Bolesław Hadaczek

Bolesław Hadaczek
prof. dr hab. nauk humanistycznych w zakresie historii i teorii literatury
brak zdjecia Bolesław Hadaczek
Data urodzenia	19 stycznia 1929
Miejsce urodzenia	Lachowce k.Stanisławowa
Data śmierci	17 września 2014
Miejsce śmierci	Szczecin
Miejsce spoczynku	Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 93-11-9)
Lokalizacja grobu	zobacz na mapie
Narodowość	polska

Bolesław Hadaczek (1929-2014) – prof. dr hab. nauk humanistycznych w Instytucie Polonistyki i Kulturoznawstwa Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego, publicysta, prozaik

Życiorys

Świadectwo pracy

Bolesław Hadaczek urodził się 19 stycznia 1929 roku w Lachowcach k. Stanisławowa (obecnie Ukraina). Był synem Antoniego Hadaczka, właściciela majątku ziemskiego i Anastazji z d. Nowicka. W 1945 roku, po zakończeniu II wojny światowej, ekspatriowany wraz z rodziną na Śląsk Opolski. W latach 1945–1950 uczęszczał do Państwowego Gimnazjum i Liceum Męskiego typu humanistycznego w Prudniku, gdzie grono pedagogiczne w większości pochodziło z Kresów, z Małopolski Wschodniej i Bukowiny – ze Lwowa, Winnik, Tarnopola,Brzeżan, Tłumacza, Kołomyi, Stryja i Czerniowiec. W roku 1950 zdał maturę. W latach 1950-1953 studiował filologię polską na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, uzyskując dyplom I stopnia. Rozwijał wiedzę na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu (1959), Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie i Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, gdzie zdobywał kolejne stopnie i tytuły naukowe. Pracując na Uniwersytecie Szczecińskim, otrzymał tytuł profesora. Kolejne stopnie i tytuły naukowe:

• 1959 - magister
• 1971 - doktor nauk humanistycznych
• 1987 - doktor habilitowanego w zakresie historii i teorii literatury
• 1995 - profesor nadzwyczajny
• 1998 - profesor zwyczajny

W latach 1953-1964 pracował jako nauczyciel polonista, początkowo w szkołach średnich Szczecina, następnie jako nauczyciel kolejno w SN, WSN, WSP i na US w Szczecinie. Pełnił szereg funkcji, m.in.:

• 1975-1985 - prodziekan Wydziału Humanistycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Szczecinie
• 1985-1987 - kierownik Studium Podyplomowego dla nauczycieli języka polskiego
• 1986-1989 - zastępca dyrektora Instytutu Filologii Polskiej na Uniwersytecie Szczecińskim
• 1990-2000 - kierownik Zakładu Literatury Polskiej XX wieku na Uniwersytecie Szczecińskim
• 1971-1988 - przewodniczący Okręgowej Komisji Olimpiady Literatury i Języka Polskiego dla uczniów szkół średnich,
• 1991-2000 - opiekun naukowego Kolegium Nauczycielskiego w Gorzowie Wlkp., a następnie opiekuna naukowego tegoż Kolegium w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Gorzowie Wlkp.

Był wybitnym uczonym, twórcą szkoły badań nad literaturą kresową. Wychował wiele pokoleń polonistów.

W roku 1963, w Szczecinie, zawarł związek małżeński z Janiną z domu Juszczak. Syn Piotr.

Zmarł 17 września 2014 roku w Szczecinie. Został pochowany 23 września na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 93-11-9).

Twórczość

Trzy nurty zainteresowań

W dorobku naukowo-badawczym prof. Hadaczka wyróżniają się i uzupełniają trzy nurty zainteresowań:

• problematyka interdyscyplinarna literatury, pedagogiki i pedeutologii tematów takich , jak: szkoła, topos nauczyciela i wychowanie w literaturze. Dokonał analizy i uporządkowania literatury dla dzieci i młodzieży według dominujących w dwudziestoleciu kierunków pedagogicznych

• polska powieść rozwojowa, gdzie dowodzi, że powieść rozwojowa w Polsce ma własną genezę, strukturę i funkcje, swój specyficzny przedmiot; że nie jest sztucznym przeszczepem z literatury niemieckiej, lecz zawiera rodzime wyznaczniki. Dokonał tu kategoryzacji nowego podgatunku, wzbogacając genologię o polską powieść rozwojową

• polska literatura kresowa: jej struktura, dominanty tematyczno-artystyczne, ideologia, filozofia i mity, dynamika rozwojowa i funkcje

Tematyka kresowa

Tematyka kresowa była prawdziwą pasją badawczą Bolesława Hadaczka. Plonem jego wieloletnich badań w dziedzinie literatury polskich Kresów jest kilka obszernych publikacji oraz wiele artykułów w czasopismach. Literaturą kresową zainteresował swoich studentów, doktorantów i asystentów, którzy z jego inspiracji prowadzą różnorodne badania naukowe w tym zakresie. Od roku 1993 wychodzi redagowana przez prof. Hadaczka monotematyczna seria roczników naukowych „Kresy w literaturze”. Wokół prof. Hadaczka powstał zespół naukowy zainteresowany badaniami nad literaturą kresową. Prace tego zespołu adresowane są do polonistów i do szerokiego kręgu humanistów, do wszystkich Kresowian. Profesor Hadaczek analizował główne wyróżniki literatury kresowej, np.: wątek batalistyczny i obraz życia szlachecko-ziemiańskiego na Kresach, temat bohaterstwa i cierpienia, ziemi i domu, bogaty folklor i pejzaże, oryginalną konstrukcję bohatera kresowego, elementy gawędziarskie i romantyczne. W latach 1990-1991 szkice z książki Kresy w literaturze polskiej prezentował na antenie rozgłośni PR w Szczecinie.

Ważniejsze publikacje

• 1973 – Wychowanie przez literaturę w Polsce międzywojennej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa-Poznań
• 1977 – Postać pedagoga w literaturze polskiej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa-Poznań
• 1985 – Polska powieść rozwojowa w dwudziestoleciu międzywojennym [w:] Rozprawy i Studia, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Szczecinie, Szczecin
• 1993 – Kresy w literaturze polskiej XX wieku. Szkice., „Ottonianum”, Szczecin
• 1999 – Kresy w literaturze polskiej. Studia i szkice, Wojewódzki Ośrodek Metodyczny, Gorzów Wlkp.
• 2003 – Małe ojczyzny kresowe, Szczecin
• 2008,2011 – Historia literatury kresowej (podręcznik akademicki), Wyd. Universitas, Kraków
• 2011 - Kresówki, Volumina.pl, Daniel Krzanowski, Szczecin 2011

Prace zbiorowe

• 1995 – Antologia polskiej literatury kresowej XX wieku (wybór tekstów, wstęp i objaśnienia), „Ottonianum”, Szczecin
• 1995 – Kresy w literaturze (redakcja), Wyd. Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin
• 2002 – Kresy w literaturze zeszyty 1993-2002 (redakcja), Wyd. Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin

Z prywatnych zbiorów prof. B. Hadaczka

• 
  (1995)
• 
  (2003)
• 
  (2008)
• 
  (2011)

Artykuły (wybór)

• 1974 – Laurki czy poezje, „Spojrzenia” 1974 nr 3, s. 10-11
• 1989 – O wileńskim świecie Tadeusza Konwickiego, „Ruch Literacki” z. 4/5, s. 317-330
• 1992 – Kresy Józefa Mackiewicza, „Kresy” nr 9/10, s. 207-212
• 1994 – „Psie wycie za ziemią karpacką” Kazimierza Wierzyńskiego, „Litteraria” t. 25, s. 43-59
• 1996 – „Święta Galilea” Zygmunta Haupta, „Zeszyty Naukowe Uniwersytet Szczeciński” nr 157, „Szczecińskie Prace Polonistyczne” nr 7, s. 7-23
• 1997 – „Stara Ukraina” Jarosława Iwaszkiewicza, „Kresy” nr 1, s. 97-106
• 1997 – Lwów w poetyce Mariana Hemara, „Ruch Literacki” z. 2, s. 215-232
• 2002 – „Homo faber, homo ludens, homo militans” (wspólnie z Katarzyną Łozowską), „Szczecińskie Prace Polonistyczne” nr 13, s. 31-47

Recenzje

Na łamach „Spojrzeń” i „Nowych Książek” recenzował m.in. twórczość Wacława Bilińskiego, Czesława Czerniawskiego, Czesława Kuriaty, Władysława Łazuki, Józefa Narkowicza i Zygmunta Wójcika.

Nagrody i wyróżnienia

• 1963 – II nagroda w konkursie „Wiele przeszliśmy rzek” za Wspomnienia („Trybuna Opolska” 1963, nr 242)
• 1965 – wyróżnienie w „Konkursie 300 tysięcy” za opowiadanie Posiedzenie trwa („Głos Nauczycielski" 1965, nr 33)
• 1965 – III nagroda w Konkursie Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy w Szczecinie za opowiadanie Powrót i Nauczyciele
• dwie nagrody indywidualne Ministra Edukacji Narodowej i kilkanaście nagród rektorskich

Odznaczenia

• 1967 – Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego
• 1973 – Złoty Krzyż Zasługi
• 1983 – Medal Komisji Edukacji Narodowej
• 1984 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Ciekawostki

• Uniwersytet Szczeciński wydał w 2000 roku zbiór prac ok. trzydziestu autorów - Literackie Kresy i bezkresy, z dedykacją: „Panu Profesorowi Bolesławowi Hadaczkowi – przyjaciele, współpracownicy, uczniowie"
• Syn, Piotr Hadaczek (ur. 17 marca 1968 roku), studiował biologię (1987-1992) na Uniwersytecie Szczecińskim. Po doktoryzacji (1995) w Pomorskim Uniwersytecie Medycznym pracował jako genetyk w Zakładzie Genetyki i Patomorfologii. W roku 2001 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracuje w Uniwersytecie Kalifornijskim (San Francisco) zajmując się terapią genową centralnego układu nerwowego (głównie chorób neurodegeneracyjnych). Autor ponad 50 artykułów naukowych i 3 rozdziałów w książkach naukowych.

Profesor prywatnie

• 
  Od lewej: siostra Maria, brat Władysław, babcia Anastazja, siostra Nadzieja, Bolesław Hadaczek, ok. 1942
• 
  Indeks KUL 1950
• 
  Dyplom KUL 1953
• 
  Bolesław Hadaczek 1959
• 
  Dyplom UAM Poznań 1959

• 
  Janina i Bolesław Hadaczkowie 30 listopada 1963
• 
  Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego 1967
• 
  Z żoną i z synem Piotrem 1969
• 
  Wypoczynek w Świnoujściu
• 
  Wypoczynek nad morzem

Bibliografia

• Encyklopedia Szczecina, wydanie jubileuszowe, (pod red. Tadeusza Białeckiego, autor hasła Tadeusz Białecki), Szczecińskie Towarzystwo Kultury, Szczecin 2015
• Literatura na Pomorzu Zachodnim do końca XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny (pod red. Ingi Iwasiów i Erazma Kuźmy), Wydawnictwo „Kurier-Press”, Szczecin 2003
• Tadeusz Kukiz, Bolesław Hadaczek, „Cracovia Leopolis” 2004 nr 3
• Rozmowa korespondencyjna z Piotrem Hadaczkiem, sierpień-wrzesień 2015 rok

Autor opracowania: Ewa Bączkowska