Manowo

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Manowo
Nazwa niemiecka Manow
Powiat koszaliński
Gmina Manowo
Strona internetowa miejscowości.

Geolokalizacja: 54.135087,16.301537

Manowo (niem. Manow) – wieś w woj. zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim, siedziba gminy wiejskiej Manowo. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do woj. koszalińskiego.

Geografia

Wieś gminna zlokalizowana na obszarze Równiny Białogardzkiej, nad rzeką Dzierżęcinką.

Położenie

Miejscowość gminna w powiecie koszalińskim, położona w północno-wschodniej części gminy wzdłuż drogi krajowej nr 11 oraz dochodzącej do niej drogi powiatowej z Wyszeborza, w odległości 12 km na południowy wschód od Koszalina. Zajmuje powierzchnię 18.857 hektarów - 188,57 km² (72,81 sq mi)[1].

Klimat

Gmina Manowo leży na pograniczu dzielnicy klimatycznej zachodnio-bałtyckiej i zachodnio-pomorskiej w strefie ścierania się wpływu klimatu morskiego i kontynentalnego. Charakterystyczną cechą tego połączenia jest duża zmienność stanów pogodowych, częste silne wiatry, stosunkowo wysokie opady. Wpływ morza uwidoczniony jest w dość łagodnych zimach i umiarkowanie chłodnym latem. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń o średniej temperaturze -1,5ºC, najcieplejszym lipiec o śr. temp. 16,7ºC. Suma opadów rocznych wynosi 600 - 700 mm. Wiatry wykazują dość dużą prędkość, przeważają wiatry z kierunków południowo- zachodnich i zachodnich.

Na klimat lokalny gminy wpływają:

  • generalne pochylenie w głąb mas powietrza morskiego,
  • rozległe podmokłe obniżenia, głównie w rejonie Jeziora Lubiatowskiego (zaleganie mgieł),
  • duże kompleksy leśne, wytwarzające korzystne cechy klimatu: (czyste powietrze, wyrównana temperatura, wyciszenie wiatrów)[2].

Obiekty fizjograficzne

Czapla Góra wzniesienie kemowe usytuowane w pobliżu budynku nadleśnictwa, ok. 2,4 - 5,2 km od jeziora Lubiatowskiego w miejscowości Manowo. Czapla Góra obejmuje powierzchnię 4,43 ha. W jej kompleksie leży park leśny z XIX w., który na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Koszalinie z dnia 18 czerwca 1980r. został wpisany do rejestru zabytków.

Przyroda

Manowo znajduje się na obszarze wysoczyzny moreny dennej, zajmującej północną część gminy, jest to teren użytkowany rolniczo, wieś otoczona jest łąkami oraz polami uprawnymi, przepływa przez nią rzeka Dzierżęcinka. Na terenie miejscowości zachowały się dwa parki będące pozostałością po nieistniejących już zespołach dworsko-folwarcznych. Oba zostały wpisane do rejestru zabytków.

  • Park dworski – założony przypuszczalnie w poł. XIXw. zajmujący powierzchnię ok. 4,0 ha, ma charakter naturalistyczny z zatartym już układem przestrzennym. Dwór rozebrano w 1945 r., na jego miejscu wzniesiono nowy budynek mieszkalny. Droga będąca osią założenia parkowo-dworskiego w części prowadzącej do nieistniejącego dworu wysadzana jest kasztanowcami. Park wpisano do Rejestru Zabytków (Nr 960 z dn. 21.03.1977 r).
  • Park leśny - z XVIII w. powstał z lasu dębowego wzbogaconego w początkach XX w. bukiem i gatunkami iglastymi, na wyniesieniu morenowym zwanym Górą Dębową. Park położony w centrum wsi, po zachodniej stronie drogi krajowej Nr 11, stanowi ogólnodostępny dla mieszkańców teren rekreacyjny. Obok parku znajdują się zabudowania administracyjne siedziby Nadleśnictwa Manowo. Powierzchnia parku wynosi ok. 4,4 ha, w 1980 r. został wpisany do Rejestru Zabytków (Nr 1109 z dn. 12.06.1980 r)[3]. W parku znajduje się miejsce lęgowe czapli siwej oraz Ścieżka Edukacji Przyrodniczej. Zwiedzając ją można poznać różne gatunki drzew i krzewów chronionych, ciekawostki dendrologiczne, elementy fizjologii i biologii roślin[4].

Historia

Miejscowość została założona prawodopodobnie w XIV wieku i początkowo wchodziła w skład dóbr ziemskich Glasenappów. We wsi istniał kościółek parafialny, a jego filiami były świątynie w Boninie oraz w Wyszewie. W 1552 r. kościół został przejęty przez protestantów. W połowie XVIII wieku obok miejscowego folwarku istniała owczarnia, młyn wodny, karczma i kuźnia, a cała wieś liczyła 23 "dymy". Rozwój miejscowości nastąpił dopiero po uzyskaniu połączeń komunikacyjnych z Koszalinem - drogi bitej (1853-1856) i wąskotorowej linii kolejowej (1898). Do naszych czasów nie dotrwał pałac dawnych właścicieli, zniszczony w 1945 roku. Na miejscu gotyckiego kościoła wzniesiono w latach 1980-1983 nowoczesną świątynię Matki Bożej Wspomożycieli Wiernych, wg projektu Janusza Kirszaka. Obecnie wieś jest siedzibą Gminy Manowo[5].

Samorząd

Podstawową jednostka organizacyjną gminy jest Urząd Gminy z siedzibą w Manowie. Urząd działa na podstawie obowiązujących przepisów prawa, Statutu Gminy, regulaminu pracy urzędu oraz aktów prawnych wydawanych przez Radę oraz Wójta. Organem wykonawczym gminy jest Wójt, który wykonuje uchwały Rady Gminy i zadania gminy określone przepisami prawa. Do zadań Wójta należy w szczególności: kierowanie pracą urzędu, bieżącymi sprawami Gminy, reprezentowanie jej na zewnątrz oraz powoływanie komisji i zespołów do realizacji określonych zadań[6].

Gospodarka i infrastruktura

Wieś jest ośrodkiem administracyjno-handlowym i kulturalnym gminy oraz siedzibą urzędu gminy. To także główna siedziba Nadleśnictwa Manowo z ośrodkiem produkcji gospodarki leśnej i tartakiem Koszalińskiego Przemysłu Drzewnego, znanego m.in. z produkcji elementów architektury ogrodowej. Znajduje się tu także ośrodek szkolenia myśliwskiego ze strzelnicą i obiektem z miejscami noclegowymi.

Kultura

Na terenie wsi znajdują się dwie instytucje odpowiedzialne za zaspokajanie potrzeb oświatowych i kulturalnych mieszkańców, są nimi: świetlica wiejska oraz biblioteka.

Biblioteka stanowi filię Biblioteki Publicznej Gminy Manowo, oprócz funkcji kulturalnych przedmiotem jej działalności jest gromadzenie, opracowywanie, przechowywanie i ochrona materiałów bibliotecznych oraz obsługa użytkowników, przede wszystkim udostępnianie zbiorów, prowadzenie działalności informacyjnej, bibliograficznej, dokumentacyjnej, edukacyjnej i popularyzatorskiej, udostępnianie zbiorów na miejscu, wypożyczanie na zewnątrz, prowadzenie wymiany międzybibliotecznej[7].

Oświata

W miejscowości zlokalizowane jest gimnazjum w Manowie. Szkoła ma 9 klas, posiada dobrze wyposażone pracownie przedmiotowe, salę gimnastyczną, boisko. Do dyspozycji gimnazjalistów jest także biblioteka z czytelnią multimedialną, uczniowie mogą korzystać z bogatej oferty zajęć pozalekcyjnych[8].

Kościoły i związki wyznaniowe

Sport

Klub sportowy i drużyna piłkarska istnieją w Manowie od 1987 roku. Piłkarze mają na swoim kącie wiele sukcesów ale i zmian personalnych w obrębie klubu. W 2007 roku nastąpiła fuzja, kilku okolicznych zespołów, która ostatecznie przyczyniła się do powstania Gminnego Klubu Sportowego Leśnik-Zefir-Rossa Manowo-Wyszewo. Skupia on w swojej sekcji piłki nożnej przede wszystkim mieszkańców Manowa, Wyszewa, Wyszeborza, Policka, Rosnowa i Bonina. Pozwala również na utrzymanie trzech drużyn młodzieżowych: juniorów starszych, trampkarzy i orlików. Pierwsza drużyna Leśnika-Rossy-Zefira uczestniczy z powodzeniem w rozgrywkach IV ligi woj. zachodniopomorskiego. Druga drużyna występująca na boisku w Wyszewie występuje w rozgrywkach ligi okręgowej[10].

Turystyka

Przez gminę i miejscowość Manowo prowadzi wiele szlaków turystycznych: lądowych i wodnych. Szlaki rowerowe:

  • Szlak Gotów (20,6 km)
  • Szlak Pałacowy (68,2 km)
  • Trasa Słoneczna (31,1 km)
  • Szlak megalitów] (31 km)
  • Tychowski trakt (41 km)
  • Szlak spichlerzy (32 km)
  • Polanowski trakt przyrodniczy (33 km).

Szlaki piesze

  • Szlak Doliny Radwi (35 km)
  • Szlak Józefa Chrząszczyńskiego (50 km)
  • Szlak kamieni granicznych (12 km)
  • Szlak kajakowy rzeki Radwi 58 km

Oprócz 4 rzek na terenie gminy występuje 11 jezior, wśród których wyróżnia się Jezioro Lubiatowskie (370 ha) będące rezerwatem ptactwa wodnego i naturalnym siedliskiem łabędzia niemego. Zwolennicy pływania i sportów wodnych mogą skorzystać z kąpielisk zlokalizowanych nad jeziorami: Rosnowskim, Skocznia i Kąpielowym oraz z wypożyczalni sprzętów wodnych w Mostowie i Rosnowie. Atrakcje oferują także lokalne gospodarstwa agroturystyczne specjalizujące się w nauce jazdy konnej.

Miejscem godnym uwagi jest rezerwat archeologiczny Kamienne Kręgi w Lesie Grzybnickim[11].

Demografia

W roku 2010 liczba mieszkańców wyniosła 897 (w tym 457 kobiet):

  • 20,4% w wieku przedprodukcyjnym
  • 69,7% w wieku produkcyjnym
  • 9,9% w wieku poprodukcyjnym[12].

System ochrony zdrowia

W Manowie znajduje się ośrodek zdrowia, który zapewnia mieszkańcom wsi i gminy możliwosć korzystania z usług medycznych. Podstawową Opiekę Zdrowotną w ośrodku świadczy Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Otwarte Serce” sp.c. reprezentowany przez dr Teresę Obst i piel. Krystynę Raczkowską[13].

Herb

Herb Gminy Manowo został opracowany na podstawie konkursu ogłoszonego w 1994 r. przez Wójta Gminy Manowo. Przedstawia w polu złotym, na trójwzgórzu zielonym, czaplę czarną zwróconą w prawo. (Opracowanie heraldyczne: Marian Czerner, opracowanie graficzne: Ewa Jędrzejewska - Drygas.)[14].

Zabytki

Do obiektów zabytkowych w Manowie zostały zaliczone: budynek nadleśnictwa, wzniesiony z czerwonej cegły w 1918 roku, w południowo - wschodnim szczycie zdobiony rzeźbą głowy jelenia oraz dworzec kolejowy z 1905 roku, dziś zaadaptowany na dom mieszkalny. Warto zwiedzić także, dawny poniemiecki cmentarz przykościelny (ewangelicki) założony w II połowie XIX w. obecnie rzymsko-katolicki. Układ kwater jest dziś już mało czytelny, nagrobki zniszczone. Na cmentarz prowadzi aleja dojazdowa z zachowanym starodrzewem (lipa, klon, grab i świerk). Po stronie zachodniej cmentarza przebiega linia kolejki wąskotorowej.

Pomniki

W okolicy Manowa oraz w samej miejscowości znajduje się kilka wartych dostrzezenia pomników przyrody, jak: dęby szypułkowe "Bogusław" i "Józef", najokazalsze w gminie pomnikowe drzewa o obwodach 470 i 550 cm, wznoszą się po obu stronach strumienia w odległości 3,5 km od wsi w kierunku południowym, przy czerwonym szlaku pieszym. Nazwano je tak na cześć księcia, który zjednoczył Pomorze Zachodnie (księcia Bogusława X Wielkiego) oraz najwybitniejszego polskiego powojennego przewodnika i krajoznawcy. Wiąz polny o obwodzie 440 cm, rosnący obok Urzędu Gminy; wiekowa aleja lipowa, prowadząca wzdłuż torów do kościoła, dalej - przy szlaku czerwonym, szpaler wiekowych brzóz brodawkowatych nasadzonych na poboczu dawnej drogi leśnej do Rosnowa.

Przypisy

  1. Manowo, Powiat koszaliński W: DB.City.com [online]. [Przeglądany 05 czerwca 2013].
  2. Walendzik, Bartosz. Program ochrony środowiska dla gminy Manowo na lata 2008-2011 : z perspektywą do roku 2015. Załącznik do uchwały Nr XXV/182/2008 Rady Gminy Manowo z dnia 30 grudnia 2008 r., s. 23
  3. Parki wpisane do rejestru zabytków. W: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Manowo - Powiat Koszaliński. Koszalin, 1999, T. I., s. 49.
  4. Wirtualny spacer - Manowo W: vtour [online]. [Przeglądany 10 czerwca 2013].
  5. Manowo: oficjalny serwis gminy [online]. [Przeglądany 05. czerwca 2013].
  6. Zarządzenie Nr 87/2010 Wójta Gminy Manowo z dnia 31 grudnia 2010 roku w sprawie Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Gminy Manowo.
  7. Biblioteki: filia w Manowie. W: Gminny Ośrodek Kultury w Wyszewie [online]. [Przeglądany 07 czerwca 2013].
  8. ]http://www.gimmanowo.szkolnastrona.pl/index.php?p=m&idg=mg,22 Gimnazjum w Manowie] [online]. [Przeglądany 10 czerwca 2013].
  9. Parafia Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Manowie W: Diecezja koszalińsko-kołobrzeska] [online]. [Przeglądany 05 czerwca 2013].
  10. GKS Leśnik-Zefir-Rossa Manowo [online]. [Przeglądany: 10 czerwca 2013].
  11. Turystyka W: Gmina Manowo [online]. Przeglądany 10 czerwca 2013].
  12. Portret miejscowości statystycznych w gminie Manowo W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 25 października 2013]
  13. http://www.manowo.pl/strony/menu/324.dhtml Zdrowie] W: Manowo: oficjalny serwis gminy [online]. [Przeglądany 07 czerwca 2013].
  14. Uchwała w sprawie nadania herbu Gminie Manowo Nr XXXIV/224/94 z 26 maja 1994 r.

Bibliografia

  • Parki wpisane do rejestru zabytków. W: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Manowo - Powiat Koszaliński. Koszalin, 1999, T. I., s. 49.
  • Walendzik, Bartosz. Program ochrony środowiska dla gminy Manowo na lata 2008-2011 : z perspektywą do roku 2015. Załącznik do uchwały Nr XXV/182/2008 Rady Gminy Manowo z dnia 30 grudnia 2008 r.
  • Uchwała w sprawie nadania herbu Gminie Manowo Nr XXXIV/224/94 z 26 maja 1994 r.
  • Zarządzenie Nr 87/2010 Wójta Gminy Manowo z dnia 31 grudnia 2010 roku w sprawie Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Gminy Manowo.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło