Gmina Choszczno

Gmina Choszczno
Powiat	choszczeński
Rodzaj gminy	wiejska
Liczba sołectw	18
Liczba miejscowości	46
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Choszczno – gmina miejsko-wiejska w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim. Siedzibą gminy jest miasto Choszczno.
W latach 1975-1998 gmina wchodziła w skład województwa gorzowskiego.

Geografia

Gmina Choszczno leży na pograniczu Pojezierza Choszczeńskiego i Równiny Pyrzycko-Stargardzkiej, nad rzeką Stobnicą w rozwidleniu rzek Iny i Małej Iny. Sąsiaduje z Równiną Drawską, Pojezierzem Dobiegniewskim oraz Pojezierzem Ińskim. Krajobraz gminy stanowią wysoczyzny moreny czołowej (dochodzące do 120 m n.p. m.) uformowane w czasie ostatniego zlodowacenia. Prostopadle do łuku moren przebiegają dość długie glacjalne rynny, wcięte na głębokość dochodzącą do ok. 30-40 metrów. Jedną z nich jest najdłuższa na tym pojezierzu rynna Małej Iny oraz rynny choszczeńskich jezior. Obszar gminy odwadniany jest przez prawe dopływy Odry – Inę, Małą Inę i Płonię oraz jeziora Miedwie i Płoń. Tereny leśne znajdują się w pasie wzgórz czołowomorenowych.

Położenie

Gmina Choszczno - położenie na tle powiatu

Gmina miejsko-wiejska Choszczno położona jest w południowej części województwa zachodniopomorskiego w powiecie choszczeńskim. Sąsiaduje z gminami wiejskimi Bierzwnik i Krzęcin, gminami miejsko-wiejskimi Drawno, Pełczyce, Recz wchodzącymi w skład powiatu choszczeńskiego. Od strony północnej przylega do gmin Dolice i Suchań należącymi do powiatu stargardzkiego.

Powierzchnia gminy wynosi 246 km², w tym miasto Choszczno zajmuje 10 km², co łącznie stanowi 18,5 % powierzchni powiatu choszczeńskiego.

Klimat

W podziale krain klimatycznych gmina Choszczno mieści się w obszarze Krainy IX - Myśliborskiej. Zróżnicowane ukształtowanie terenu (wzniesienia i równiny morenowe) oraz pokrycie powierzchni dużą ilością jezior i lasów decyduje o łagodniejszym umiarkowanym klimacie, który pozostaje pod wpływem klimatu oceanicznego. Występuje tutaj lokalne zróżnicowanie warunków klimatycznych ze względu na napływające z zachodu masy wilgotno – morskiego i podzwrotnikowego powietrza. Cechy charakterystyczne klimatu panującego na tym obszarze są następujące:

* średnie roczne nasłonecznienie około 1550 godzin;

* średnie roczne temperatury mieszczą się w przedziale 8,0°C - 8,5°C, przy czym:

- średnia temperatura stycznia zawiera się w przedziale od -1,0°C do -1,5°C;

- średnia temperatura w lipcu wynosi 17,4°C

* przymrozki wiosenne zanikają pod koniec kwietnia a przymrozki jesienne pojawiają się między 15 a 20 października;

* okres wegetacyjny trwa od 221 do 225 dni;

* okres gospodarczy trwa od 247 do 258 dni, prace polowe mogą rozpocząć się w połowie marca;

* roczne sumy opadów kształtują się w przedziale od 575 mm do 600 mm;

* pokrywa śnieżna występuje w okresie 50 dni;

* najczęściej występują wiatry z zachodu i południowego zachodu

* okres bezwietrzny to około 40 dni w roku.

Obiekty fizjograficzne

Przez obszar gminy przepływa rzeka Ina będąca dopływem Odry oraz jej odnoga Stara Ina. Oprócz nich występuje rzeka Stobnica - lewy dopływ Iny - wypływająca z małego jeziora Stobno, położonego na zachód od Choszczna.

W gminie położone są 23 jeziora. Do największych należą: Kluki (Klukom), Żeńsko oraz Raduń. Wymienione jeziora połączone są ze sobą kanałami i tworzą tzw. ciąg choszczeński czyli szlak wodny o długości 10 km - największy atut terenu Choszczna. Jezioro Klukom o powierzchni 85 ha leży w samym mieście. Najmniejszym jeziorem w ciągu jezior choszczeńskich jest jezioro Żeńsko, natomiast jezioro Raduń jest największym jeziorem na terenie całej gminy. Sieć wodną w gminie uzupełniają cieki o mniejszym znaczeniu rzeka Wardynka, strumienie: Suliszewo, Zwierzyń oraz kanały: Kołki, Sławęcin, Nadarzyn, Radaczewo.

Do wzniesień pochodzenia polodowcowego na terenie gminy należą:

• Dąbek – wzgórze, zachodnia część Stradzewa
• Dębica – góra zalesiona (72 m), w odległości 1,3 km od Stradzewa
• Gać – góra (70,5 m), w odległości 1 km od Choszczna
• Góra Tabor – wzgórze, płd Sławęcina
• Grań – góra (70,4 m), w odległości 2 km od Zamęcina
• Grodzkie Góry – góry o długości 6 km, 1km od Sławęcina
• Jeziorna- góra (65,5 m), w odległości 0,5 km od Sławęcina
• Lipia – wzgórze (72,8 m) na wschód od Zwierzyna
• Łysica – góra (74,4 m), w odległości 1,5 km od Piasecznika
• Pokój – góra (80,5 m), 1 km od Stradzewa
• Straconka – góra (58 m) w odległości 1 km od Sławęcina
• Szubieniczna – góra (94 m), okolica Suliszewa
• Świątek – wzgórze zalesione (48 m), w odległości 1,5 km od Sławęcina
• Zameczek – góra, w odległości 1,8 km od Stradzewa
• Żydowska Góra (Miejska Góra) – wzniesienie zalesione (73 m) w południowej części miasta Choszczno

Przyroda

Środowisko naturalne gminy Choszczno cechuje czystość, zróżnicowanie rzeźby terenu i występowanie różnego rodzaju akwenów wodnych. Na terenie gminy do obszarów i obiektów wyjątkowo cennych pod względem przyrodniczym należą:

• Obszary chronionego krajobrazu

- D” /Choszczno-Drawno/ zajmuje łącznie powierzchnię 22 516 ha w granicach gmin Choszczno, Recz i Drawno. 4 660 ha leży w granicach Gminy Choszczno, w jej północnej części obejmującej dolinę Iny i Stobnicy.

- F” /Bierzwnik/ leży w granicach gmin Choszczno, Bierzwnik i Drawno obejmując w sumie 30 634 ha, z tego 3 560 ha zajmuje południowo- wschodnią część gminy w okolicy jeziora Raduń oraz pomiędzy Korytowem, Rzeckiem i Kołkami.

• Korytarze ekologiczne

Cały obszar gminy włączony został do dwóch korytarzy ekologicznych Pojezierza Drawskiego i Obszaru Drawy oraz Dolnej Odry o randze krajowej. Dolina Iny tworzy połączenie obszarów o znaczeniu międzynarodowym.

• Obszary Natura 2000:

Jedynym obiektem na terenie Gminy Choszczno jest Dolina Iny koło Recza. Zajmuje 25,5% powierzchni wyznaczonego obszaru chronionego. Cały obszar ma powierzchnię 4503,2 ha i rozciąga się także na terenie gmin Recz i Suchań.

• Pomniki przyrody

W gminie Choszczno dotychczas ustanowiono pomnikami przyrody następujące pojedyncze drzewa oraz grupy drzew zlokalizowane:

- w Rzecku – grupa jesionów wyniosłych; 1 klon zwyczajny;

- w Stradzewie – 2 lipy drobnolistne, 1 klon zwyczajny, 1 dąb szypułkowy, 1 cyprysik groszkowy, 1 cis pospolity, grupa modrzewia europejskiego, 1 buk pospolity;

- w Korytowie – 1 dąb szypułkowy (odm. stożkowata);

- w Choszcznie – 1 wiąz szypułkowy, grupa dębów szypułkowych, 1 dąb szypułkowy, 1 cyprysik nutkajski, 1 buk pospolity;

- w Radlicach – 1 dąb szypułkowy, grupa dębów szypułkowych;

- w Smoleniu – 1 dąb szypułkowy;

- w Roztoczu – 1 dąb szypułkowy, 1 lipa drobnolistna;

- w Piaseczniku – 1 dąb szypułkowy;

- w Suliszewie – 1 dąb szypułkowy;

- w Starym Klukomiu – grupa dębów szypułkowych.

Historia

W XIII wieku dzięki niemieckim kolonistom, wzrostowi produkcji rolnej i nadawaniu osadom praw miejskich w drodze tzw. lokacji, zgodnie z prawem niemieckim, osady o charakterze rolniczym zmieniały się w ośrodki o funkcjach rzemieślniczo-handlowych i to m.in. zadecydowało o objęciu przez Choszczno roli stolicy Ziemi Choszczeńskiej.

Arnswalde w czasach średniowiecza miało status miasta należącego do władców brandenburskich. Przedstawicielami samorządu miejskiego byli sołtys, burmistrz, rada z sędziami i komornikami. Pierwszymi sołtysami lennymi Choszczna byli przedstawiciele rodu von Heinsberg. Najstarszy zapis określający Choszczno miastem, pochodzi z 6 czerwca 1289 roku. Po reformie w XVI wieku, którą wprowadził margrabia Jan Kostrzyński w miejsce Ziemi Choszczeńskiej utworzono Powiat Choszczeński pod zarządem landrata a miasto stało się stolicą powiatu. W tym okresie Choszczno należało do największych miast Nowej Marchii. Od 1732 roku w Choszcznie organem uchwałodawczym była Rada Miejska a wykonawczym Urząd Miejski ze stałymi urzędnikami z burmistrzem na czele. W 1809 roku w skład okręgu miejskiego wchodziło miasto Choszczno z jego posiadłościami w Radlicach, folwark Wysokie, Pluskocin, Tuczenko, wioski Raduń, Granowo i Wężnik.

Na początku XIX wieku Choszczno awansowało do rangi stolicy powiatu i siedziby landratury. Od 1815 roku Powiat Choszczno należał do rejencji frankfurckiej (prowincja Brandenburgia). Reforma z początku XIX wieku wprowadziła w miastach wybory do samorządu. Początkowo urząd działał w majątku landrata, jednak od 1836 roku zyskał osobny budynek na swą siedzibę. W skład władz miejskich wchodziło kolegium złożone z burmistrza, pełniącego funkcję dożywotnio i 14-15 radców miejskich. Burmistrzem kadencji 1813-1848 był Ludwik Weiẞenborn. W 1848 roku zmieniono zasady wyboru władz. W mieście stworzono trzy okręgi wyborcze, z których przedstawiciele byli wybierani na burmistrza i do rady gminy miejskiej. Radni wybierali 6 ławników. Kolejna zmiana ustawy o samorządzie miejskim nastąpiła w 1935 roku. Na czele 6 urzędników w magistracie stanął burmistrz a rada gminy składała się z 13 radnych. W okresie 1939-1945 burmistrzami Choszczna byli Joahannes Jakob, Wilhelm Tuchow i Georg Gramlow.

W latach 1939-1945 podczas trwania II wojny światowej Ziemia Choszczeńska należała do rejencji w Pile wchodzącej w skład prowincji Pomorze. Była miejscem pracy niewolniczej dla tysięcy obcokrajowców przywiezionych z krajów okupowanych przez Niemców. Wśród robotników przymusowych najwięcej było Polaków przywiezionych z Generalnej Guberni i innych dzielnic Polski. Obszar Powiatu Choszczeńskiego wchodził w tym czasie w skład tzw. Wału Pomorskiego. 22 stycznia 1945 roku ogłoszono ewakuację w Kreis Arnswalde. Rosjanie zajęli miasto 22 lutego 1945 roku.

Władze polskie po II wojnie światowej, przejęły miasto Choszczno położone w powiecie choszczeńskim. Gmina Choszczno została utworzona z ziem historycznego powiatu choszczeńskiego oraz kilku wsi m.in. Piasecznik, Radaczewo należących do powiatu pyrzyckiego. W 1954 roku gdy dokonano przekształcenia gmin w gromady, Choszczno pozostało siedzibą Powiatowej Rady Narodowej i miastem nie stanowiącym powiatu miejskiego.

Strukturę podziału administracyjnego utrzymano do 1 stycznia 1973 r., wtedy zlikwidowano gromady i ponownie wprowadzono gminy. W skład gminy Choszczno z siedzibą gminnej rady narodowej w Choszcznie weszły obszary sołectw: Gleźno, Nowe Żeńsko, Pakość, Piasecznik Radaczewo, Radlice, Raduń, Rudniki, Sławęcin, Stradzewo, Stary Klukom, Sulino, Wardyń, Witoszyn, Zamęcin.

W 1975 roku zniesiono powiaty wprowadzając dwustopniowy podział administracyjny państwa na województwa i gminy. Część ziem południowych województwa szczecińskiego obejmujące miasta: Choszczno, Recz, Pełczyce, Drawno oraz gminy Choszczno, Recz, Pełczyce, Drawno, Bierzwnik i Krzęcin znalazły się w granicach administracyjnych nowego województwa gorzowskiego.

W 1998 roku w wyniku nowej reformy administracyjnejreaktywowano powiaty, które faktyczną działalność rozpoczęły 1 stycznia 1999 roku. Gmina miejsko-wiejska Choszczno pozostała w powiecie choszczeńskim należącym do województwa zachodniopomorskiego.

Gospodarka i infrastruktura

W gminie Choszczno według stanu na dzień 31 grudnia 2012 roku wpisanych do rejestru REGON było 2163 podmiotów gospodarczych (bez osób prowadzących indywidualne gospodarstwa rolne), z czego 116 firm działało w sektorze publicznym a 2047 w sektorze prywatnym. W ogólnej liczbie działających przedsiębiorstw najwięcej jest firm handlowych – 23,12 %, przedsiębiorstwa budowlane stanowią 13 %, firmy związane z rynkiem nieruchomości – 8,3 %, a z przetwórstwem przemysłowym 8, 1% .

Podmioty gospodarcze w gminie Choszczno (stan na dzień 31 XII 2012)

Choszczno	sektor publiczny	sektor prywatny
Miasto	102	1638
Wieś	14	409
Razem w gminie	116	2047

Podmioty gospodarcze w gminie Choszczno według branż
(stan na dzień 31 XII 2012)

Sekcje PKD 2007	Liczba przedsiębiorstw w gminie
Sekcja A – Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo	76
Sekcja B – Górnictwo i wydobywanie	0
Sekcja C – Przetwórstwo przemysłowe	176
Sekcja D – Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych	4
Sekcja E – Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją	5
Sekcja F – Budownictwo	282
Sekcja G – Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle	500
Sekcja H – Transport i gospodarka magazynowa	102
Sekcja I – Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi	45
Sekcja J – Informacja i komunikacja	38
Sekcja K – Działalność finansowa i ubezpieczeniowa	50
Sekcja L – Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości	179
Sekcja M – Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna	162
Sekcja N – Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca	51
Sekcja O – Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenie społeczne	27
Sekcja P – Edukacja	96
Sekcja Q – Opieka zdrowotna i pomoc społeczna	162
Sekcja R – Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją	53
Sekcja S i T – Pozostała działalność usługowa oraz Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników; gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby	155
Sekcja U – organizacje i zespoły eksterytorialne	0

Na koniec kwietnia 2013 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w gminie obejmowała 1590 osób, co stanowi wskaźnik bezrobocia na poziomie 10,8 % w stosunku do aktywnych zawodowo mieszkańców powiatu. Wśród bezrobotnych osób 872 to kobiety, 630 osób bezrobotnych zamieszkuje tereny wiejskie.

Rolnictwo

W 2010 roku w gminie funkcjonowało 926 gospodarstw rolnych, w tym 915 to gospodarstwa indywidualne. Powierzchnia użytków rolnych wynosiła łącznie 13750,64 ha, w tym 11220,86 ha przypadało na gospodarstwa indywidualne. Grunty rolne o łącznej powierzchni 11690,39 ha przeznaczono pod zasiewy.

Leśnictwo

Łączna powierzchnia gruntów leśnych w gminie wynosi 3839,2 ha, w tym lasy zajmują 3757,2 ha. Poziom lesistości niski – 15,3% . Grunty leśne podlegają zarządowi Nadleśnictwa Choszczno obejmującego częściowo tereny powiatu choszczeńskiego, stargardzkiego, pyrzyckiego i myśliborskiego. W powiecie choszczeńskim znajduje się siedziba nadleśnictwa oraz siedziby czterech z dziewięciu podległych mu leśnictw, czyli Leśnictwa Recz, Leśnictwa Sławęcin, Leśnictwa Wężnik oraz Leśnictwa Płotno. Dla turystów na terenie nadleśnictwa są dostępne trzy ścieżki edukacyjne: „Wężnik”, „Płotno” i „Mogilnica”. Bazę turystyczną uzupełnia sześć miejsc biwakowych.

Energetyka

Planowane jest uruchomienie parku wiatrowego na terenie gminy Choszczno. Park Elektrowni Wiatrowych "Choszczno" znajdować się będzie w okolicy miejscowości: Wardyń, Raduń, Rzecko, Smoleń oraz Korytowo. Zajmie powierzchnię ok. 560 ha.

Drogi

Drogi krajowe są własnością Skarbu Państwa, drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność samorządu stosownego szczebla.

Na terenie gminy przebiegają drogi wojewódzkie:

- Nr 122 (Krajnik Dolny – Piasecznik)

- Nr 151 (Świdwin – Gorzów Wielkopolski)

- Nr 160 (Suchań – Miedzichowo)

- Nr 175 (Drawsko Pomorskie – Choszczno)

Sieć dróg powiatowych w gminie wynosi łącznie 97.973 km, drogi zamiejskie zajmują 96.354 km, drogi miejskie 1.619 km.

Wykaz dróg powiatowych w gminie Choszczno.

Nr drogi	Nazwa drogi	Drogi zamiejskie (km)	Drogi miejskie (km)
1767 Z	Granica pow. – Pakość	7.250	-
1785 Z	Granica pow. – Bonin	1.533	-
2200 Z	Piasecznik – Radaczewo	3.242	-
2201 Z	Pławie – Witoszyn	12.030	-
2202 Z	Oraczewice – Choszczno	0.820	0.800
2204 Z	Granica pow. – Stawin – Choszczno	3.336	0.500
2206 Z	Choszczno – St. Klukom	11.355	-
2207 Z	Witoszyn – Choszczno	6.433	0.319
2218 Z	Zamęcin – Zwierzyń – Żeńsko	4.064	-
2219 Z	m. Smoleń	1.010	-
2220 Z	Pomień – Rzecko	5.377	-
2221 Z	Chełpa – Skrzyżowanie Korytowo	9.656	-
2222 Z	Recz – Suliszewo – Kołki – Zieleniewo – Chłopowo – Krzęcin	9.603	-
2223 Z	Suliszewo – Korytowo – Brzeziny	13.383	-
2228 Z	Choszczno – Strzelce Kraj.	3.051	-
2231 Z	Stary Klukom – Słonice – Bierzwnik – Kolsk – Granica pow.	2.292	-

Na terenie gminy czynne stacje kolejowe znajdują się w Choszcznie i Starym Klukomiu.

Samorząd

Gmina miejsko-wiejska Choszczno jest wspólnotą samorządową osób mających miejsce zamieszkania na terenie gminy Choszczno.

Siedzibą władz Gminy jest miasto Choszczno. Organami Gminy są Rada Miejska oraz Burmistrz. Ich kadencja trwa 5 lat, licząc od dnia wyborów. W skład Rady Miejskiej wchodzi 23 radnych. Przewodniczącym Rady Miejskiej kadencji 2018-2023 jest Bogusław Szymański. Funkcję Burmistrza sprawuje Robert Adamczyk.

Na terenie Gminy w charakterze samorządowych jednostek pomocniczych funkcjonuje 20 sołectw: Gleźno, Kołki, Koplin, Korytowo, Krzowiec, Piasecznik, Radaczewo, Raduń, Rzecko, Sławęcin, Smoleń, Stary Klukom, Stawin, Stradzewo, Sulino, Suliszewo, Wardyń, Zamęcin, Zwierzyn, Witoszyn oraz 4 osiedla: Osiedle Nr 1 „Stare Miasto”, Osiedle Nr 2 „Jagiełły”, Osiedle Nr 3 „700-lecia”, Osiedle Nr 4 „Południowe” .

Kultura

Choszczeński Dom Kultury

Miejska Biblioteka Publiczna
w Choszcznie

Życie kulturalne w gminie Choszczno kształtują następujące ośrodki kultury:

* Choszczeński Dom Kultury, w którym znajduje się Kino Marzenie,

* Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego w Choszcznie,

* Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Dąbrowskiej w Choszcznie, która od lipca 2002 r. realizuje zadania powiatowej biblioteki publicznej i służy pomocą merytoryczną bibliotekom publicznym i ich filiom w powiecie choszczeńskim. Na terenie gminy znajdują się:

- Filia Publiczna w Kołkach,

- Filia Publiczno-Szkolna w Korytowie,

- Filia Publiczno-Szkolna w Sławęcinie,

- Filia Publiczno-Szkolna w Suliszewie,

- Filia Publiczna w Choszcznie.

Do organizowanych imprez cyklicznych należą:

- Dni Choszczna,

- Festiwal Twórczości Dziecięcej Pomorskiego Okręgu Wojskowego - Choszczno,

- Przegląd Form Estradowych i Teatralnych Dla Osób Niepełnosprawnych „Scena bez barier” w Choszcznie,

- Międzynarodowy Festiwal Fortepianowy „Gramy na 4 ręce” w Choszcznie,

- Przegląd Muzyczny „Młoda Nuta”,

- Korytowska Noc Poetów.

W gminie działają również następujące towarzystwa i stowarzyszenia społeczno-kulturalne:

* Choszczeńskie Towarzystwo Muzyczne,

* Regionalne Towarzystwo Historyczne Ziemi Choszczeńskiej,

* Klub „99” Stowarzyszenie,

* Stowarzyszenie Klub „Kiwanis" Kobieta 2000.

Oświata

Na terenie gminy Choszczno w roku szkolnym 2011/2012 działały prywatne i publiczne placówki wychowania przedszkolnego, szkoły publiczne, szkoły niepubliczne oraz szkoły specjalne:

• Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Korytowie
• Szkoła Podstawowa im. Jana Brzechwy w Suliszewie
• Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Suliszewie dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu lekkim, w którego skład wchodzą:

- Szkoła Podstawowa Specjalna Nr 2

- Gimnazjum Specjalne

- Zasadnicza Szkoła Zawodowa

- Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy

• Przedszkole Nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi|
• Publiczne Przedszkole Nr 2
• Publiczne Przedszkole Nr 4 Słoneczna Czwórka
• Publiczne Przedszkole nr 5 z Grupą Żłobkową
• Szkoła Podstawowa Nr 1 im. I Armii Wojska Polskiego |
• Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Leona Kruczkowskiego
• Prywatne Gimnazjum przy Centrum Edukacyjnym Omnibus
• Publiczne Gimnazjum im. Władysława II Jagiełły
• Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego

Szkoły ponadgimnazjalne na terenie gminy zlokalizowane są w Choszcznie.

- Zespół Szkół Nr 1 im. Bolesława Krzywoustego w tym:

- I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Krzywoustego

- Technikum Gastronomiczne

- Technikum Ekonomiczne

- Technikum Zawodowe

- Technikum Informatyczne

- Zespół Szkół Nr 2 im. Noblistów Polskich w tym:

- Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 2

- II Liceum Ogólnokształcące

- Technikum Handlowe

- Technikum Budowlane

- Technikum Geodezyjne

- Technikum Ochrony Środowiska

- Zespół Szkół Nr 3 w tym:

- Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych

- Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 3

• Szkoły dla dorosłych:

- Policealna Szkoła Kosmetyczna Barbara Miedziak

- Szkoła Policealna dla Dorosłych

- Prywatne Policealne Studium Zawodowe przy Centrum Edukacyjnym Omnibus

- Centrum Kształcenia Kursowego Omnibus

- Prywatne Liceum Ogólnokształcące

- Prywatne Liceum Uzupełniające przy Centrum Edukacyjnym Omnibus

We wszystkich placówkach wychowania przedszkolnego przebywało 774 dzieci, w tym w przedszkolu publicznym 624, w szkołach podstawowych kształciło się 1237 dzieci, natomiast w gimnazjum 718 . W 2011 r. wydatki na oświatę i wychowanie wynosiły 33,4 % wydatków budżetu gminy.

Kościoły i związki wyznaniowe

Największą wspólnotę religijną na terenie gminy Choszczno stanowi kościół katolicki w obrządku łacińskim. W kościelnej strukturze administracyjnej, teren gminy wchodzi w skład dekanatu Choszczno, należącego do Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej. Kościoły parafialne z terenu gminy znajdują się:

• w Choszcznie - kościół parafialny pw. Narodzenia NMP oraz kościół parafialny pw. św. Jadwigi Królowej
• w Korytowie - kościół parafialny pw. św. Stanisława Kostki
• w Piaseczniku - kościół parafialny pw. św. Andrzeja Boboli
• w Raduniu - kościół parafialny pw. MB Szkaplerznej
• w Suliszewie - kościół parafialny pw. Świętej Trójcy
• w Zamęcinie - kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP

Kościoły filialne znajdują się w miejscowościach: Chełpa, Radaczewo, Sławęcin, Stary Klukom, Wardyń, Zwierzyn.

Do innych związków wyznaniowych na terenie gminy Choszczno należą:

• Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy – Zbory Choszczno-Wschód, Choszczno-Zachód z Salą Królestwa znajdującą się w Choszcznie.
• Placówka Kościoła Chrześcijan Baptystów w Choszcznie, należąca do okręgu pomorsko-wielkopolskiego.

Sport

Na terenie gminy na szczególną uwagę zasługuje bogate zaplecze sportowe umożliwiające uprawianie różnorodnych form aktywności fizycznej.

- pole golfowe Modry Las (o pow. 130 ha), z 18 dołkami (w Raduniu koło Choszczna).

- boiska sportowe w poszczególnych miejscowościach gminy.

W samym Choszcznie natomiast znajdują się:

- Centrum Rekreacyjno-Sportowe, kompleks w którego skład wchodzą:

- Pływalnia „Wodny Raj”,

- ośrodek wodny,

- stadion,

- korty tenisowe,

- Aleja Gwiazd Kolarstwa Polskiego,

- hale sportowe przy Zespole Szkół Zawodowych nr 2 oraz Gimnazjum Publicznym,

- kompleksy boisk sportowych Orlik 2012 przy Gimnazjum Publicznym, Szkole Podstawowej nr 1, Szkole Podstawowej nr 3 , Zespole Szkół nr 1,

- Plaża Miejska.

Na obszarze gminy działają liczne kluby sportowe:

- Parafialny Klub Sportowy „Jutrzenka” w Choszcznie

- Miejski Klub Sportowy „PIAST” w Choszcznie

- Klub Koszykówki „ŻAK” w Choszcznie

- Choszczeński Klub Karate

- Uczniowski Klub Sportowy „Wigor” w Piaseczniku

- Uczniowski Klub Szachowy „Skoczek” w Choszcznie

- Uczniowski Klub Sportowy „Foka” w Choszcznie

- Uczniowski Klub Sportowy „START” w Choszcznie

- Uczniowski Klub Sportowy „Armwrestling *Złoty Orzeł* w Choszcznie

- Klub Sportowy „ZŁOTY MARYNARZ” eChoszcznie

- Klub Pływacki „KER” w Choszcznie

- Choszczeński Integracyjny Klub Sportowy

- Powiatowe Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe w Choszcznie

- Powiatowy Szkolny Związek Sportowy w Choszcznie

- Ludowo-Uczniowski Klub Sportowy ,, WODNIAK" przy MOSW w Choszcznie

- Uczniowski Klub Sportowy „Nobel” w Choszcznie

- Uczniowski Klub Sportowy „BOLESŁAW KRZYWOUSTY" w Choszcznie

- Uczniowski Klub Sportowy „Modra Szkoła" w Choszcznie

- Klub Sportowy ,, BERSERKER'S TEAM CHOSZCZNO" w Choszcznie

- Uczniowski Klub Sportowy „CHOSZCZEŃSKA SZKOŁA IAIDO i KENDO" w Choszcznie

- Uczniowski Klub Sportowy „IKAR” w Korytowie

- Uczniowski Klub Sportowy „KOMAR” w Radaczewie

- Uczniowski Klub Sportowy „Korona-Raduń” w Raduniu

- Uczniowski Klub Sportowy „START” w Rzecku

- Klub Sportowy „SŁAWA” w Sławęcinie

- Ludowy Klub Sportowy „WODA” w Rzecku

- Uczniowski Klub Sportowy „AS” w Sławęcinie

- Uczniowski Klub Sportowy „Junior” w Suliszewie

- Uczniowski Klub Sportowy „Sprawni-Razem-Suliszewo”

- Uczniowski Klub Sportowy „INA” w Stradzewie

- Ludowo-Uczniowski Klub Sportowy „POMORZANIN” w Zamęcinie

- Uczniowski Klub Sportowy ,, PIONIER" w Zwierzynie

Do cyklicznych imprez sportowych organizowanych na terenie gminy należą:

• Intermarche Streeetball - ogólnopolski turniej koszykówki ulicznej
• Maraton Pływacki nad Jeziorem Klukom
• Szosowy Maraton Kolarski „Pętla Drawska”
• Ogólnopolski Bieg Uliczny „Choszczeńska 10”
• Ogólnopolskie Kryterium Kolarskie o memoriał red. Zbigniewa Weissa

Turystyka

Okolice gminy stwarzają doskonałe warunki do atrakcyjnego spędzania czasu w lesie i nad wodą oraz do poszukiwań śladów historii. Na terenie gminy działa jedno z najpiękniejszych pól golfowych o klasie Championship.

Dla amatorów turystyki pieszej i rowerowej przygotowano:

• trasy piesze:

- Trasa nr 1: Choszczno - okolice Suliszewa - Wardyń - Korytowo - Chełpa - Rzecko - Kiełpino - Kołki - Brzeziny - Lubieniów - Drawno (25 km)

- Trasa nr 2: Choszczno - Smoleń - Jezioro Żeńsko - Jezioro Raduń - Stary Klukom - Żeńsko - Nowy Klukom - Krzęcin (30 km)

- Trasa nr 3: Choszczno - Zamęcin - Lubiana - Płotno - Pełczyce

- Trasa nr 4: Choszczno - Pakość - Radaczewo – Bonin - Piasecznik

• trasy rowerowe:

- "Rowerem po Ziemi Choszczeńskiej" (83 km): Choszczno - Bonin - Piasecznik - Radaczewo - Sławęcin - Stradzewo - Witoszyn - Pomień - Chełpa - Rzecko - Rzeczki - Suliszewo - Kołki - Korytowo - Raduń - Nowy Klukom - Krzęcin - Zwierzyn - Żeńsko - Stary Klukom - Zamęcin - Gleźno - Koplin – Choszczno

- "Nad dawne jezioro bursztynowe": Choszczno - Stawin - jezioro Gleźno - Gleźno - Choszczno

- "Do pola golfowego Modry Las": Choszczno - Raduń - pole golfowe Modry Las - Nowy Klukom - Choszczno

- "Do historycznej wsi co miastem kiedyś była": Choszczno - Wardyń - Korytowo - Raduń - pole golfowe Modry Las - Choszczno

- "Nad legendarne Stobno i dalej": Choszczno – jezioro Stobno - Ziemomyśl - jezioro Gardzko - Piasecznik - Bonin - Choszczno

- "Brzegiem dolin Stobno i Iny": Choszczno - Witoszyn - Stradzewo - Sławęcin - Radaczewo - Bonin

- "Szlak trzech jezior": Choszczno – Raduń – pole golfowe Modry Las - Nowy Klukom - Stary Klukom - Gostyczyn - Rudniki - Choszczno

- "Na spotkanie z 1300-letnią historią": Choszczno - Pakość - Sulino - Sławęcin - Stradzewo/Radaczewo - Choszczno

- "Rajski szlak": Choszczno - Rzecko - Suliszewo - Zeliszewo - Rajsko - Recz - Choszczno

- "Szlak lasów, wód i zabytków": Choszczno - Gleźno - Zamęcin – Zwierzyn - Wężnik - Krzęcin - Nowy Klukom – Choszczno

• Zielony szlak turystyczny z Choszczna do Recza

W Choszcznie kończy się trasa szlaku „Wzniesienia moreny czołowej”.

Zabytki

Na obszarze gminy Choszczno do dzisiejszego dnia zachowały się liczne zabytki architektury - stare folwarki, obiekty sakralne i pałacowe - zespoły parkowe i obiekty archeologiczne.

Wykaz zabytkowych obiektów na terenie gminy Choszczno

Miejscowość	Obiekt zabytkowy
Chełpa	Kościół MB Częstochowskiej z cmentarzem przykościelnym
Choszczno	Stary kościół wiejski
Choszczno	Barbakan – mury obronne XIII w.
Choszczno	Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Choszczno	Teren Starego Miasta
Choszczno	Szpital (zespół), ul. Niedziałkowskiego
Choszczno	Willa w zespole szpitala, ul. Niedziałkowskiego 12
Gleźno	Park dworski
Kołki	Kościół św. Teresy od Dzieciątka Jezus
Korytowo	Kościół św. Jana Chrzciciela, pałac, park dworski
Piasecznik	Kościół św. Andrzeja Boboli z cmentarzem przykościelnym
Radaczewo	Ruina kościoła, cmentarz przykościelny, park dworski
Raduń	Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej, bramka cmentarna, cmentarz przykościelny
Rzecko	Kościół św. Antoniego z Padwy, pomnik poległych w I wojnie św.
Sławęcin	Kościół Matki Boskiej Ostrobramskiej
Stary Klukom	Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego z cmentarzem przykościelnym, park dworski
Stradzewo	Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z cmentarzem przykościelnym
Suliszewo	Kościół Świętej Trójcy
Zamęcin	Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z cmentarzem przykościelnym
Wardyń	Ruina dworu, park dworski

Demografia

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego na dzień 30 września 2012 roku, w gminie Choszczno zamieszkiwało 22361 osób: 11408 kobiet i 10953 mężczyzn, co stanowi 44,59 % ogólnej liczby mieszkańców powiatu choszczeńskiego. Gęstość zaludnienia na terenie gminy wynosi 91 osób na 1 km².

W latach 2004–2011 wielkość populacji w gminie przedstawiała się następująco:

Liczba mieszkańców gminy Choszczno
(stan na dzień 31 XII)

Rok	Liczba mieszkańców ogółem	Kobiety	Mężczyźni
2004	22320	11344	10976
2005	22258	11311	10947
2006	22319	11356	10963
2007	22241	11375	10866
2008	22258	11418	10840
2009	22237	11408	10829
2010	22135	11351	10784
2011	22406	11440	10966

System ochrony zdrowia

Świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej na obszarze gminy udzielane są w dni powszednie, w godz. 8.00 - 18.00, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy. Opieka zdrowotna jest realizowana w warunkach lecznictwa zamkniętego oraz ambulatoryjnych - w gabinecie, poradni lub przychodni - a w przypadkach gdy jest to medycznie uzasadnione również w domu pacjenta. Na terenie gminy funkcjonuje 9 zakładów opieki zdrowotnej, gdzie pacjenci są przyjmowani przez lekarzy rodzinnych i specjalistów. Lekarze specjaliści prowadzą również prywatne praktyki lekarskie.

Pomoc nocna i świąteczna w zakresie opieki zdrowotnej jest udzielana przez NZOZ Falck Medycyna Region Zachodniopomorski w Choszcznie.

Leczenie szpitalne i szpitalny oddział ratunkowy prowadzi Szpital Powiatowy w Choszcznie. SPZOZ świadczy usługi w zakresie lecznictwa zamkniętego, diagnostyki, rehabilitacji oraz podstawowej opieki zdrowotnej. Szpital dysponuje 357 łóżkami. W jego skład wchodzą następujące oddziały i pododdziały:

* Internistyczno-Kardiologiczny, w tym pododdziały:

- Kardiologiczny

- Nefrologiczny

* Chirurgiczny Ogólny

* Anestezjologii i Intensywnej Opieki Medycznej (OIOM)

* Dziecięcy

* Rehabilitacyjny

* Ginekologiczno-Położniczy

* Noworodkowy

* Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR)

Na terenie gminy Choszczno znajduje się 6 aptek zajmujących się sprzedażą leków i innych produktów medycznych.

W 2011 r. wydatki na ochronę zdrowia wynosiły 0,9 % wydatków budżetu gminy.

Herb

Herb Miasta i Gminy Choszczno

Herbem Gminy i Miasta Choszczno jest wizerunek czerwonego orła w srebrnym polu z głową skierowaną w prawo, ze złotym dziobem i szponami, w których trzyma zielone gałązki z trzema liśćmi i dwoma złotymi żołędziami na każdej z nich. Wzór herbu stanowi załącznik nr 3 do Statutu Gminy Choszczno.

Miejscowości i sołectwa

Wykaz sołectw i miejscowości w gminie Choszczno

Sołectwo	Miejscowości należące do sołectwa
Gleźno	Gleźno
Kołki	Krzowiec
Koplin	Koplin, Stawin, Rudniki, Wysokie, Płoki, Gostyczyn
Korytowo	Korytowo, Golcza
Piasecznik	Piasecznik
Radaczewo	Radaczewo
Raduń	Raduń
Rzecko	Rzecko, Rzeczki, Łaszewo
Sławęcin	Sławęcin
Smoleń	Smoleń, Baczyn
Stary Klukom	Stary Klukom, Sulechówek
Stradzewo	Stradzewo
Sulino	Sulino, Pakość, Czernice, Bonin, Oraczewice
Suliszewo	Suliszewo
Wardyń	Wardyń, Chełpa
Zamęcin	Zamęcin
Zwierzyn	Zwierzyn, Nowe Żeńsko
Witoszyn	Witoszyn, Radlice, Roztocze, Sułowo

Bibliografia

1. Białecki, Tadeusz. Słownik nazw fizjograficznych Pomorza Zachodniego. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2001. ISBN 8371412014
2. Brzustowicz, Grzegorz Jacek. Choszczno inaczej Arnswalde. Średniowieczne dzieje miasta. Choszczno: Asz – Artur Szuba, 2003. ISBN 8391555178
3. Brzustowicz, Grzegorz Jacek. Ostatnie stulecie miasta Arnswalde (1815-1945). Choszczno: Kombinat Artystyczny Asz Artur Szuba, 2006. ISBN 8391968057
4. Brzustowicz, Grzegorz Jacek. Przewodnik po Gminie Choszczno. Choszczno: Urząd Miejski, 2004. ISBN 8392041909
5. Brzustowicz, Grzegorz Jacek. Reformacja i wojny. Historia miasta w latach 1536-1815. Choszczno: Kombinat Artystyczny ASz Artur Szuba, 2005. ISBN 8391968049
6. Koźmiński, Czesław; Michalska, Bożena; Czarnecka, Małgorzata. Klimat województwa zachodniopomorskiego. Szczecin: Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie ; Uniwersytet Szczeciński, 2012. ISBN 9788375184433
7. Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2010 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw. „ Monitor Polski”. 2010, Nr 48, poz. 654
8. Obwieszczenie Wojewody Szczecińskiego z dnia 18 listopada 1946 roku o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości, położonych w powiecie Choszczeńskim. „Szczeciński Dziennik Wojewódzki” 1946 , nr 14, poz. 87
9. Ogłoszenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 2 czerwca 1958 r. w sprawie ogłoszenia podziału administracyjnego województwa szczecińskiego. „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie” 1958, nr 7, poz. 30
10. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Choszczno na lata 2007-2015. W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miejski Choszczno. [online]. [Przeglądany 29 maja 2013]
11. Powiatowy Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Choszczeńskiego na lata 2004-2007 z perspektywą na lata 2008–2011. W: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwo Powiatowe w Choszcznie.[online]. [Przeglądany 20 czerwca 2013]
12. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw. „Dziennik Ustaw” 1975, Nr 17, poz. 92
13. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów. „Dziennik Ustaw” 1998, Nr 103, poz. 652
14. Strategia Rozwoju Turystyki Powiatu Choszczeńskiego na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2020. W: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwo Powiatowe w Choszcznie. [online]. [Przeglądany 15 lipca 2013]
15. Uchwała Nr XV/116/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z 7 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie szczecińskim. „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie” 1972, nr 15, poz. 111
16. Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. „Dziennik Ustaw” 1975, Nr 16, poz. 91
17. Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa. „Dziennik Ustaw” 1998, Nr 96, poz. 603
18. Województwo Zachodniopomorskie. Podregiony, powiaty, gminy. Szczecin: Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2005 - 2012. ISSN 1733-103X
19. Zarządzenie Nr 74 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 2 grudnia 2008 r. w sprawie nadania numerów drogom krajowym. „Dziennik Urzędowy Ministra Infrastruktury” 2008, Nr 15, poz. 79

Linki zewnętrzne

• Starostwo Powiatowe w Choszcznie
• Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Dąbrowskiej w Choszcznie
• Choszczeński Dom Kultury
• Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego w Choszcznie
• Bank Danych Lokalnych
• Powiatowy Urząd Pracy w Choszcznie
• Kuratorium Oświaty w Szczecinie
• Archidiecezja Szczecińsko-Kamieńska
• Nadleśnictwo Choszczno
• Regionalne Towarzystwo Historyczne Ziemi Choszczeńskiej
• Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie
• Modry Las Golf Club
• Centrum Rekreacyjno-Sportowe w Choszcznie
• Choszczeński Dom Kultury
• Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego w Choszcznie
• Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Dąbrowskiej w Choszcznie
• Urząd Statystyczny w Szczecinie
• Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, Szczecin
• Powiatowy Zarząd Dróg w Choszcznie

Zobacz też

• Statystyczne Vademecum Samorządowca
• Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki w Szczecinie
• Narodowy Fundusz Zdrowia
• Gmina Bierzwnik
• Gmina Drawno
• Gmina Krzęcin
• Gmina Pełczyce
• Gmina Recz

Autor opracowania: Elżbieta Malinowska