernst Florens Friedrich Chladni
fizyk
brak zdjecia
Data urodzenia	30 listopada 1756
Miejsce urodzenia	Wittenberga
Data śmierci	3 kwietnia 1827
Miejsce śmierci	Wrocław
Narodowość	niemiecka

Ernst Florens Friedrich Chladni (1756-1827) – fizyk, zwany też ojcem akustyki i meteorytyki.

Życiorys

Ernst Florens Friedrich Chladni urodził się 30 listopada 1756 r. w Wittenberdze, jako syn profesora prawa Ernsta Martina Chladniego (1715-1782). Naukę początkowo pobierał w domu pod opieką prywatnych nauczycieli, zaś w 1771 r. ojciec zapisał go do szkoły w Grimmie. W trzy lata później Chladni rozpoczął studia prawnicze na uniwersytecie w swoim rodzinnym mieście, które kontynuował od 1778 r. w Lipsku. Po ukończeniu studiów i otrzymaniu w 1781 r. tytułu doktora filozofii, a w rok później doktora prawa powrócił do Wittenbergi, gdzie na uniwersytecie prowadził wykłady z geometrii, matematyki i geografii fizycznej.

Chladni znany jest ze swoich prac, które stały się podstawą akustyki. W 1787 r. opublikował pierwsze przełomowe odkrycie dotyczące powstawania wzorów lub linii (węzłów) na cienkich płytach posypanych piaskiem, gdy są one wprawiane w drgania. Zostały one nazwane od jego imienia figurami Chladniego.

W 1790 r. Chladni skonstruował instrument muzyczny, tzw. Euphon, drugim był Klawicylinder, którego opis zamieścił wydanej w 1821 r. pracy pod tytułem E. F. F. Chladni's Beyträge zur praktischen Akustik und zur Lehre vom Instrumentbau, enthaltend die Theorie und Anleitung zum Bau des Clavicylinders und damit verwandter Instrumente.

Chladni od 1791 r. podróżował po całej Europie (Niemcy, Holandia, Francja, Włochy, Rosja i Dania) z cyklem wykładów w zakresie akustyki, połączonych z pokazem eksperymentów oraz demonstrując grę na instrumentach przez siebie skonstruowanych.

W trakcie podróży po Europie Chladni zainteresował się meteorytami, gromadząc o nich relacje od naocznych świadków. Swoje badania nad zjawiskiem meteorytów opisał w wydanej w 1794 r. Ueber den Ursprung der von Pallas gefundenen und anderer ihr ähnlicher Eisenmassen. Jako pierwszy twierdził też o kosmicznym pochodzeniu meteorytów.

Ernst Florens Friedrich Chladni zmarł 3 kwietnia 1827 r. we Wrocławiu i został pochowany na tamtejszym cmentarzu.

We Wrocławiu w 2008 r. odbyła się Konferencja Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, która była poświęcona postaci Ernsta Florensa Friedricha Chladniego.

Szczecin

17 maja i 20 maja 1793 r. w Hotelu Angielskim przy Breite Straße Chladni wystąpił przed szczecińską publicznością. W anonsie prasowym z 13 maja dyrektor muzyczny Samuel Friedrich Brede zachęcał: Będzie można usłyszeć grę Doktora Chladni z Wittenbergi na Euphonie, przez niego wymyślonym instrumencie, który dorównuje przyjemnym dźwiękiem harmonijce, ale w budowie zupełnie się od niej różni [...]. Jednocześnie zostaną zaprezentowane akustyczne eksperymenty, które opisał w Entdeckungen über die Theorie des Klanges (Leipzig 1787) [...].

Publikacje (wybór)

• Entdeckungen über die Theorie des Klanges. Leipzig 1787.
• Ueber den Ursprung der von Pallas gefundenen und anderer ihr ähnlicher Eisenmassen. Leipzig und Riga 1794.
• Die Akustik. Leipzig 1802.
• Ueber Feuer-Meteore, und über die mit denselben herabgefallenen Massen. Wien 1819.
• E. F. F. Chladni's Beyträge zur praktischen Akustik und zur Lehre vom Instrumentbau, enthaltend die Theorie und Anleitung zum Bau des Clavicylinders und damit verwandter Instrumente. Leipzig 1821.
• Kurze Übersicht der Schall- und Klanglehre, nebst einem Anhange, die Entwickelung und Anordnung der Tonverhältnisse betreffend. Mainz 1827.

Bibliografia

• Biała, Jadwiga. Ernst Florens Friedrich Chladni – ojciec akustyki i meteorytyki. Acta Societatis Metheoriticae Polonorum. Roczniki Polskiego Towarzystwa Meteorytowego. Vol. 2, 2011, s. 7-15.
• Lommel, Eugen von. Chladni, Ernst Florenz Friedrich. W: Allgemeine Deutsche Biographie. Bd. 4, Leipzig 1876, s. 124–126.
• Melde, Franz. Ueber Chladni’s Leben und Wirken, nebst einem chronologischen Verzeichniß seiner literarischen Arbeiten. Marburg 1866.
• Schimank, Hans. Chladni, Ernst Florenz Friedrich. W: Neue Deutsche Biographie. Bd. 3, Berlin 1957, s. 205-206.
• Ullmann, Dieter. Ernst Florens Friedrich Chladni. Leipzig 1983.
• Ullmann, Dieter. Chladni und die Entwicklung der Akustik von 1750-1860. Basel, Boston, Berlin 1996.

Autor opracowania: Małgorzata Elżbieta Płoszczyńska