Marian Lityński
| Marian Lityński | |||
| profesor nauk rolniczych | |||
| |||
| Data urodzenia | 30 listopada 1899 | ||
| Miejsce urodzenia | Tarnobrzeg | ||
| Data śmierci | 7 lutego 1984 | ||
| Miejsce spoczynku | Cmentarz Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera D4-5-11) | ||
| Pseudonim | „Garbaty“ | ||
Marian Lityński (1899―1984) ― profesor nauk rolniczych, nauczyciel akademicki, twórca i rektor Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie (1954–1962), wieloletni poseł do Krajowej Rady Narodowej (1945–1947), do Sejmu Ustawodawczego (1947–1952) oraz Sejmu II kadencji (1957–1961)
Życiorys
Urodził się 30 listopada 1899 w Tarnobrzegu. Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1916 w I Szkole Realnej w Krakowie, po czym rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym (Studium Rolnicze) Uniwersytetu Jagiellońskiego, które ukończył w 1921, otrzymując dyplom inżyniera rolnictwa. Weteran I wojny światowej w stopniu kapitana. W latach międzywojennych pracował w oświacie rolniczej i doświadczalnictwie. Stopień doktora nauk rolniczych otrzymał na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1934. Podczas okupacji pracował w Warszawskiej Izbie Rolniczej, równocześnie prowadząc szeroką działalność konspiracyjną jako żołnierz AK, pseudonim „Garbaty”. W 1943 aresztowany przez gestapo przeszedł kaźnię Alei Szucha, Pawiak, Oświęcim i Buchenwald. Do kraju powrócił w maju 1945. Od 1947 był współorganizatorem Oddziału Ogrodniczego przy Uniwersytecie i Politechnice we Wrocławiu, wykładowca z zakresu warzywnictwa i nasiennictwa ogrodniczego. Stopień doktora habilitowanego nauk rolniczych na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Wrocławskiego uzyskał w 1948. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1949, a profesora zwyczajnego w 1958. W latach 1948–1954 był kierownikiem Katedry Ogrodnictwa, w latach 1951–1953 prodziekanem Wydziału Rolniczego. W okresie powojennym był posłem do KRN, a następnie dwukrotnie do Sejmu PRL.
Ze Szczecinem związany od 1954, gdzie był organizatorem Wyższej Szkoły Rolniczej i jej pierwszym rektorem.
W 1962 przeniósł się do WSR w Poznaniu, gdzie w latach 1962–1970 kierował Katedrą Biologii Nasion i Nasiennictwa, po czym przeszedł na emeryturę.
Zmarł 7 lutego 1984, został pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera D4-5-11).
Działalność naukowo-dydaktyczna
Prowadził badania nad agrotechniką warzyw gruntowych, zwłaszcza ogórka, a także w zakresie biologii i przechowalnictwa nasion. Dorobek naukowy obejmuje: 89 prac naukowych, 20 podręczników, skryptów i monografii, 20 referatów i 80 artykułów naukowych. Wychowawca licznego grona ogrodników oraz specjalistów z zakresu przechowalnictwa nasion, promotor wielu prac doktorskich.
Wybrane publikacje
- 1939 – Opowiadania z życia roślin. Księgarnia Powszechna Kraków
- 1939 – Ogórki pod szkłem. PWRiL Warszawa
- 1939 – Ogórki w gruncie. PWRiL Warszawa
- 1939 – Biologiczne podstawy nasiennictwa. PWN Warszawa
- 1939 – Warzywnictwo: podręcznik dla techników ogrodniczych. PWRiL Warszawa
Praca organizacyjna
Pierwszy przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Warzywnictwa, przewodniczący Zespołu Biologii Nasion PAN oraz Komisji ds. Biologii i Przechowalnictwa Nasion przy Ministerstwie Rolnictwa, członek wielu towarzystw naukowych krajowych i zagranicznych. Przewodniczący Komitetu Redakcyjnego „Zeszytów Problemowych Postępów Nauk Rolniczych”. Zasiadał w Radzie Naukowej IHAR (1951–1971) w Radzikowie oraz Sekcji Biologii Nasion i Nasiennictwa PAN (jako jej prezes). Był członkiem Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Międzynarodowego Stowarzyszenia Nasiennictwa oraz Instytutu Warzywnictwa (w tym przewodniczącym jego Rady Naukowej 1965–1970).
Odznaczenia i nagrody
- Złoty Krzyż Zasługi
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski
- medal „Zasłużony Nauczyciel PRL”
- Krzyż Partyzancki
- doktor honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie
Ciekawostka
W dniu 4 lipca 2014 roku największa sala wykładowa „Audytorium Maximum“ Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie została nazwana imieniem profesora Mariana Lityńskiego.
Bibliografia
- Marian Lityński na stronie Muzeum Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu (dostęp 02.01.2024)
- Marian Lityński biogram w Wikipedii (dostęp 02.01.2024)
- Forum Uczelniane. Pismo Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie Lipiec 2014 Numer specjalny – 60 lat Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa 1954-2014, s. 2. ISSN 2080-1904
