Gryf Pomorski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj

Gryf Pomorski – gryf to mityczne, fantastyczne zwierzę będące wytworem wyobraźni ludów Bliskiego Wschodu. W heraldyce europejskiej utrwaliło się przedstawianie go jako uskrzydlonego lwa z głową, szponami i skrzydłami orła o uszach konia albo osła. Stanowiły częsty motyw sztuki i legend ludów starożytnego wschodu, często występując w roli strażników złotego skarbu. Ich przedstawienia znane były już 3 tys. lat p.n.e. w Mezopotamii oraz występowały w egejskiej sztuce II tysiąclecia p.n.e. - do Europy najprawdopodobniej trafiły w XI wieku, w okresie wypraw krzyżowych. Gryf uosabia nie tylko czujność i siłę lwa, szybkość orła, czujność osła, ale także zdolność do podstępu i fałszu. Gryf noszony na tarczy oznaczał, że osoba go nosząca była silnym człowiekiem, w którym można było odnaleźć cechy orła i lwa.

Historia

Okoliczności pojawienia się heraldycznego gryfa na Pomorzu nie są znane. Przyjmuje się, że stało się to na przełomie XII i XIII w. Pierwszym księciem używającym gryfa w znaku pieczętnym (w roku 1193 był Kazimierz II dymiński (ok. 11801220). Od tego czasu dynastie zaczęto nazywać Gryfitami. Książęta szczecińscy przyjęli to godło od Bogusława II pomorskiego (ok. 11781220). Pomorze było jedyną ziemia słowiańską, która przyjęła gryfa jako herb państwa i utrzymywała go konsekwentnie do wygaśnięcia dynastii (1637)[1].

W herbach pomorskich gryf z reguły jest zwrócony w lewo, nierzadko w koronie. Na tarczy herbowej stosowano od jednego do nawet 10 pól – dominowały w nich gryfy symbolizujące poszczególne ziemie Pomorza.

Z dawnych herbarzy wynika, że książę szczeciński używał gryfa czerwonego na srebrnym (białym) polu, książęta wołogosjko-słupscy mieli gryfa czarnego w złotym (żółtym) lub czerwonym polu.

Po likwidacji państwa Gryfitów i przejęciu Pomorza przez Prusy – władze nadały prowincji pomorskiej herb przedstawiający stojącego, czerwonego gryfa, zwróconego w prawo, na białym polu. Herb ten zachowały także władze polskie.

Gryf Zachodniopomorski – herb Województwa Zachodniopomorskiego

Współczesność

Współcześnie na srebrnym tle, czerwony gryf pomorski, ze złotymi szponami i dziobem, zwrócony w prawo – jest oficjalnym herbem Województwa Zachodniopomorskiego[2].

Od 31 maja 1947 czerwony gryf pomorski (na niebieskim tle) był zasadniczym elementem składowym honorowej Odznaki Gryfa Pomorskiego, którą w 2002 roku zastąpiła Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego. Obecna (2013r) odznaka Gryfa Zachodniopomorskiego jest w barwach białych i czerwonych.

Gryf Zachodniopomorski - odznaka złota.

Przypisy

  1. Tadeusz Białecki: Herby miast Pomorza Zachodniego. Wyd. Polskie Pismo i Książka, Szczecin 1991, s.9 - 11, ISBN 83-85360-01-8
  2. Uchwała Nr XVI/149/2000 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z 23.10.2000 (dostęp: 07.03.2013)

Zobacz też

Linki zewnętrzne



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Banaszak