Anton Gröpler

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anton Moritz Gröpler
brak zdjecia
brak zdjecia
nauczyciel, wychowawca
Data urodzenia 3 czerwca 1818
Miejsce urodzenia Raguhn
Data śmierci 14 stycznia 1875
Miejsce śmierci Szczecin
Narodowość niemiecka


Anton Moritz Gröpler (1818-1875) – nauczyciel, wychowawca, założyciel Pomorskiego Zakładu dla Niewidomych.

Życiorys

Anton Moritz Gröpler urodził się 3 czerwca 1818 r. w Raguhn nad Mulde (obecnie Raguhn-Jeßnitz) jako najstarszy syn producenta sukna i właściciela farbiarni Johanna Gröplera oraz jego żony Johanny Sophie (z d. Schreiber)[1]. Oprócz Moritza w rodzinie wychowywało się jeszcze pięcioro dzieci. Chłopiec uczęszczał do miejskiej szkoły, gdzie oceniano go jako zdolnego i pracowitego ucznia. 1 września 1828 r. doszło do nieszczęśliwego wypadku. Kiedy dziesięcioletni wówczas Anton kroił chleb, wyślizgnął mu się nóż z ręki i ugodził w oko. Zranienie spowodowało uratę widzenia najpierw w jednym, a następnie również i w drugim oku[2].

Mimo niepełnosprawności zadbano o edukację Moritza. Dziecko uczęszczało regularnie do szkoły, gdzie brało udział w lekcjach na tyle, na ile pozwalał mu zmysł słuchu. Dzięki zaangażowaniu nauczyciela u Antona wykształcono niespotykaną u jego rówieśników zdolność do szybkiego liczenia w pamięci. Niewidomy chłopiec mógł liczyć także na pomoc kolegów z klasy. Pomiędzy nim a pozostałymi uczniami nawiązały się przyjacielskie relacje, Anton uczestniczył we wszystkich organizowanych przez nich grach oraz zabawach na świeżym powietrzu, dzięki czemu nauczył się poruszać w terenie z wielką swobodą. Gröpler zaczął także pomagać rodzicom przy produkcji sukna, siadywał przy kołowrotku i zwijał nici, jak się okazało, równie szybko i dobrze jak osoba widząca. Te wszystkie doświadczenia okazały się mieć znaczący wpływ na dalsze jego życie.

W 1840 r. rodzice postanowili umieścić 22-letniego Moritza w Zakładzie dla Niewidomych w Halle, gdzie pobierał nauki przez cztery lata, po czym w 1844 r. sam został nauczycielem w tym ośrodku. Jeszcze w 1843 r. rozpoczął studia na wydziale filozoficznym uniwersytetu w Halle. W 1849 r. Gröpler utracił posadę i źródło utrzymania, po tym jak niespodziewanie zadecydowano o likwidacji zakładu dla niewidomych. Mężczyzna zmuszony więc został do poszukiwania nowego miejsca zatrudnienia. Aby je otrzymać Moritz wyruszył w podróż do Berlina, gdzie spotkał się z tajnym radcą Antonem Stiehlem[3] w Ministerstwie Edukacji, jednak jak się okazało urzędnicy nie mieli mu do zaoferowania żadnego stanowiska. Gröpler przedstawił zatem Stiehlowi swój pomysł utworzenia wyspecjalizowanego instytutu dla osób niewidomych i ociemniałych w Prowincji Pomorze, gdzie ośrodki takie jeszcze nie funkcjonowały. Jedyną pomocą od władz jaką uzyskał Anton był list polecający do urzędującego w Szczecinie nadprezydenta prowincji von Bonina.

Gröpler przybył do Szczecina 5 czerwca 1850 r., wynajął małe mieszkanie przy Luisenstrasse 18 (dziś ulica Saromłyńska), a kilka dni później – 16 czerwca – otrzymał koncesję na utworzenie palcówki edukacyjno-wychowawczej dla niewidomych chłopców (Privat-Unterrichts-Anstalt für blinde Knaben)[4], która rozpoczęła działalność 18 listopada tego samego roku, mając wówczas tylko jednego sześcioletniego wychowanka.

Od 1852 r. zakład nosił nazwę Pommersche Blinden Anstalt. Z roku na rok ośrodek rozrastał się, zaczęto więc myśleć o wybudowaniu nowego budynku na potrzeby kształcenia dzieci z niepełnosprawnością wzrokową. W 1854 r. Gröpler otrzymał na ten cel działkę budowlaną od Kuratorium Fundacji Mariackiej na Nowym Turzynie (Neu-Torney). Poświęcenie nowo wybudowanej siedziby przy Turnerstraße 13 (ulica Jagiellońska), do której uczniowie wprowadzili się 1 kwietnia 1857 r., miało miejsce 19 czerwca. Ośrodek sfinansowany został przez władze lokalne oraz z datków osób prywatnych, jednym z donatorów był właściciel ziemski z Krienke i Altwigshafen – von Borcke - który przekazał na ten cel 6000 talarów[5]. Wkrótce uruchomiono także oddziały dla niewidomych dziewcząt, a w 1859 r. powstała Fundacja im. Victorii (Victoria-Stiftung).

Jak podaje „Schul-Kalender ... für Lehrer an den höheren Unterrichts-Anstalten…” uposażenie Göplera w 1864 r. wynosiło 400 talarów rocznie, dodatkowo miał zapewnione bezpłatne mieszkanie wraz z materiałami na jego ogrzanie i oświetlenie[6]. Wraz z rodziną mógł też korzystać z przynależnego do zakładu ogrodu[7].

Z dniem 1 października 1874 r. Anton Moritz Gröpler przeszedł w stan spoczynku. Jego miejsce na stanowisku dyrektora zakładu zajął W. Neumann[8]. W momencie zakończenia pracy zawodowej Gröplerowi przyznano Order Królewski Korony IV Klasy[9].

Gröpler zmarł 14 stycznia 1875 r.

Rodzina

14 stycznia 1852 r. Gröpler poślubił Caroline Mathilde Juliane Winkler (8.06.1818-3.03.1886). Małżeństwo doczekał się sześciorga dzieci, dwóch chłopców i czterech dziewcząt: Carla Moritza (27.11.1852-21.08.1861) i Franza Leopolda (26.04.1857-11.11.1858) oraz Liny Julie (17.09.1854-?), Emmy Johanny (10.12.1855-?), Marie Elisabeth (22.08.1859-?) i Anny Friederike (1.11.1861-26.11.1861). Göpler najbardziej emocjonalnie związany był z najstarszym synem, którego widział jako swojego następcę. Młody Moritz towarzyszył ojcu we wszystkich prowadzonych przez niego lekcjach. Chłopiec zmarł w wieku dziewięciu lat na tyfus.

Przypisy

  1. ↑ Ojciec – Johann Wilhelm August Friedrich Gröpler urodził się 25 marca 1791 r., zmarł 3 lutego 1849 r. Matka - Johanna Sophie Gröpler, z domu Schreiber, przyszła na świat 20 listopada 1795 r., zmarła 23 listopada 1876 r. Małżeństwo zawarte zostało 28 listopada 1814 r., w związku tym urodziło się sześcioro dzieci: Emma (1816-?), Johanne (1817-?), Anton Moritz (1818-1875), Alwine (1821-?), Friedrich Wilhelm (1825-1900) i Wilhelmine. Daty ustalone na podstawie portalu MyHeritage (dostęp 14 sierpnia 2023 r.).
  2. ↑ Bilder aus dem kirchlichen Leben und der christlichen Liebestätigkeit in Pommern. Stettin: Johs. Burmaeister’s Buchhandlung 1895, s. 113.
  3. ↑ Anton Wilhelm Ferdinand Stiehl (1812-1878) - nauczyciel, od 1844 r. urzędnik w Ministerstwie Oświaty, gdzie odpowiedzialny był za szkoły elementarne i seminaria. W dniach 1–3 października 1854 r. Stiehl wydał ustawę dotyczącą ewangelickich seminariów i preparand nauczycielskich oraz jednoklasowych szkół elementarnych, która przez drastyczne ograniczenie materiału nauczania spowodowała ich wyraźny zastój trwający blisko 20 lat (do 1872 r.). Kwiatek J. Spór o model gimnazjum w XIX-wiecznej niemieckiej myśli pedagogicznej. W: Cieszyński Almanach Pedagogiczny. T. 1. Red. U. Szuścik. Kraków 2012, s. 55.
  4. ↑ Verordnunen und Bekanntmachungen. „Amtsblatt Königlichen Regierung zu Stettin” 1874, No. 27, s. 220-221.
  5. ↑ Scherer F. Die Zukunft der Blinden: Vorträge zum Zweck der Hebung des Blindenwesens. Wien 1880, s. 152.
  6. ↑ Blinden-Lehr-Anstalten. „Schul-Kalender auf die Zeit vom 1. Januar 1864 bis 31. März 1865 für Lehrer an den höheren Unterrichts-Anstalten Deutschlands und die Schweiz” 1864, s. 78.
  7. ↑ Blinden-Lehr-Anstalten. „Schul-Kalender für das Jahr 1867…” 1867, s. 139-140.
  8. ↑ Personal Chronik. „Amtsblatt Königlichen Regierung zu Stettin” 1874, Stück 32, s. 212.
  9. ↑ Ausgeschieden aus Amte. „Centralblatt für die gesammte Unterrichts-Verwaltung in Preussen” 1874, No. 10, s. 635.

Bibliografia

  • Bilder aus dem kirchlichen Leben und der christlichen Liebestätigkeit in Pommern. Stettin 1895, s. 110-123.
  • Jahn, G. Anton Moritz Gröpler. „Beiblatt der fliegenden Blätter aus dem Rauhen Hause” 1875, No. 9, s. 130-142.
  • Schäfer J. P. Nachricht über Pommersche Blinden Anstalt zu Ney-Torney bei Stettin. „Allgemeine Schul-Zeitung” 1858, No. 11, s. 171-174.
  • Scherer F. Die Zukunft der Blinden: Vorträge zum Zweck der Hebung des Blindenwesens. Wien 1880.



Autor opracowania: Izabela Strzelecka


Źródło: „https://pomeranica.pl/wiki/index.php?title=Anton_Gröpler&oldid=235629”