Ulica Kłodna

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Kłodna
Śródmieście
Ulica Kłodna
Zrób zdjęcie swojej ulicy: Pomóż nam
  Nazwa pełna Kłodna
  Inne nazwy Pływacka
  Nazwa niemiecka Baumstraße
  Osiedle Stare Miasto
  Dzielnica Śródmieście
  Długość (m)[i] 123,3
Zobacz ulicę na:
Mapa Google.
Google Street View.
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.


Ulica Rzeźnicza (knakenhowerstrate), obecna Kłodna

Hugo Lemcke w swoim opracowaniu (1881, 9) wspomina, iż dawniej uważano, że rzeźnicy zamieszkiwali tuż za murami miasta, w miejscu nieistniejącej obecnie ulicy Junkerstraße. W rzeczywistości była to późniejsza ulica Kłodna (Baumstraße), która w źródłach wspomniana jest początkowo jako platea carnificum (1306), a potem knakenhowerstrate (1476, 1491, 1511, 1540). Położenie ulicy Rzeźniczej potwierdza zapis o usytuowanej u jej wylotu furcie Kłodnej: „na <ulicy rzeźników> przed <bramą kłodną>” (in der knakenhowerstrate vor dem bomdor, 1511). Z obszarem ulicy zamieszkałej przez rzeźników związane były również dwie ulice poprzeczne, „ulica poprzeczna [usytuowana] na końcu [pobliskiego] Rynku Rybnego” (twerstrate tendest dem vischmarkede, 1495), czyli późniejsza Pietruszkowa, oraz druga, określana jako „ulica nazywana ulicą poprzeczną” (platea que dicitur dwerstrate, 1315), a także „ulicą małą poprzeczną (lutteke dwerstrate, 1436), czyli ulica Mała Odrzańska.

To powiązanie potwierdzają zapisy dotyczące kolejnych nazw ulicy Warzywnej, (vlockstrate, również bodelstrate), cyt.: „położony na ulicy rzeźników obok miejsca [zwanego] ulicą <vlock>” (up der vlockstraten orde in der knakenhowerstrate gelegen, 1491), „przy obok miejsca [zwanego] <ulicą katowską>” (in der knakenhowerstrate an der bodelstraten orde, 1511). Obydwie umożliwiały dojście do jatek mięsnych położonych na ówczesnym Rynku Rybnym (Fischmarkt) oraz Targu Warzywnym (Krautmarkt). Ta ostatnia (bodelstrate) w późniejszym czasie nazywana była również „małą ulicą rzeźniczą” (lutteke knakenhowerstrate, 1554), podobnie jeszcze w 1559 roku.

W ciągu 1. poł. XVI wieku zaszły zasadnicze zmiany związane z sytuacją ekonomiczną i prawną rzeźników skupionych dotychczas w jednym cechu. Mimo, że rzeźnicy otrzymali nowy statut cechowy (1551), który zapewniał im wyłączność sprzedaży surowego mięsa w całym mieście, w wyniku tarć z podległymi sobie rzezakami tracą stopniowo swą pozycję, a także miano swojej ulicy. Jednocześnie centrum handlu detalicznego mięsem przenosi się w okolice Rynku Siennego. W związku z powyższym w drugiej dekadzie XVI wieku dolna część „ulicy rzeźników” przyjmuje nazwę ulicy Kłodnej (bohmstrate), od powstałego w międzyczasie mostu Kłodnego (bombrugge, 1502). W 1540 roku obie nazwy występują równolegle, czego przykładem są zapisy, cyt.: „przy ulicy [zamieszkałej przez] rzeźników” (in der knakenhowerstrate, 1540) oraz „na <ulicy kłodnej> pomiędzy okorowaną kłodą a […]” (in der bohmstrate tuschen dem bohmlüter und [...], 1540). Jednak już w 1559 roku cała ulica oznaczana jest jako (baumstrate, 1559).

Historia ulicy Kłodnej (Baumstraße)

Bomstrate (1503), bohmstrate (1540), baumstrate (1559) - nazwa ulicy Kłodnej pojawia się na początku XVI stulecia częściowo w powiązaniu z usytuowaną w Odrze kłodą, cyt.: „[ulica] przed kłodą” (vor dem bome, 1426), jak również częściowo w powiązaniu z nazwą powstałego w tym czasie mostu Kłodnego, „[ulica] przed mostem Kłodnym” (vor der bombrugge, 1502). Początkowo określała tylko dolną część ówczesnej ulicy <rzeźników> (knakenhowerstrate, 1491), a z czasem, wypierając ją z wykazu ulic, wymieniana jest na całej jej długości (od 1559). Wzmianka o pierwszym Moście Kłodnym występuje w źródłach w 1495 roku, jest to zapis o „[pewnym] budynku przed mostem Kłodnym” ([…] hus d) vor der bombrügge, 1495), a także „przy <ulicy kłodnej> pomiędzy kłodą a…” (in der bohmstrate tuschen dem bohmlüter und..., 1540). Jak prawie wszystkie ulice wychodzące w tym czasie na Nabrzeże Portowe, ulica Kłodna zamknięta była bramą – furtą miejską, zwaną Kłodną (Baumtor), którą zburzono, tak jak i pozostałe bramy wodne, dopiero w 1827 roku.

Według informacji umieszczonej na planie miasta z 1721 roku, do obszaru ulicy Kłodnej należały parcele położone po jej północnej stronie, od nr 538 [989/30] do nr 553 [1004/16], oraz parcele położone po jej południowej stronie, od nr 554 [1007/15] do nr 566–567 [1024/6], i dalej od nr 568 [984/5] do nr 572 [988/1]. Parcela nr 567 i część nr 568 położone były w ciągu późniejszej ulicy Petersilienstraße [Warzywna]. Do obszaru ulicy Kłodnej należały w tym czasie także parcele od nr 573 [Baumstraße 1017–1016/12] do nr 578 [Nagelstraße 1011–Kleine Oderstraße 10], należące w późniejszej czasie do ulicy Małej Odrzańskiej.

Po 1945 roku otrzymała nazwę Pływackiej. Dolna jej część, po wytyczeniu trasy nadodrzańskiej i budowie betonowych estakad Trasy Zamkowej, znikła z planów miasta, natomiast jej górna część wraca ponownie pod starą nazwą ulicy Kłodnej na początku XXI w., w trakcie odbudowy dolnego Starego Miasta.

Galeria

Bibliografia



IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk