Helena Pachlowska

Helena Pachlowska
nauczycielka muzyki, poetka, tłumaczka, bibliotekarka
brak zdjecia
Data urodzenia	24 września 1946
Miejsce urodzenia	Harbin
Data śmierci	21 sierpnia 2020
Miejsce śmierci	Szczecin
Miejsce spoczynku	Cmentarz Centralny w Szczecinie 84 D–11–2
Narodowość	polska

Helena Pachlowska (1946–2020) - nauczycielka muzyki, poetka, tłumaczka, bibliotekarka

Życiorys

Helena Pachlowska urodziła się 24 września 1946 r. w Harbinie (Mandżuria, Chiny). Jej rodzicami byli: Helena Tracewska (1915–2000) z domu Wysokos i Witold Tracewski (1912–1982), wnuk zesłańca po powstaniu styczniowym. Do Polski przybyła z Mandżurii z rodzicami i bratem w 1951 r. Jej matka była felczerem (jej harbiński dyplom lekarski nie przeszedł nostryfikacji). Ojciec pracował w Stoczni Szczecińskiej. Rodzice przyjaźnili się ze Stanisławem Marią Salińskim (1902–1969), pisarzem marynistą, który wychował się na pograniczu rosyjsko-chińskim, studiował i debiutował we Władywostoku. Brat Heleny, Mikołaj Tracewski (1938–2016) po studiach z zakresu fizyki w Moskwie pracował w Nowosybirsku. Wrócił do Polski w latach 90. XX wieku i podjął pracę w Archiwum Państwowym w Szczecinie. W 1994 r. zilustrował tomik H. Pachlowskiej „Każde miasto ma swoje sny”.

Helena ukończyła szkołę podstawową oraz średnią szkołę muzyczną (pierwszą jej nauczycielką w klasie fortepianu była Janina Golczewska). Jako nastolatka występowała w szczecińskim żeńskim zespole wokalnym Berżeretki (jej nazwisko wykazano w składzie z lat 1962–1978). W 1967 r. ukończyła pod kierunkiem Haliny Nowackiej-Durnasiowej (1909-2005) Państwową Szkołę Muzyczną II. stopnia, przygotowującą do zawodowej pracy muzycznej w zakresie gry na fortepianie. W 1972 r. ukończyła z wynikiem bardzo dobrym studia w zakresie filologii polskiej z historią w Wyższej Szkole Nauczycielskiej w Szczecinie. Rok później uzyskała tytuł magistra filologii polskiej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracę magisterską (pod kierunkiem prof. Edwarda Balcerzana) poświęciła analizie tłumaczeń utworów Maryny Cwietajewej.

Ślub Jerzego i Heleny Pachlowskich. Obok Katarzyna Suchodolska i jej mąż Anatol

Helena Pachlowska z córką Dobromiłą

Bliscy i przyjaciele zwracali się do niej Helenutka, Nutka. Poślubiła Jerzego Jana Pachlowskiego (1930–2012), pisarza, marynistę, tłumacza. W małżeństwie urodziły się dzieci: Dobromiła (1968), absolwentka romanistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz literatury współczesnej na Uniwersytecie w Tours (Francja), obecnie: nauczycielka we Francji, Jerzy (1977), absolwent Akademii Muzycznej w Poznaniu, filia w Szczecinie oraz historii na Uniwersytecie Szczecińskim, obecnie nauczyciel historii w Szczecinie, Jan (1978), absolwent politologii na Uniwersytecie Szczecińskim, obecnie korespondent TVN z USA, Anna (1979), dr inż. nauk ogrodniczych, obecnie nauczycielka architektury krajobrazu w Technikum Budowlanym w Szczecinie.

Helena Pachlowska z dziećmi

Na plaży, ok. 2005 r.

Helena Pachlowska zmarła 21 sierpnia 2020 r. w Szczecinie. Pochowana została 29 sierpnia 2020 r. na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie w grobie rodziców. Kwatera 84 D, rząd 11, nr grobu 2.

Praca zawodowa w bibliotekarstwie i szkolnictwie muzycznym

W roku szkolnym 1967/1968 jeszcze jako Helena Tracewska podjęła pracę jako nauczycielka gry na fortepianie w Państwowej Szkole Muzycznej II. stopnia im. Feliksa Nowowiejskiego w Szczecinie. Po ukończeniu studiów polonistycznych pracowała do 31 sierpnia 1976 r. jako nauczycielka Szkoły Podstawowej nr 70 w Szczecinie. W okresie 1 września 1976–1 maja 1981 pracowała w WiMBP w Szczecinie w Dziale Zbiorów Specjalnych (Oddział Starych Druków i Rękopisów) w wymiarze ½ etatu, m.in. przygotowując dary do muzealnej Sali Stefana Flukowskiego (otwarcie Sali S. Flukowskiego odbyło się 8 maja 1977 r.). W okresie 1 września 1981 r. – 29 maja 1987 r. pracowała jako bibliotekarz w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu, filia w Szczecinie. Od 1983 r. podjęła pracę jako nauczycielka muzyki w Zespole Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie.

Nauczycielka gry na fortepianie

W latach 1983–2020 pracowała jako nauczycielka gry na fortepianie w Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej I stopnia, później dodatkowo pracowała w Prywatnej Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej I stopnia Leonarda Piwoniego. Za szczególne osiągnięcia w pracy dydaktycznej i wychowawczej otrzymywała liczne nagrody. W 1993 r. brała udział w konkursie na stanowisko dyrektora Państwowej Podstawowej Szkoły Muzycznej w Szczecinie (konkurs odwołano). W 2000 r. otrzymała stopień nauczyciela mianowanego, a w 2003 r. otrzymała stopień nauczyciela dyplomowanego.

Niestrudzenie podnosiła swoje kwalifikacje. W dn. 27-28 października 2000 r. uczestniczyła w warsztatach metodycznych dla nauczycieli fortepianu szkół muzycznych I i II stopnia, (zorganizowanych pod patronatem Katedry Fortepianu Akademii Muzycznej w Gdańsku), które odbyły się w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych im. G. Bacewicz w Koszalinie - temat wykładów: Etapy pracy nad utworem – odczytanie tekstu, aplikatura, pedalizacja, nauka na pamięć i inne zagadnienia”. W 2001 r. uczestniczyła w warsztatach dla nauczycieli klasy fortepianu, prowadzonych w Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej I Stopnia (Zespół Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie) przez prof. Alicję Kledzik z Akademii Muzycznej w Poznaniu. W 2002 r. brała udział w odbywających się w Szczecinie wykładach doc. Halisy Humetskiej z Akademii Muzycznej we Lwowie nt. pedagogicznych i wykonawczych zasad Jana Sebastiana Bacha oraz analizy porównawczej różnych redakcji „Małych preludiów” J.S. Bacha (była ponadto tłumaczką wykładów doc. Halisy Humetskiej). W 2002 r. uczestniczyła w kursie metodycznym „Problemy wykonawcze w fortepianowej muzyce współczesnej” i warsztatach dla nauczycieli klasy fortepianu prowadzonych przez prof. Grzegorza Kurzyńskiego (Akademia Muzyczna we Wrocławiu). W 2003 r. uczestniczyła w warsztatach metodycznych, prowadzonych przez prof. Grażynę Fiedoruk-Sienkiewicz (Akademia Muzyczna w Gdańsku) - tematy wykładów: „Przygotowanie ucznia do występu publicznego. Trema u pianisty – jej objawy, przyczyny oraz sposoby opanowywania”. W 2005 r. uczestniczyła w Szczecinie w warsztatach metodycznych nt. tworzenia wymagań programowych (prowadząca: wizytator Jolanta Bedner), w regionalnych Warsztatach Pianistycznych, prowadzonych przez prof. Waldemara Wojtala (Akademia Muzyczna w Gdańsku) - temat: Praca nad dźwiękiem w utworach barokowych na przykładzie Małych preludiów i Inwencji dwugłosowych J.S. Bacha. W 2006 r. wzięła udział w Makroregionalnych Warsztatach Kameralistyki Fortepianowej, prowadzonych przez prof. Maję Nosowską (Akademia Muzyczna w Warszawie) - temat: „Kształtowanie pianisty-kameralisty. Poszukiwanie nowych rozwiązań w dydaktyce”. W 2007 r. uczestniczyła w warsztatach pianistycznych, prowadzonych przez prof. Andrzeja Tatarskiego (Akademia Muzyczna w Poznaniu) - temat: „Rozwiązywanie problemów technicznych w utworach wirtuozowskich” oraz w wykładzie prof. Grzegorza Kurzyńskiego (Akademia Muz. Im. K. Lipińskiego we Wrocławiu). W 2010 r. brała udział w III Regionalnych Warsztatach Pianistycznych, prowadzonych przez dr hab. Ewę Kandulską-Jakubczyk (Akademia Muzyczna w Poznaniu) - temat: „Problemy techniczno-wykonawcze w dziecięcej literaturze fortepianowej”.

Miarą pedagogicznych osiągnięć Heleny Pachlowskiej były nagrody i wyróżnienia otrzymane przez jej uczniów. Przez 8 lat opiekowała się w Państwowej Podstawowej Szkole Muzycznej w Szczecinie edukacją muzyczną Sławomira Wilka (ur. 1982), laureata wielu konkursów pianistycznych, półfinalistę XIII Konkursu Chopinowskiego.

Osiągnięcia innych uczniów (wybór):

• 1988 - Maja Szablewska - udział w II Konkursie Pianistycznym im. Ignacego Jana Paderewskiego dla uczniów szkół muzycznych I stopnia w Kartuzach, 1989 - udział w X Konkursie Pianistycznym im. J.S. Bacha, (Gorzów Wlkp.);
• l990 r. - występ uczennic (w dn. 1–2 czerwca) w szczecińskiej filharmonii (w programie: I i III część Concertina na fortepian i orkiestrę Marka Jasińskiego);
• 1998 - Maria Antonina Obojska - zakwalifikowana podczas I Ogólnopolskiego Kursu Młodych Talentów do udziału w koncercie „U progu kariery” w ramach VIII. Edycji Koncertów Letnich w Parku Sanguszków w Tarnowie;
• 1999 - Aleksandra Iwanicka – udział w Mistrzowskim Kursie Młodych Pianistów w Tarnowie;
• 2002 - Oktawia Prokurat i Rafał Kowalczyk - udział w lekcjach pokazowych prowadzonych przez prof. Grzegorza Kurzyńskiego (Akademia Muzyczna we Wrocławiu) w ramach kursu metodycznego dla nauczycieli Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej I stopnia w Szczecinie (9 grudnia 2002 r.);
• 2003 - Janusz Frackowiak– nagroda główna (I miejsce) w Concours Musical de France (Paryż);
• 2004 - Anna Świerkoska – Nagroda Konsula RP dla najlepszego polskiego wykonawcy - Concours International de Piano Milosz Magin (Paryż);
• 2004 - Filip Zaborowski – wyróżnienie –podczas II Polsko-Niemieckiego Turnieju Pianistycznego im. Haliny Czerny-Stefańskiej;
• 2006 - Natalia Bui – finalistka przesłuchań w Krakowie do Concours Musical de France;
• 2006 - Filip Zaborowski – wyróżnienie - Steinway Klavierspiel-Wettbewerb fűr Kinder und Jugendliche unter 17 Jahren;
• 2006 - Jakub Stęplewski i Anna Świerkoska - udział w X Międzyregionalnym Festiwalu Fortepianowym „Gramy na 4 ręce”, Choszczno, 26–27 maja;
• 2007 - Radosław Zarzycki, Michał Panasiuk oraz Mateusz Bui - finaliści Concours Musical de France (Kraków);
• 2007 - Filip Zaborowski - najwyższa punktacja podczas Ogólnopolskiego Przesłuchania Uczniów Klas Fortepianu Szkół Muzycznych I Stopnia;
• 2009 - Maciej Halec, Paulina Bieganowska, Hanna Rutkiewicz (Prywatna Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I Stopnia Leonarda Piwoniego) - udział w I międzynarodowych wiosennych spotkaniach muzycznych (22 kwietnia);
• 2014 - Julia Pałka (POSM I st. L. Piwoniego) - udział w IV Ogólnokształcącym Konkursie Pianistycznym „Muzyka ilustracyjna i programowa w świecie dziecka”, w Polsko- Niemieckim Konkursie Pianistycznym „Młode Talenty”.
• 2016 - zespół kameralny Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia im. Tadeusza Szeligowskiego w Szczecinie - udział w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Zespołów Kameralnych;
• 2018 - Zofia Kozłowska (Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Tadeusza Szeligowskiego w Szczecinie) - wyróżnienie w III Ogólnopolskiej Olimpiadzie Zespołów Kameralnych;
• 2019 - Lena Pomorska i Zofia Kozłowska - wyróżnienie w 4. Rising Stars Grand Prix International Online Music Competition Berlin;
• 2019 - Katarzyna Puchalska i Kornelia Koryzmakl (POSM I st. Leonarda Piwoniego) - wyróżnienia w III Konkursie duetów instrumentalnych „Stargard pod szczęśliwą gwiazdą”.

Współpracowała przez wiele lat z Polskim Radiem Szczecin SA, współtworząc programy publicystyczno-muzyczne dla dzieci i młodzieży, pianiści przez nią przygotowani wielokrotnie występowali w studiu koncertowym S-1, jej uczniowie uświetniali Zamkowe Spotkania z Psychologią i Sztuką, prowadzone od 1996 r. przez psychologa-terapeutę, Michała Kaweckiego na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, występowali w Klubie „13 Muz” (cykl „Promocja Młodych Muzyków”), w koncertach towarzyszących Międzynarodowemu Festiwalowi Muzyki Współczesnej im. Witolda Lutosławskiego (w l. 2000-2002). Jej uczniowie uczestniczyli także w konkursach: szkolnych („Mały Wirtuoz”), regionalnych (Festiwal Fortepianowy Szkół Muzycznych I. Stopnia w Choszcznie „Gramy na cztery ręce”, Regionalne Warsztaty Młodego Pianisty), ogólnopolskich (Konkurs Kameralistyki Fortepianowej w Toruniu, Konkurs Fortepianowy dla Uczniów Szkół Muzycznych I. i II. Stopnia w Koninie, Konkurs Pianistyczny im. I.J. Paderewskiego w Kartuzach), międzynarodowych (Konkurs Pianistyczny im. J.S. Bacha w Gorzowie, Konkurs pianistyczny „Chopin dla najmłodszych”, Steinway Klavierspiel-Wettbewerb fűr Kinder und Jugendliche unter 17 Jahren, Concours International de Piano Milosz Magin (Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Miłosza Magina), Concours Musical de France);

Szukała różnorodnych form pracy z młodzieżą. W roku szkolnym 2002/2003 przeprowadziła cykl 10 zajęć dla uczniów I. etapu edukacyjnego Zespołu Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie, przedstawiając w formie prezentacji scenicznej rosyjskie oraz białoruskie bajki i wiersze. Dzięki dobrej znajomości języka rosyjskiego przez dwa lata prowadziła lekcje fortepianu z Katią Chortową, uczennicą nie znającą wcześniej języka polskiego. Lekcje muzyki były więc jednocześnie lekcjami język polskiego.

Jej uczniowie otrzymywali Stypendia Artystyczne Miasta Szczecin:

• 2000 r. - Aleksandra Iwanicka (Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w Zespole Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie);
• 2000 r. - Marta Obojska (Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w Zespole Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie);
• 2001 r. - Marta Grzybek (Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w ZSP w Szczecinie;
• 2001 r. - Rafał Kowalczyk (Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w Zespole Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie);
• 2002 r. - Rafał Kowalczyk (Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w Zespole Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie);
• 2003 r.- Anna Świerkoska (Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w Zespole Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie);
• 2005 r. - Filip Zaborowski (Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w ZSP w Szczecinie);
• 2008 r. Bogusz Marzęcki (Prywatna Ogólnokształcąca Szkoły Muzycznej I stopnia Leonarda Piwoniego.
• 2008 r. - Filip Zaborowski (Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w ZSP w Szczecinie);
• 2010 r. - Maciej Halec (Prywatna Ogólnokształcąca Szkoła I. stopnia Leonarda Piwoniego).

Odznaczenia, wyróżnienia, dyplomy

• 1991 - nagroda indywidualna II. stopnia przyznana przez Centralny Ośrodek Pedagogiczny Szkolnictwa Artystycznego w Warszawie;
• 2000 - nagroda specjalna Dyrektora Zespołu Szkół Podstawowych nr 2 w Szczecinie;
• 2002 - nagroda indywidualna II. stopnia Centrum Edukacji Artystycznej za szczególny wkład w rozwój edukacji artystycznej w Polsce;
• 2003 - medal Komisji Edukacji Narodowej;
• 2009 - dyplom dla nauczyciela laureata II. Regionalnego Konkursu Pianistycznego „Muzyka ilustracyjna i programowa w świecie dziecka”.

Praca społeczna

Przez wiele lat pełniła funkcję kuratora sądowego, doradzając rodzinom w rozwiązywaniu problemów życiowych. Przygotowani przez nią uczniowie koncertowali społecznie w wielu placówkach edukacyjnych w Szczecinie. Współpracowała z Zachodniopomorskim Oddziałem Wspólnoty Polskiej. Z ich inicjatywy uczniowie Heleny Pachlowskiej (Maria Obojska, Aleksandra Iwanicka, Rafał Kowalczyk) uczestniczyli w l. 2000-2002 w koncertach, których celem było zgromadzenie funduszy dla Jany Tracewskiej, uczennicy Konserwatorium Muzycznego w Nowosybirsku.

Twórczość

Wiersze pisała od młodości. W jej archiwum zachował się dyplom III. nagrody w dziedzinie poezji w I. Uczelnianym Konkursie Literackim Studentów Wyższej Szkoły Nauczycielskiej w Szczecinie „Studencka Jesień Literacka 69”, zorganizowanym przez Radę Uczelnianą ZSP. Publikowała swoje utwory w prasie, pierwszy tomik poezji „Dojrzewają piaski” wydała w 1990 r., kolejny pt. „Każde miasto ma swoje sny” – w 94]] r. W 1994 roku została członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Rekomendacji do Komisji Kwalifikacyjnej ZG SPP udzielili: Wiktor Woroszylski i Edward Balcerzan. Przed wydaniem autorskich tomików poezji publikowała w czasopismach. Utwory Heleny Pachlowskiej miały ukazać się w numerze kwartalnika „Morze i Ziemia”, który został skonfiskowany przez cenzurę w grudniu 1981 r. Jej wiersze ukazały się w czasopiśmie „Pomerania” 1997 nr 3. W roku 2000 uczestniczyła w trzydniowej sesji literackiej „Dialogi Kultury” w Mołdawii, gdzie wygłosiła referat (w jęz. ros.) pt. „Polifonia kultur”. Odbyła wiele spotkań autorskich z czytelnikami w klubach, szkołach i bibliotekach w Szczecinie. W 2003 r. odbyła w I LO im. S. Żeromskiego w Goleniowie cykl spotkań pt. „Rozmowy o poezji”.

Wydane tomiki poetyckie

• Dojrzewają piaski, Szczecin 1990
• Każde miasto ma swoje sny. [Poezje], il. M.Tracewski. Szczecin.1994

Utwory w antologiach

Wiersze i poematy o Ziemi Szczecińskiej. Oprac. Hanna Niedbał. Szczecin: Książnica Szczecińska 1994;

Prace redakcyjne

Napomknięty cieniem / Stefan Flukowski; [wiersze wybrali: Helena Pachlowska, Jerzy Pachlowski]. Szczecin: Książnica Pomorska, 1997.

Tłumaczenia

• Anatol Dyjaczyński, Myśmy do stepów unieśli ojczyznę: opowieść faktograficzna o Polakach wywiezionych z Żytomierszczyzny na Ukrainie w stepy Kazachstanu w 1936 roku. Wstępem opatrzył Jerzy Pachlowski; przeł. Helena Pachlowska, Jerzy Pachlowski; PolskieTowarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie. Szczecin: Wydaw. Archiwum Państwowego "Dokument" 1994.
• Prawdą-li jest, że śpiewają piaski. Wiersze Dainy Avotiny (Łotewska SRR) w przekładzie Heleny Pachlowskiej. "Głos Szczeciński" 1979, nr 19, dod. „Spojrzenia” s. 4.
• Zielone żagle złudzeń: opowiadania łotewskie. Wyboru dokonał i posłowiem opatrzył Jerzy Pachlowski; tłum. Helena Pachlowska, Jerzy Pachlowski, Katarzyna Suchodolska. Warszawa: Czytelnik 1984.

Z utworów poetyckich Heleny Pachlowskiej

Jestem wdzięczna
mojemu miastu
Odyseuszu -
za to
że śpiewem syren
zwabiło tutaj ciebie.
Teraz oboje
jesteśmy skazani
na los
wiecznych tułaczy
od słowa - do słowa
od kropli - po deszcz
od promienia - ku słońcu.

Ciekawostka

5 lutego 2011 r. imię prof. Marka Jasińskiego, kompozytora i pedagoga otrzymała Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia w Szczecinie przy ul. Bolesława Śmiałego. W trakcie uroczystości uczniowie zaśpiewali m.in. piosenkę „Dwie jaszczurki" (muz. Marek Jasiński, tekst: Helena Pachlowska).

Bibliografia

• Teczka osobowa „Helena Pachlowska” – Archiwum Zakładowe. Prywatna Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I. stopnia Leonarda Piwoniego.
• Teczka osobowa „„Helena Pachlowska” – Archiwum Zakładowe. Książnica Pomorska im. S. Staszica w Szczecinie, sygn. 933;
• Archiwum rodzinne, wywiady z członkami rodziny.

• 
• 
• 

Autor opracowania: Cecylia Judek

Redakcja: Sylwia Wesołowska