Petrus Artopoeus
| Petrus Artopoeus | |||
| pastor, rektor szkoły | |||
|
| |||
| Data urodzenia | 29 marca 1491 | ||
| Miejsce urodzenia | Koszalin | ||
| Data śmierci | 1563 | ||
| Miejsce śmierci | Koszalin | ||
| Narodowość | niemiecka | ||
Petrus Artopoeus (Peter Becker, Artopaeus, Artopeus) (1491-1563) - pastor kościoła Mariackiego w Szczecinie, rektor szkoły miejskiej.
Życiorys
Petrus Artopoeus, a właściwie Peter Becker urodził się w Koszalinie w 1491 roku. Studiował w Wittenberdze gdzie wykładali Luter, Melanchton i Bugenhagen. W 1520 roku powrócił do rodzinnego miasta i podjął pracę jako nauczyciel. Kiedy jednak okazało się, że jest zwolennikiem ruchu reformacyjnego został pozbawiony posady. Przeniósł się do Darłowa i tam przepracował kilka lat głosząc ewangelickie kazania. Około 1528 roku zawitał do Szczecina gdzie objął stanowisko rektora w tutejszej szkole miejskiej. W latach 1549-1556 był pastorem w kościele Mariackim. Zdobył popularność wśród wiernych, którzy z chęcią słuchali jego kazań. Był jednak zwolennikiem poglądów, które głosił radykalny teolog Andreas Osiander, profesor uniwersytetu w Królewcu. Został wezwany przez innych kaznodziejów do zaniechania kontaktów z Osiandrem i publicznego wyrzeczenia się głoszonych poglądów. Artopoeus znalazł się w trudnym położeniu. Próby załagodzenia sporów teologicznych podejmowane przez dwór książęcy nie przyniosły rezultatów. Wieść o konflikcie dotarła do Bugenhagena i Melanchtona w Wittenberdze. Pastorowi zasugerowano przeniesienie się do Wolina aby uniknąć dalszych sporów. Po dobrowolnym ustąpieniu Artopoeus przebywał w areszcie domowym. 16 grudnia 1555 roku zwołano synod, na którym to Artopoeus odwołał swe poglądy i otrzymał rozgrzeszenie z rąk Paula vom Rhode. Problem nie został jednak rozwiązany. Jak się okazało, pastor nie zrezygnował ze swych przekonań, a konflikt dalej się pogłębiał. W rezultacie stało się to przyczyną usunięcia go ze stanowiska, a jego pisma zostały spalone. Po tych wydarzeniach opuścił Szczecin i powrócił do rodzinnego Koszalina.
Artopoeus był autorem pism teologicznych. W kręgu jego zainteresowań pozostawała także historia i kartografia. Na temat tych dziedzin kompletował materiały. Posłużyły one do sporządzenia mapy Pomorza, uważanej za pierwszy samodzielny obraz kartograficzny tych ziem. Mapa opublikowana została w 1540 roku w dziele "Cosmographiae universalis" Sebastiana Münstera. Mapa obejmuje tereny od wyspy Rugii aż po Hel, a na południu sięga linii Bad Freienwalde-Tuchola-Chełmno. Ozdabiają ją kartusze z herbami 9 ziem pomorskich należących do Księstwa Pomorskiego. Wykonana została metodą drzeworytniczą w skali 1:1000 000. Artopoeus jest także autorem tekstu na temat przeszłości Pomorza, który zamieszczony został w kolejnym wydaniu dzieła Münstera w roku 1554.
Petrus Artopoeus zmarł 29 marca 1563 roku w Koszalinie.
Publikacje (wybór)
- 1534 - Latinae Phrasis Elegentiae Ex potissimis Avthoribvs conscriptae, Vitebergae
- 1534 - Discretio locorum legis et evangelii in litteris sacris
- 1543 - Graecae... linguae grammatica
- 1545 - Christiana trium linguarum elementa
- 1545 - De prima rerum origine... ex tribus primiscapitib. Geneseos
- 1545 - In priorem D. Pauli epistolam ad Timotheum scholia
- 1546 - Biblia De prima rerum origine
- 1548 - Psalterium prophetae Davidis
- 1550 - Postilla Evangeliorum Epistolarum dominicarum
- 1556 - Vaticinium sacrum de ecclesia totoque ministerio evangelico
- 1560 - Novissima Verba, [S.l.]
- 1563 - Protomartyrium Abelis
- 1569 - Psalterium Prophetae Dauidis, Hebraeum, Graecum & Latinum, Basilaea
Bibliografia
- Amandus Karl Vanselow. Gelehrtes Pommern Oder Alphabetische Verzeichniß Einiger in Pommern Gebohrnen Gelehrten [...]. Stargard: Tiller, 1728, s. 1-2.
- Jöcher, Christian Gottlieb. Zorn Peter. W: Allgemeines Gelehrten-Lexicon. Bd.4. Leipzig: Johann Friedrich Gleditschens Buchhandlung, 1751, s. 579.
- Gotthilf Traugott Zachariae. Historische Nachrichten von der Raths- und Stadtschule zu Alten Stettin. Berlin, Stettin u. Leipzig, 1760, s. 35-39.
- Christian Friedrich Wutstrack. Kurze historisch–geographisch - statistische Beschreibung von dem königlich- preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern. Stettin 1795, s. 319.
- Becker Peter W: Allgemeine encyclopaedie der Wissenschaften [online]. [Przegladany 17 października 2016].
- Artopoeus Petrus W: CERL [online]. [Przeglądany 13 października 2016].
- Artopoeus Petrus W: DNB [online]. [Przeglądany 13 października 2016].
