Ernst König
| Ernst König | |||
| pedagog, filozof | |||
| |||
| Data urodzenia | 28 kwietnia 1635 | ||
| Miejsce urodzenia | Krzywnica | ||
| Data śmierci | 5 października 1698 | ||
| Miejsce śmierci | Elbląg | ||
| Narodowość | niemiecka | ||
Ernst König (Könningius) (1635–1698) magister filozofii i sztuki, pedagog i rektor gimnazjów humanistycznych.
Życiorys
Urodził się 28 kwietnia 1635 r. w Krzywnicy (niem. Uchtenhagen) pod Stargardem w rodzinie pastorskiej.[1] Od 20 czerwca 1652 r. uczęszczał do Pedagogium Książęcego w Szczecinie [2] a następnie – od 1655 r. – studiował w Lipsku, gdzie 24 stycznia 1660 r. uzyskał magisterium z zakresu filozofii i sztuki. W 1661 r. podjął pracę jako profesor wymowy i subrektor w Pedagogium Książęcym w Szczecinie. Popadł tu w konflikt z władzami szkoły i w 1664 r. otrzymał naganę, a w 1665 r. został zwolniony z obowiązków. W 1667 r. objął rektorat w Gimnazjum Akademickim w Toruniu, który sprawował do 1681 r. Został zmuszony do odejścia przez radę miejską Torunia m.in. z powodu zbyt dużych wymagań i surowości wobec uczniów, co wywołało sprzeciw ich rodziców. Przez kilka kolejnych lat mieszkał jeszcze w Toruniu, po czym, od 9 grudnia 1686 r. aż do śmierci, w Elblągu, gdzie ponownie sprawował funkcję rektora w tamtejszym gimnazjum humanistycznym. Także tutaj był napominany przez radę miejską za nadmierną surowość wobec wychowanków.
W okresie toruńskim dwukrotnie wstępował w związek małżeński: w 1669 r. (żoną została Dorothea Heiselmeier, pasierbica burgrabiego Georga Zimmermanna, zm. 1675) i w 1677 r. (druga żona: Barbara Thomas, córka toruńskiego ławnika Gerharda Thomasa). Zmarł 5 października 1698 r. w Elblągu.
Pozostawił po sobie przede wszystkim druki okolicznościowe związane z pracą pedagogiczną (programy nauczania, dysputy akademickie, zaproszenia na uroczystości szkolne), a także druki funeralne, epitalamia oraz podręczniki szkolne. We współczesnych opracowaniach naukowych zwraca się uwagę na jego wydane w Toruniu dysputy z zakresu filozofii, w tym szczególnie filozofii prawa (nawiązujące do teorii prawa naturalnego) oraz na pochodzące z okresu elbląskiego liczne sztuki napisane dla teatru szkolnego. W rękopisie zachowała się jego ordynacja szkolna, stworzona dla gimnazjum elbląskiego świeżo po objęciu rektoratu (zatwierdzona przez radę miejską Elbląga 18 kwietnia 1692 r.).
Przypisy
- ↑ Informacje biograficzne przede wszystkim za poz. Bibliografia 1–2.
- ↑ Album studiosorum Pedagogium Książęcego, Gimnazjum Karolińskiego i Gimnazjum Akademickiego w Szczecinie
Dzieła (wybór)
- Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Bydgoszczy. Oddział Terenowy w Toruniu. XIII.42, s. 331–342: Schul-und Strafordnung für das Gimnasium zu Elobing. Von Amte der Lehrer Phlichten der Schüler 1692. [rękopis]
- Stephani Johannis Stephanii, Eloquent. in Regia Acad. Sorana Profess. Colloqviorum Familiarium Libri Qvatuor ... Huic Editioni ... Elementa Rhetorica M. Ernesti Königs, Gymn. Thor. Rect. Itemq[ue] Adagiorum a Desiderio Erasmo qvondam collectorum Syllabus, access. in usum Juventutis Scholasticae Thorunensis. Thorunii 1676.
- V. Cl. Samuelis Pufendorfii, De Officio Hominis Et Civis Libri duo : Commodo Juventutis Studiosae In Gymnasio Thorunensi, recudendos curavit, Ordinariis Lectionibus proposuit itemque Solemni Studiosorum ... examini subjecit M. Ernestus König. Dantisci 1682.
- Ad drama De expeditione Argonautarum in Colchidem, in Gymnasii Elbingensis encaeniis, ad d. XXVIII Novembr. MDCXCVII ... exhibendum praef. invitatoria. Elbingae [1698].
Bibliografia
- A.K. Vanselow, Gelehrtes Pommern, Oder Alphabetische Verzeichniss Einiger in Pommern Gebohrnen Gelehrten, Männlichen und weiblichen Geschlechtes, Nach ihren Merckwürdigsten Amständen Und Verfertigten Schrifften. Stargard 1728, s. 57;
- M. Pawlak, Dzieje Gimnazjum Elbląskiego w latach 1535-1772. Olsztyn 1972, s. 12–13, 50–52, 128, 181.
- S. Salmonowicz, Toruńskie gimnazjum akademickie w latach 1681–1817. Studium z dziejów nauki i oświaty. Poznań 1973, s. 86–88, 121–123, 149–151.
- G. Gango, Ernst König and the Teaching of Natural Law at the Academic Gymnasia of Royal Prussia, w: Early Modern Natural Law in East-Central Europe. Brill 2023, s. 87–131.
- T. Bieńkowski, Teatr i dramat szkół różnowierczych w Polsce. Zarys ogólnej charakterystyki, w: „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”. T. 13 (1968), s. 60, 65–66, 69.
